Sanat ve Eğitim
Eğitim kavramı, insanların hayatında geçmişten beri önemli yer edinmiş bir kavramdır. Türk Dil Kurumuna göre eğitim, Çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerine, kişiliklerini geliştirmelerine okul içinde veya dışında, doğrudan veya dolaylı yardım etme, terbiye şeklinde tanımlanmaktadır. Terbiye etme durumu bireyin geleceğine ve nasıl olacağına dair önemli bir kavramdır. Eğitim kavramı üzerine literatürde binlerce eser kaleme alınmıştır. Hatta bunun yanı sıra bilimsel olmayan eserlerden; roman, şiir ve tiyatro gibi birçok yazılı metinde dahi eğitimin önemine vurgu yapılmıştır. Eğitim kavramının bu kadar önemli olmasının sebebi bireyi şekillendirmesinden ileri gelmektedir. Bireyler belirli bir eğitim sürecinden geçtikten sonra, yani şekillendirme süreci bitiminde eğitim sisteminin istediği ideal bireylere yaklaşmakta ya da ideal bireyler gibi olmaktadır. Eğitim kavramının şekillendirme boyutu birçok düşünür tarafından da ele alınmış ve çoğu zaman eleştirilere maruz kalmıştır. Fransız düşünür Michel Foucault, eğitimin terbiye etmeye yönelik işlevi olduğunu belirtmektedir. Eğitim, güçlü bedenler oluşturmak için oluşturmanın bir gereğidir. Foucault eğitime kapitalist üretim biçiminin kendisine insan kaynağı yetiştirmek üzere kullandığı bir kavram olarak yaklaşmaktadır. Jean-Jacques Rousseau ise eğitime daha farklı bir bakış açısı ile yaklaşmıştır. Emile adlı eserinde çocuğun eğitiminden bahsederek, temelde toplumda maruz kaldığı düşüncelerin ahlakını bozacağını düşünmekte ve çocuğu köyde yetiştirmektedir. Bunun yanı sıra insanlardan uzak yetişen bir bireyin yapmacıklıktan uzak kalarak samimi şeklini ortaya çıkaracağını belirtmektedir. Dolayısıyla eğitim Rousseau’da insanın içindeki doğal ve gerçek halini ortaya çıkararak samimi bir karakter kazanması amacıyla bir araç olarak görmektedir.
İnsanların eğitimi tüm toplumlarda başlı başına bir konu ve araştırma olmuştur. Bir toplumda köle de yetiştirilse, yönetici de yetiştirilse insanlar muhakkak bir eğitim sürecinden geçmiştir. Bu eğitim süreçleri ihtiyaca göre tasarlanmıştır. İngiltere uşaklık kurumu ve kavramı tarihsel anlamda önemli yere sahiptir. Dolayısıyla bir uşak yetiştirilirken hizmet etmeye dair birçok kalıplaşmış pratik öğretilmektedir. Günümüzde de birçok meslek dalında eğitim verilirken o mesleğe yönelik bir eğitim ve meslek dalına göre pratikler silsilesi verilmektedir. Fakat eğitim kavramı bu kadar önemli olmasına rağmen her toplumda karşılığı aynı değildir. Çünkü toplumlar tek tip bir şekle ve aynı karakter yapılarına sahip değillerdir. Bunun da en büyük sebeplerinden biri coğrafya ve yaşamsal faaliyetlerdir. Coğrafya ve yaşamsal faaliyetlerdeki bu farklılıklar farklı eğitim süreçlerini de beraberinde getirmiştir. Eski Türk devletlerinde askeri eğitim çok önemlidir. Çünkü sınır komşuları ile verilen mücadelelerde doğan asker ihtiyacı ve bunun yanı sıra yetersiz tarım alanlarını genişletme ihtiyacı bu eğitime ağırlık verilmesine sebep olmuştur.
Avrupa’da eğitim feodal dönemde derebeyleri dini kurumların çatısı altında alınmaktadır. Derebeyleri ihtiyaçları doğrultusunda gerek tarımsal gerekse askeri eğitim vererek kendi sistemlerini devam ettirmekteydiler. Bunun yanı sıra kilise çatısı altında hem dini eğitimin yanı sıra hem de doğa bilimleri gibi alanlarda da eğitimler veriliyordu. Rönesans ve reformla birlikte kilise egemenliği sarılmaya başlamıştır. Bu sarsılma toplumu birçok alanda etkilemiştir. Eğitim de artık kilise tekelinden çıkmaya başlayarak daha değişen bir hal almıştır. Daha sonrasında ise Fransız İhtilali’yle birlikte eğitim daha dinden ayrı bir hal alarak, bugünkü modern sistemin temelini oluşturmuştur.
Türk toplumunda ise, eğitim bir nevi Avrupa’dakine benzer bir öyküye sahiptir. Eski Türk toplumlarında eğitim hakkında bilgiler çok sınırlı sayıdadır. Fakat toplum yapısına bakıldığında eğitimin aile ve geleneksel yapı içerisinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Eğitim kavramı topluma dair birçok alanda ortaya çıkarken, sanatla da ilişki içerisinde olması muhtemeldir. Çünkü toplumda iki önemli kavram olan sanat ve eğitim muhakkak bir yerde ilişki içerisinde olmak durumundadır. İki kavram da toplumu şekillendirme noktasından önem arz etmektedir. Sanat ve eğitim ilişkisinde, eğitim sanatın ortaya çıkmasını sağlayan bir araç durumundadır. Çünkü sanat eseri bir yaratıcılık ürünüdür ve bu yaratıcılığın ortaya çıkması için de iyi bir eğitimin içinden geçilmesi gerekmektedir. İyi bir eğitim sisteminde insanların hayal güçleri desteklenerek gelişme sağlanacak ve bunun sonucunda ise ortaya yaratıcılık çıkacaktır. Yaratıcılık sanat ve eğitim ilişkisinde temel kavramdır.
Sanat eğitiminde insanların ruhsal ve fiziksel bütünlüğü ile yürümesi gereken bir eğitim türüdür. Dolayısıyla normal eğitim gibi alınması gerekmektedir. Sanat eğitimi genel eğitimle birlikte ilerlemektedir. Bunun yanı sıra sanat eğitimi de genel eğitimin aslında bir parçasıdır.
Avrupa kıtasındaki sanat eğitimi dönemsel olarak değişip ve dönüşmüştür.20. yüzyıla kadar Avrupa’da sanat eğitimi geri planda kalmış ve bireysel çabalarla ya da patronaj ilişkisi ile bazı zengin ailelerin himayelerinde ilerlemiştir. Zaten bu dönemden önce de normal eğitim bile Avrupa kıtasında para ile alınan bir hizmet olmaktaydı.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde sanat eğitimi ilk başlarda dini kurumlar ve saray çevresinde ilerlemiştir. Hatta bunun yanı sıra mevcut sanatçılar da yöneticiler tarafından himaye altına alınarak sanatın devamlılığı sağlanmaya çalışılmış ve sanatçıya kendini geliştirme imkânı sağlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti döneminde ise, sanat eğitimi Avrupa ile eşit bir sanat eğitimi yakalanmaya çalışılmıştır. Bu dönemin temel sanat eğitiminde temel kavramları ise, yaratıcılık ve kendini ifade etmektir. Günümüzde ise, sanat eğitimi modern Avrupa ile aynı teknik ve bağlamda ilerlemektedir.