Sanat ve Teknoloji
Yaşadığımız dönemde her şey teknoloji ile ilişki içerisindedir. Teknoloji ve onun getirmiş olduğu icatlar insanların yaşamında o kadar etkili olmuştur ki teknoloji ve onun getirdiği icatlar olmadan insan yaşamı düşünülemez ve içinden çıkılamaz bir hal almıştır. Ev yaşamından, iş yaşamına kadar en özel alanlara dahi teknoloji dahil olarak insanların yaşamında başlıca bir olgu haline gelmiştir. Teknoloji olgusu insanların hayatına bu kadar dahil olarak bir şeyleri değiştirmiş ve dönüştürmüştür. Öyle ki iletişim olgusu artık teknolojinin hayatımıza kazandırdığı cihazlar üzerinden ilerlemektedir. İnsanların eski dönemler kullandığı mektup kavramı artık hayatımızdan neredeyse tamamen kalkmıştır. Bunun yerini ise, e postalar, kısa mesajlar ve birtakım uygulamalar almıştır. Teknoloji kavramsal olarak Türk Dil Kurumu’nda, Bir sanayi dalı ile ilgili yapım yöntemlerini, kullanılan araç, gereç ve aletleri, bunların kullanım biçimlerini kapsayan uygulama bilgisi, uygulayım bilimi veya İnsanın maddi çevresini denetlemek ve değiştirmek amacıyla geliştirdiği araç gereçlerle bunlara ilişkin bilgilerin tümü şeklinde tanımlanmaktadır. Teknoloji, insanın çevresini şekillendirmektedir. Böylesine büyük mega bir olgu insanların tüm maddi çevresini şekillendirdiğine göre insanların içsel dünyasında da etkili olmakta mıdır? Elbette insanların maddi dünyalarını değiştirip dönüştüren teknoloji, insanların içsel dünyalarını ve duygusal alanlarını da etkilemektedir. Teknoloji sürekli gelişen ve yeniliklere açık bir alandır. Fakat bazen bu gelişmeler olağan ve yavaş bir biçimde ilerlerken bazen de çok hızlı ve mevcut olanı tamamen değiştiren dönüştüren bir biçimde ilerlemektedir. Öylesine hızlı dönüşümler gerçekleşmektedir ki adeta bir sıçrama tahtası gibi teknoloji gelişimini hızlı bir ivmeyle yukarı taşımıştır.
Sanayi devrimi kavramı üretim biçimindeki değişimi açıklamak amacıyla 19. Yüzyılda ortaya çıkmıştır. Sanayi devrimi denildiğinde genel olarak bir tane anlaşılmaktadır. Fakat günümüze baktığımızda sanayi 4.0 kavramı ile aslında sanayi devrimi sayısının günümüzde konuşulan sanayi devrimi 4.0’la birlikte dört tane olduğu anlaşılmaktadır.
Birinci sanayi devrimi 18.yüzyılda İngiltere’de suyun buhar gücünün keşfedilmesiyle birlikte üretim sistemi tamamen değişen bir hal almıştır. El yapımı ve uzun sürelerde devam eden üretim biçimi buhar gücü keşfiyle birlikte üretim biçimi tamamıyla değişerek makineleşmiştir. Makineleşmeyle birlikte seri üretim kavramı da insanların hayatına girmeye başlamıştır. Elektrik hakkında keşfi hakkında çeşitli tartışmalar bulunsa da sanayi devrimi için önemli olan ise, elektriğin makinelere aktarılmasıdır. Elektriğin makinelere aktarılmasıyla artık seri üretim tamamen insanların üretim biçimine hâkim olmuştur. Üçüncü sanayi devrimi, önceleri askeri bir ağ olarak kullanılan internetin sivil insanlar arasında da kullanılmaya başlamasıyla insan yaşamında çok büyük değişikler olmuştur. Nitekim günümüzde bile bu değişim insan hayatında çok önemli önemli etkilere sahiptir ve etkisini de giderek arttırmaktadır.
Dördüncü sanayi devrimi günümüzü etkisi altına alan ve hala devam eden sanayi devrimi sürecidir. Bu süreç Almanya’da ilk defa bir fuar vesilesi ile adlandırılmayan başlanmıştır. İnternet dördüncü sanayi devriminin temelini oluşturmaktadır.
Sanat toplumdaki tüm yapı ile yakından ilişkili olan bir kavramdır. Din, tarih, siyaset, politika gibi kavramlarla sanatın ilişkisi bariz olarak belli olmaktadır. Fakat bu kavramlar sanatın ile etkileşime girerken yatay bir ilişki kurmaktansa daha dikey bir ilişki kurarak sanatı etkilemeye, dönüştürmeye ya da baskılamaya çalışmışlardır.
Fakat teknoloji ile sanat ilişkisi sanatı baskılamaktan çok sanatı geliştirmeye yöneliktir. Teknolojinin sanat ile ilişkisi zamansal olarak ilk çağlardan beri süregelmiştir. Sanat açısından teknoloji ilk olarak bir araçtır. Bu araç olma durumu sanat icra edilirken teknoloji buna bir kolaylık sağlamaktadır. Mürekkebin icadı teknolojik bir gelişmedir. Bu teknolojik gelişmeyle birlikte insanlar edebiyat sanatını icra ederken kazıma gibi zorlu bir yöntem kullanacağına mürekkebi kullanarak daha kolay ve çabuk bir biçimde sanatını icra etmektedir. Sanat ve teknoloji ilişkisinin ikinci boyutu ise, teknolojik gelişmelerle sanatın içeriğinin değişmesidir. Özellikle sanatın içeriğinin değiştiği dönemler sanayileşme sonrası dönemlerdir. Bu dönemlerde sanat kavramının içerisine kentleşmeyle birlikte yeni içerikler dahil olmaya başlamıştır. Çünkü teknolojik gelişme hem üretim biçimini hem de yaşam tarzını değiştirmiştir. Teknoloji ve sanat ilişkisinin üçüncü boyutu ise, teknolojinin sanatın icrasına yaptığı katkıdır. Özellikle bu boyutta teknolojiyle birlikte sanat daha fazla insana ulaşmaktadır. Yani bir bakıma sanat icra edildiği mekânı aşarak, mekandan bağımsızlaşmaktadır. Walter Benjamin eserlerinde temel olarak ele aldığı problem ise, teknoloji ve sanat ilişkisidir. Benjamin’de teknoloji sanatın yeniden üretimini sağlamaktadır. Bu yeniden üretim haliyle birlikte sanatın daha çok kitleye ulaşılabilirliği artmıştır. Bu ulaşılabilirlik sanatın biricikliğine zarar vermeye başlamıştır. Modern zamanlar ya da asri zamanlar, başrolünü ve yönetmenliğini İngiliz aktör Charlie Chaplin’in yaptığı 1936 yılında yapılan bir filmdir. Film sessiz film örneklerinden olup o yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ekonomik atmosfer içerisinde geçmektedir. Sonuç olarak, teknoloji ve sanat ilişkisi her daim var olan ve olmaya da devam edecek bir ilişki biçimidir. Teknolojinin sanata yaptığı katkılar ya da yenilikler her zaman devam etmektedir. Bu yenilikler bazen sanatı ve icrasını daha yapılabilir ve ulaşılabilir hale getirirken bazı görüşlere göre ise sanatın ruhunu almakta ve onu meta haline getirmektedir. Bu iki karşıt durum sanat ve teknoloji ilişkisinde her daim var olan, olmaya da devam edecek olan temel görüşlerdir.