Yaygın Olarak Karşılaşılan Risk Durumlarının Listesi ve İncelenmesi
Temizlik ürünlerinin üretiminden boya üretimine, kozmetik ürünlerinin üretiminden ilaçların üretimine kadar çeşitli endüstriyel maddelerde üretim süreçlerinin değişik aşamalarında çok sayıda tehlikeli kimyasal madde ile karşılaşmak ve bu maddelerin olası sağlık zararlarından etkilenmek olasıdır.
XV. yüzyılda meslek hastalıkları konusunda çalışmalar yapmış İsviçreli doktor Paracelsus'un “Her şey zehirdir, mühim olan dozdur.” cümlesinde belirttiği gibi her kimyasal madde uygun yolla ve uygun dozda canlı organizmaya girdiğinde zararlı etki meydana getirme kapasitesine sahiptir.Etiketleme olarak da adlandırılan tehlike iletişimi tüketicilerin ve profesyonel kullanıcıların madde ve karışımlara karşı korunması anlamına gelmektedir. Ambalajların üzerindeki etiket kullanıcı için bir uyarı ve önlem işaretidir.
Madde ve karışımlar, 11 Aralık 2013 tarihinde yayımlanan Küresel Uyumlaştırma Sistemi’ne uygun olarak hazırlanan Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik’e uygun olarak sınıflandırılırlar.
İş sağlığı ve güvenliği için -güvenli veya tehlikeli olsun- tüm kimyasal maddeler, radyoaktif madde ya da makineler, etiketler aracılığıyla işaretlenmelidir.
Bir madde veya karışımın zararlılığı o madde veya karışımın oluşturacağı zarar için potansiyeldir. Bu, madde veya karışımın kendine özgü özelliklerine bağlıdır. Bu bağlantıda, zararlılık değerlendirmesi madde veya karışımın kendine özgü özelliklerine ait bilginin zarar vermeye neden olan potansiyelinin belirlenmesinin değerlendirmesi sürecidir.
Zararlı olarak sınıflandırılmış ve ambalaj içinde bulunan madde ve karışımlarla ilgili şu bilgiler olmalıdır: tedarikçinin adı, adresi ve telefon numarası, ambalaj üzerindeki miktar (başka bir yerde belirtilmediği sürece), halka sunulan ambalaj içindeki madde veya karışımın nominal miktarı, ilgili mevzuata uygun olarak maddenin veya karışımın kimliği, zararlılık işaretleri, uyarı kelimeleri, zararlılık ifadeleri, önlem ifadeleri, ilave bilgi bölümü.
Piyasaya arz edilen maddelerin ve karışımların insan sağlığı ve çevre üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkilere, sahip oldukları fiziksel zararlarına karşı kullanıcıyı/tüketiciyi bilgilendiren bir etikete sahip olması bir zorunluluk yani yasal bir gerekliliktir.
Türkiye’de piyasaya arz edilecek zararlı madde ve karışımların etiketleri Türkçe hazırlanır. Tedarikçiler, kullanılan tüm dillerde aynı detayların yer alması kaydıyla, etiketlerinde Türkçe’nin yanında farklı diller de kullanabilir.
Maddeler ve müstahzarlar yapılarından kaynaklanan özelliklerine dayanılarak sınıflandırılırlar. Etiket ve tehlike iletişimi yapısal tehlike sınıflandırmasına dayanmaktadır.
Etiket üzerinde 3 farklı zarar sınıfı gösterilmektedir:
- Fiziksel zararlar
- İnsan sağlığı için zararlar
- Çevre için zararlar
Fiziksel zararlar; alevlenir, patlayıcı ve oksitleyici gibi alt kategorilerine ayrılır. Yangın ve patlama gibi durumlar fiziksel zararların parçalarındandır.
Maddelerin kullanıcıları fazla sayıda toksik etkiyle karşı karşıya kalabilir. İnsan sağlığı için farklı zararlar, birçok tek etki veya tekrarlı etkilerinin kombinasyonu olarak alt gruplara bölünebilir.
Çevre için tehlike arz eden maddeler ve karışımlar “çevre için zararlı” olarak sınıflandırılırlar.
Kimyasal malzemelerin etiketleri üzerinde yer alan "H" harfi; o ürünün içerdiği zarar durumunu, yani o malzemenin yaratabileceği potansiyel zararları gösterir.