Türkiyede Engellilere Yönelik Sosyal Hizmetler

Giriş

Engellilik konusu, günümüzde engellilerin talepleri ve hak temelli mücadeleleri sonucunda insan hakları meselesi olarak küresel boyutta kabul görmektedir.

Engellilerin ayrımcılığa uğramaksızın diğer bireylerle toplumsal yaşamın tüm alanlarına eşit katılımının sağlanması gerektiğini benimseyen yaklaşım, engellilik alanında ulusal ve uluslararası politika ve uygulamalara yön vermektedir.

Türkiyede Engellilere Yönelik Uygulamaların Yasal Dayanakları

Ülkemizde engellilere yönelik yürütülen uygulamaların belli başlı yasal dayanakları; T.C. 1982 Anayasası, 5378 Sayılı Engelliler Kanunu, BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, 633 Sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname olarak sıralanabilir.

T.C. 1982 Anayasası eşitlik, eğitim ve öğretim hakkı, çalışma hakkı ve ödevi, çalışma şartları ve dinlenme hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sosyal güvenlik bakımından özel korunması gereken gruplar başlıklarında engellilerin hakları koruma altına alınmıştır.

bakım hizmetleri ile Habilitasyon ve Rehabilitasyon hizmetleri, engelli istihdamı, eğitim ve öğretim ile erişilebilirlik hususları tanımlanmıştır.

BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, insan hakları yaklaşımıyla oluşturulmuş uluslararasıı en kapsamlı belgedir.

633 Sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, ASPB’nın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.

Türkiyede Engellilere Yönelik Kurumsal Hizmetler

Türkiye’de engellilerin sosyal güvenliği sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kapsamında sağlanmaktadır

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı , ASBP Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü ile ilgili birimleri ve ASPB Engelli Hakları Araştırma Geliştirme ve Projeler başlığında eğitim, istihdam ve sosyal güvenlik alanlarında yürütülen uygulamalar şeklinde sıralanmaktadır.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Engelli Hizmetleri birimine bağlı olarak; Engelli Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri (Resmi-Yatılı) Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkezleri (Resmi-Gündüzlü), Umut Evleri, Engelsiz Yaşam Merkezleri, Özel Bakım Merkezleri, Geçici ve Misafir Olarak Bakım Hizmeti, Sürekli Bakım ve Rehabilitasyon Hizmetleri yapılarıyla hizmet vermektedir.

ASPB Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü’nün aldığı kararlar Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından ülke genelinde tüm il ve ilçelerde yer alan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığı ile uygulanmaktadır.

ASPB Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen hizmetleri maddi yardımlar başlığı altında; engelli yardımı, bakıma muhtaç engelli yardımı, engelli yakını yardımı, Silikozis hastalarına yapılan yardımlar ve evde bakım yardımları olmak üzere sıralamak mümkündür.

ASPB 'nın engelli hakları ile ilgili yürüttüğü Araştırma Geliştirme ve Projeleri; Ulaşılabilirlik (UDEP) ve Erişilebilirlik (ERDEP), (EDES), destek projeleri, Engellilerin eğitim, rehabilitasyon ve sosyal hayata katılımını sağlamak amaçlı yürüttüğü projeleri ve faaliyetleri söz konudur. ASPB bünyesinde kurulan Alo 144 Çağrı merkezi engelli ve yakınlarından gelen talep ve şikayetleri değerlendirmektedir.

ASPB'nın; eğitim, istihdam ve sosyal güvenlik alanlarında diğer kurum ve kuruluşların işbirliğinde yürüttüğü projeleri engellilik alanında önemli kazanımlar sağlamaktadır.

1986 yılında 2908 Sayılı Yasanın 88. Maddesi gereğince engellilere hizmet için kurulmuş, kamu yararına çalışan, ulusal ve uluslar arası platformlarda ülke temsil yetkisi olan üst düzey sivil toplum kuruluşu olan Türkiye Sakatlar Federasyonu(TSK); Türkiye Sağırlar Milli Federasyonu, Türkiye Ortopedik Engelliler Federasyonu, Zihinsel Özürlüler Federasyonu, Görme Engelliler Federasyonu, Spastik Çocuklar ve Erişkinler Dernekleri – Cerebral Palsy- Federasyonu ve kendisine bağlı yüzlerce derneğin bileşeni olan en üst kurumsal yapıdır.