Anadolu’da Pers Egemenliği

Günümüz İran coğrafyasını bilinen ilk topluluğu Elamlar olup bu topluluğun bölgede tarımsal yaşantıyı başlatmış olduğu kabul edilmektedir.

MÖ 1300 yıllarında Kafkaslar üzerinden bölgeye Hint - Ari toplumların göç etmiş olduğu bilinmektdir.

İran coğrafyasının yeni hakim gücü olan Hint - Ari topluluklar hakkındaki ilk bilgiler Asur kral yıllıklarından alınmaktadır.

Özellikle III. Salmanassar, III. Tiglat-pileser ve II. Sargon gibi Asur krallarının yıllıklarında bu toplumlar hakkında birçok bilgi verilmektedir.

Birbirinden bağımsız şehir devletleri biçiminde siyasi yaşamlarını sürdüren Hint - Ari grupların bir kısmına zamanla Med ismi verilen krallığı kurmuştur.

Herodot’a göre, Medler ülkelerini düzene sokabilmek ve tek bir yönetim etrafında toplanmak için Deiokes’i kendilerine kral seçmişlerdir.

Deiokes’in ölümünün ardından Med tahtına oğlu Phraortes geçmiş ve babasının başlattığı askeri seferleri devam ettirmiştir.

Phraortes, İskitler ile yapılan bir savaş sırasında öldürülmüş ve yerine oğlu Kyaksares geçmiştir.

Kyaksares, askerî alanda yaptığı düzenlemeler ile Mezopotamya’da Asurlulara, kuzey steplerinde İskitlere üstün gelmiştir.

Kyaksares, ordusu ile büyük bir direniş ile karşılaşmadan Kızılırmak’ın doğusundaki tüm bölgeyi ele geçirmiştir. Böylece Anadolu'da Pers egemenliği dönemi başlamıştır.

MÖ 590 yılından sonra, Kızılırmak kavsi içerisindeki bölgede, Med ve Lidya orduları beş yıl boyunca karşılıklı saldırılar gerçekleştirmiş olsa da her iki taraf da birbirine kesin bir üstünlük sağlayamamıştır.

MÖ 28 Mayıs 585 günü Lidya ve Med orduları arasında savaş devam ederken gerçekleşmiş olan güneş tutulmasını her iki tarafta tanrısal bir işaret kabul etmiş ve savaşa son vermişlerdir.

Med Krallığı'nın son kralı olan Astyages'i yenen II. Kyros, Pers Krallığı'nın kurucusu olarak kabul edilmektedir.

II. Kyros, MÖ 28 Mayıs 585 tarihinde gerçekleşen güneş tutulması ile barışın sağlandığı Lidya topraklarını ele geçirmek için askeri sefer düzenlemiştir.

II. Kyros, ele geçirmiş olduğu geniş Anadolu coğrafyasını idari bölgelere ayırmıştır. Büyük Darius döneminde ise bu idari bölgeler, Satrap olarak isimlendirilmiş ve başında vali olarak tanımlayabileceğimiz yöneticiler atanmıştır.

Miletos tiranı Aristagoras, diğer İon kentleri ile de görüşmeler yaptıktan sonra Perslere ödemesi gereken 400 talent vergi göndermeyip İon İsyanı ismi verilen ayaklanmayı başlatmıştır.

Miletos tiranı Aristagoras’ın öncülüğünde başlayan ve Batı Anadolu’nun büyük kısmına yayılmış olan İon İsyanı, yaklaşık altı yıl devam etmiştir.

MÖ 494 yılında Lade Adası yakınlarında yapılan deniz savaşında Persler, İonları yenerek isyanın önderi Aristagoras’ın şehri olan Miletos’u kuşatmıştır. Karadan ve denizden kuşatılan Miletos, Perslere teslim olmuştur.

Perslere karşı son büyük isyan olan İon İsyanı bastırıldıktan sonra Anadolu’nun tamamında Pers egemenliği sağlanmıştır