Kronik Hastalıkların Epidemiyolojisi

Kronik Hastalıklar

Kronik hastalıklar bir epidemi şeklinde artarak insan sağlığını tehdit etmekte ayrıca ülkelerin ekonomik gelişmesini de engellemektedir.

Mortalite

Kronik hastalıklar küresel bir sorun olup, 2012 yılında 56 milyon ölümün 38 milyonu ya da %68’i bulaşıcı olmayan kronik hastalıklardan kaynaklanmıştır. 2014 yılı TÜİK mortalite nedeni istatistiklerine göre ülkemizde mortaliteye neden olan hastalıkların başında dolaşım sistemi hastalıkları gelmektedir.

Morbidite

Ülkemizde kronik hastalık sıklığı ile ilgili veriler, yapılan geniş çaplı araştırmalar sonucunda elde edilmektedir.

Risk Faktörleri

Kronik hastalıkların büyük bir kısmı, dört belirli davranışla yakından ilişkilidir. Bu davranışlar tütün kullanımı, sağlıksız beslenme, hareketsizlik ve alkol kullanımıdır.

Bazı Kronik Hastalıklar

Hipertansiyon

Hipertansiyon genellikle orta ve ileri yaş bireylerde sık görülen bir hastalıktır. Tüm yaşlarda kadınlarda daha fazla görülmekte erkeklere göre daha fazla ölüme sebep olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde alt sosyo-ekonomik gruplarda kan basıncı yüksekliği daha sık görülmektedir.

İskemik Kalp Hastalıkları

İskemik kalp hastalıkları genellikle 30’lu yaşlarda ortaya çıkmaya başlar ve ileri yaşlara doğru giderek artar. Hastalık erkeklerde kadınlara göre 2-3 kat daha fazla görülmektedir. Beyaz ırkta diğer ırklara göre daha fazla görülmektedir.

Diyabetes Mellitus

İnsüline bağımlı diyabetin başlangıcı 30 yaşın altında olmasına rağmen diyabet bir ileri yaş hastalığıdır ve yaş ilerledikçe diyabetin görülme sıklığı da artmaktadır. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha fazla görülmekle birlikte, son yıllarda erkeklerin hastalığa yakalanma oranları kadınlara yaklaşmaktadır.

Serebrovasküler Hastalıklar

Yaşın ilerlemesiyle birlikte sıklığı artmaktadır. Serebrovasküler hastalıklar ile cinsiyet arasında önceleri önemli bir ilişki bulunmazken, son yıllarda yapılan çalışmalarda erkeklerin biraz daha fazla risk altında oldukları ortaya konulmaktadır. Hastalık sosyo-ekonomik durumu ve eğitim düzeyi düşük olan alt sosyal sınıfları daha çok etkilemektedir.

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

Genellikle 50 yaş üstünde görülmekte ve daha ileri yaşlarda ölüme yol açmaktadır. Hastalık erkeklerde kadınlara göre biraz daha fazla görülmektedir ancak aradaki farklılık giderek kapanmaktadır. KOAH sıklığı ile sosyo-ekonomik durum arasında ters bir ilişki bulunmaktadır.

Kronik Hastalıklardan Korunma

Primordiyal, primer (birincil), sekonder (ikincil) ve tersiyer (üçüncül) koruma olmak üzere dört temel koruma düzeyi mevcuttur.

Ülkemizde Kronik Hastalıklarla Mücadele Programları

Ülke düzeyindeki sürveyans sisteminin düzeltilmesi, kronik hastalıklarla mücadelede en önemli öncelik olmalıdır. Kronik hastalık sürveyans sistemleri, güçlendirilmeli ve var olan ulusal sağlık bilgi sistemleriyle bütünleştirilmelidir.