Yaygın Olarak Karşılaşılan Güvenlik Tavsiyelerinin İncelenmesi ve Risk İletişimi

Dünyada çalışma hayatındaki paydaşlar, hem güvenli davranışı teşvik etmek hem de güvenli olmayan davranışı önlemek için çalışanlara geniş bir yelpazede güvenlik bilgisi sağlar. Bu güvenlik bilgisi kaynaklarına örnek olarak yasal mevzuat, kodlar ve standartlar, endüstri uygulamaları, eğitim kursları, güvenlik bilgi formları (GBF'ler), yazılı prosedürler, güvenlik işaretleri, ürün etiketleri ve kullanım kılavuzları gösterilebilir.Genel olarak güvenlik tavsiyesi diye adlandırabileceğimiz bu tür bilgilerin temeli risk değerlendirmesine dayanmaktadır.

Risk değerlendirmesi: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmalardır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na dayalı olarak 29 Aralık 2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği” risk değerlendirme aşamalarını aşağıdaki konular üzerine kurmuştur:

Tehlikelerin tanımlanması
Risklerin belirlenmesi ve analizi
Risk kontrol adımları
Dokümantasyon

İş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamanın temel dayanağı risk değerlendirmesidir.

Risk değerlendirmesinin de yer aldığı risk yönetiminin en önemli aşamalarından birisi de tehlikeye maruz kalacak kişilere riskin iletilmesidir.

Genel olarak yapılacak her risk iletişimde, bu riske karşı alınabilecek önlemler de iletilmektedir. Bunlara güvenlik tavsiyeleri denilmektedir.

Kimyasalların zararlılıklarını belirten H harfinden sonra gelen ilk rakam belirli zarar sınıfına atanmıştır. Daha sonra gelen rakamlar ardışık olarak devam etmektedir.

Diğer taraftan AB, GHS sisteminde olmayan ancak kendi eski mevzuatından bazı H cümlelerini yeni mevzuata taşımıştır. Bu tür cümlelerin başında ilave olarak “EU” harfleri yer alır. “EUH 029 = Su ile temasında toksik gaz çıkarır.” ifadesi buna örnek gösterilir. H cümlelerine ait detaylı bilgiler SEA Yönetmeliğinin Ek-3’ünden sağlanabilir.

Kimyasallar ile ilgili güvenlik tavsiyeleri, güvenlik ibareleri, P cümleleri olarak Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik’in Ek-4’ünde yer almaktadır.

Avrupa Birliği, 2012 yılında Johannesburg'ta, sürüdürülebilir kalkınma temalı zirvesinden sonra kimyasalların risk iletişiminde Global Harmonize Sistemini –GHS (The Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals - GHS) uyarlayarak 16 Aralık 2008 tarihinde 1272/2008 sayılı, kısaca CLP (Classification, Labelling and Packaging) olarak da anılan tüzük ile yeni uygulamaya geçti. Avrupa Birliği’nin mevzuatta değişiklik yapması nedeniyle Türkiye’deki mevzuat da Avrupa Birliği’ne uyum için değişikliğe uğramıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 11 Aralık 2013 tarih ve 28848 (mük) sayılı Resmî Gazetede yayımladığı “Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik - SEA” gene Avrupa Birliği’nin kısaca CLP denilen tüzüğüne dayanmaktadır ve hâlen ülkemizde yürürlüktedir.

Kimyasal Ürün Tehlikelerinin Dışındaki Tehlikeler

"Tehlikelerin tanımı" isimli paragrafta yer alan tehlikelerde, kimyasal tehlikeler dışındaki tehlikeler için standart bir sistem yoktur. Ancak İş Kanunu ve ona dayalı olarak yayımlanmış yönetmelikler çerçevesinde yerine getirilmesi zorunlu olan bazı uygulamalar, güvenlik tavsiyeleri altında aşağıdaki gibi gruplandırılabilir:

Tehlike işaretleri
Mesleki maruziyet sınır değerleri
Talimatlar
Eğitim