Liderlik ve Performans Değerlemesi

Performans Yönetimi ve Performans Değerlemesinin Amacı

Performans, amaçların gerçekleşmesindeki işleyişle ilgilidir ve bu uğurda harcanan çaba ve eylemlerin devamlılığını ifade eder. İnsanın işin gerekleriyle dolu olup olmadığını yansıtır ve sonuçlarla ölçülür. Yetenek ve rol algıları olarak belirlenen iş gören çabalarının etkileridir (Karslı, 2004). Sadece çıktılar ve sonuçlar tanımlanabildiğinde ya da ölçümlenebildiğinde performanstan bahsetmek mümkündür. Performans, muhakeme isteyen ve göreceli bir kavramdır (Lebas ve Euske, 2006,).

Performans Yönetimi

Performans yönetimi yeni bir kavram olmakla birlikte, yönetimin planlaması ve denetim işlevlerinin daha geniş sınırlar içinde performans kavramındaki gelişmeler çerçevesinde uygulanmasına yönelik gelişmiş bir yönetim anlayışıdır (Akal, 2005).

Performans Değerleme Süreci

Performans değerleme süreci; bireysel ve kurumsal performansın planlanması, performansın ölçülmesi, yetersizliklerin belirlenmesi ve iyileştirici önlemlerin alınması amacıyla gerçekleştirilen bir süreçtir. Performans ölçümü ya da değerlemesi, bir örgüt, grup ya da bireyin (çalışan) önceden belirlenmiş hedeflere ve kriterlere göre ortaya çıkan sonuçların değerlendirilmesi sürecidir. Kısaca performansı görebilmek, için sonuçların değerlendirilmesi gerekmektedir.

Performans Planlaması

Örgütsel anlamda planlama, bir işletmede geleceğe ait düşünceleri dizgesel olarak belirleme, gelecekteki olanakları, işletmenin kuvvetli ve zayıf yönlerini saptayarak keşfetme sürecidir. Planlama, örgütün tüm düzeylerinde belirli hedefler saptayarak, bu hedeflere ulaşmak için gerekli stratejileri, programları ve etkinlikleri belirleyici bir karar alma sürecidir (Akal, 2005).

Bireysel Performans

Bir örgüt, en zayıf halkası yani en düşük performansa sahip çalışanı kadar verimlidir. Bu çerçevede örgütsel verimliliğin ölçümlenebilmesi ve değerlendirilerek örgütsel verimliliğin yükseltilebilmesi için de mutlaka bireysel performansların değerlendirilmesi gerekmektedir. Çalışanların performanslarının değerlendirilebilmesi için gerekli hazırlık aşamaları tamamlandıktan sonra performanslar değerlendirilecek ve bu değerlemenin sonucunda çalışanların verimlilik durumları tespit edilebilecektir.

Kurumsal Performans

İşletmelerde performansın ölçülmesinde, bireysel performanstan sonra ikinci ayak olarak kurumsal performans değerlemeleri yer almaktadır. Örgütsel performansın ölçülmesini geniş bir çerçevede ele aldığımızda neredeyiz, daha ne kadar iyi olabilirdik ve nerede olmalıyız sorularına yanıt aranması gerektiği görülmektedir (Akal, 2005,).

Etkenlik

Etkenlik amaçlara yönelik bir kavramdır. Amaçların gerçekleşme düzeyini, işletmenin çıktıları ile daha doğru bir deyişle, elde edilen sonuçları ile ilişkilendirerek belirler. Bu özelliği nedeniyle etkenlik işletme düzeyinde toplam performansı yansıtan en önemli performans boyutudur (Başat, 2010,; Akal, 2005,).

Verim ve Girdiden Yararlanma

Verim ve girdiden yararlanma kavramları, bir işletmenin, ürün ya da hizmet üretme süreci içinde üretim kaynaklarından ne düzeyde yararlandığını ya da bu üretim kaynaklarını nasıl kullandığını gösteren bir performans boyutu olarak tanımlanmaktadır (Akal, 2005).

Verimlilik

Verimlilik bir işletmede iş gücü, hammadde, malzeme, makine ve donanım gibi temel üretim kaynaklarının yanı sıra, sermayenin kullanımı, teknolojik araçların seçimi, örgütlenme ve yönetim, çalışma ve yaşam koşulları ve günümüzde çok değer kazanan bilgi, zaman gibi kaynaklar arasındaki etkileşimlerin sonucudur (Akal, 2005,; Başat, 2010).

Kalite

Kalite, kaynakların verimli kullanımını sağlayan, ürün ve hizmetlere kullanım uygunluğunu kazandıran, müşteri gereksinimlerine uygun üretim ve hizmet anlayışını egemen kılan ve böylece işletmelerin kamusal sorumluluklarını da olumlu olarak gerçekleştirmelerine olanak hazırlayan bir performans boyutudur (Başat, 2010,; Akal, 2005, ).

Yenilik

Yenilik uygulanabilir bir yaratıcılıktır; aynı zamanda uzun dönemli bir performans göstergesidir. Üründe, hizmette, düşünme biçiminde ve davranışta yenilik, daha iyi ve daha işlevsel bir sonuçtur (Başat, 2010,; Akal, 2005,).

Çalışma Yaşamının Kalitesi

Çalışma yaşamının kalitesi, örgüt çalışanlarının ücret, fiziksel çalışma koşulları, örgüt kültürü, liderlik, iş birliği ortamı, iletişim, bağımsızlık, bilgi ve beceri geliştirme, işle bütünleşme, tanınma-takdir ve planlama, sorun çözme, karar almaya katılım gibi çok çeşitli sistem olgularına karşı oluşan davranış biçimlerini ve düşüncelerini açıklayan bir kavramdır (Akal, 2005).

Kârlılık ve Bütçeye Uygunluk

Kârlılık, gelir ve gider ağırlıklı bir ilişki içinde tanımlanırsa, dönemsel kârın satışlara bölünmesiyle bulunan bir oranın ifadesidir. Bütçeye uygunluk, kârlılığın bir performans göstergesi olarak kabul edilmediği ya da kâr amacı olmayan ve sadece bir maliyeti merkezi olan kamu örgütlerinde kârlılığın yerine bir performans göstergesi olarak kullanılabilmektedir (Başat, 2010,; Akal, 2005,).

Performans Kontrolü

Kontrol "ne yapıldı, nasıl yapıldı" yerine "ne yapmaya çalışıyoruz, bunları niçin yapıyoruz, ne kadar iyi yapıyoruz" ve bir adım daha ilerisini de gözeterek "başka ne yapmalıyız" sorularına göre yapılmaktadır (Akal, 2005,).

Ekip Üyelerinin Performansları Hakkında Geri bildirim Verilmesi

Çalışanların, görevlerini gerektiği gibi yapıp yapmadıklarına ilişkin olumlu ya da olumsuz geri bildirim almalarına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çerçevede performans ölçümleriyle ilgili çalışanlara bilgi verilmesi, çalışanlar için bir geri bildirim olarak görülmektedir.

Lider ve İş-Performans İlişkisinin Analizi

Liderin yönetim anlayışı örgütlerdeki verimliliği temelden etkileyen faktörlerin başında gelmektedir. Lider performansı, birlikte çalıştığı örgüt ya da grubun performansından etkilendiği gibi, tam tersi olarak da lider, örgüt genelindeki verimliliği ya da performansı etkileyebilmektedir. Liderin görevlerinden biri de örgütün performansının artırılması çalışmalarını daha verimli hâle getirebilmesidir. Etkili bir liderlik, örgütsel performans üzerinde de ciddi bir fark yaratmaktadır.