Kalibrasyon

Yaşadığımız dünyada ihtiyaçlarımızı karşılamak için alışveriş yapar, araç gereçler kullanırız.

Satın aldığımız veya satmak için kullandığımız araç gereçler, aletler ve aygıtların doğruluğunu muhafaza etmek için belirli periyotlarla ve bazı önemli koşullara bağlı olarak kalibrasyon işleminin yapılması gerekmektedir.

Tam aksi durumda ise, aldığımız-sattığımız ürünlerin yanlış karakteristiklere sahip olması toplumda sosyoekonomik açıdan ciddi bir kaos oluşturacaktır. Doğru kararlar ancak güvenilir verilere bağlı olarak verilebilir.

Hatalı ölçümlere bağlı alınan kararlar ve uygulamalar prestij, iş gücü ve para kaybına neden olacaktır. Dolayısıyla doğru yapılan kalibrasyon faaliyeti; verimliliği artıracak, kaynakları optimize edecek, ürün ve hizmetlerin uygunluğunu, uyumluluğunu garanti edecektir. Kalibrasyon, doğruluğundan emin olunan (izlenebilirliği sağlanmış) referans ölçüm cihazı ile doğruluğundan emin olunamayan bir ölçüm cihazını mukayese ederek ölçüm sonuçlarını raporlama işlemidir.

Kalibre edilmeyen teçhizat üzerine "Hizmet Dışıdır" etiketi yapıştırılır ve gerekli şartlar yerine getirilene kadar kullanılmaz.

Kimi durumlarda, cihazların ayarlarını yetkisiz kişilerin müdahalesinden korumak için belli fiziksel engellemeler kullanılabilir.

Yapılan bu işlem genellikle "mühürleme" olarak anılmaktadır.

İzlenebilirlik; bir ölçüm ekipmanı göstergesinin bir veya daha fazla basamakta yürütülen işlemlerle, bir ulusal standart ile karşılaştırılması sürecidir.

Bir başka tanıma göre, bir kalibrasyon laboratuvarının üst seviyedeki bir laboratuvar tarafından değerlendirilerek verilen kalibre hizmetinin doğruluğu ile güvenilirliğinin garanti altına alınması ve uluslararası standartlara uygunluğunun sağlanmasıdır.

Kalibrasyonun amacına ulaşabilmesi için izlenebilirlik zincirinin kurulması gerekmektedir.

Kalibrasyon laboratuvarının yapmış olduğu her kalibrasyon sonrası, kalibrasyon sonuçları incelenir ve yapılan incelemede cihazın kullanımı uygun görülürse her cihaz için ayrıntılı kalibrasyon sertifikası düzenlenir.

Ayrıca cihazı kullanan personelin de kalibrasyon süresini takip edebilmesi için tarih bilgilerini de içeren kalibrasyon etiketi oluşturulur.

Etiket üzerinde kurum logosu, kalibrasyon tarihi, periyodu, geçerlilik süresi ve izlenebilirlik için sertifika numarası yazılır.

Kalibrasyonun geçersiz olduğu pek çok durum mevcut olup bunlardan bazıları; ölçme işlemi yapılamadığında, ölçümün belirlenen sınırlar dışında olduğu tespit edildiğinde, fiziki hasar emaresi görüldüğünde, tamir veya bakım yapıldığında, çarpmaya ve/veya düşmeye maruz kalındığında, kalibrasyon yapıldığı belgelenemediğinde, belirlenmiş kalibrasyon süresi aşıldığında olarak sıralanabilir.

İstenen kalitenin sağlanması için, kaliteyi doğrudan etkileyen noktalarda yapılan ölçümlerin her zaman belli bir doğrulukta olması gerekir.

ISO 9001 standardı gereği yapılan ölçme işlemlerinin doğruluğundan emin olunabilmesi için cihaz veya ekipmanların kalibrasyonları yaptırılmalı ve işlemlerin rutinleştirilmesi için bir sistem oluşturulmalıdır.

Kalite sistemlerinin işletilmesinde ölçme tekniği önemli bir yer tutar.

Kalite yönetim sisteminde ürünün müşteri spesifikasyonlarına uygunluğunu gösteren bir ölçme ve kalibrasyon sisteminin bulunması zorunludur.

Ölçüm cihazlarının bilinen belirsizlik sınırlarında doğru olarak çalışmasını sağlamak için “kalibrasyon sisteminin” işletilmesi istenir.

Kalibrasyon işleminde, kalibre edilen ölçü aletinin hata miktarı, kendisinden daha yüksek doğrulukta bir ölçü aleti referans alınarak belirlenir.

Kalibrasyon sertifikası denetimler için sistem veri tabanında saklanmalıdır.