Ergojenik Destekler

Ergojenik destekler, rakiplerine üstünlük sağlamak ve rekabet avantajı elde etmek isteyen sporcular tarafından yaygın şekilde başvurulmaktadır. Enerji kullanımını, üretimini veya tekrar geri kazanımını artırmak için kullanılan her türlü strateji ya da yöntem ergojenik olarak kabul edilebilir. Ergojenik destek, antrenman adaptasyon süreçlerini geliştirebilen veya egzersiz performans kapasitesini artırabilen, besin içeriği veya uygulaması, farmakolojik, mekanik, fizyolojik ve psikolojik yöntem veya tekniklerdir.

Ergojenik destekler beş kategoriye ayrılabilir:

(I) mekanik destekler (kramponlarda daha uzun sivri uçlar);

(II) psikolojik destekler (hipnoz);

(III) fizyolojik destekler (kan dopingi);

(IV) farmakolojik destekler (androjenik anabolik steroidler); ve

(V) besinsel destekler (örneğin, kreatin).

Ergojenik Desteklerin Tarihsel Gelişimi

İlk Olimpiyat oyunları MÖ 776'da Yunanistan'da yapılmıştır. O zamanlardan beri sporcular için özel antrenman ve diyet yöntemlerini belgeleyen kaynaklardan, bazılarının performansı artırmak için halüsinojenik mantar ve susam yediğini, Ortaçağ’da cesareti artırmak için hayvan kalplerini yediği bilinmektedir.

Mekanik Ergojenik Destekler

Amatör veya profesyonel sporcuların kullandıkları ayakkabı, giysi, saha gibi materyallerin performansı azaltmadığı ya da performansın artırılmasında katkı sağlayacak şekilde tasarlanması mekanik yardımcılar olarak tanımlanır. Daha genel bir anlamda, performansı etkileyen herhangi bir fiziksel nesne, mekanik bir yardımcı olarak nitelendirilebilir. Bunlar genellikle günlük yaşamdan ziyade rekabetçi bir sporla ilgili performans geliştirmeleriyle ilişkilendirilir.

Psikolojik Ergojenik Destekler

Zihinsel performansı etkileyerek performansı artıran çeşitli uygulamalardır. Örneğin; zihinde canlandırma, spor psikoloğu ile konuşma, hipnoz, enerji ve moral verici konuşmalar, gevşeme teknikleri psikolojik ergojenik destekler uygulamalarıdır.

Fizyolojik Ergojenik Destekler

Vücudun kardiyovasküler sistem, iskelet kas gibi sistemlerinin fonksiyonunu artırarak spor performansını artıran uygulamalar ve yöntemlerdir. Dayanıklılık, çabukluk, kuvvet vb. antrenmanlar örnek verilebilir. Bu yardımların çoğu güvenli ve etkilidir.

Farmakolojik Ergojenik Destekler

Ergojenik yardımın bir şekli farmakolojiktir. Bunlar, hem yasal hem de yasa dışı performans artırıcı ilaçları içerir. Uzun yıllardır sporcular tarafından çalışma verimini ve performansı artırmak için kullanılan ilaçlardır. Hormonlar, anabolik androjenik steroidler, amfetaminler, beta blokerler bu sınıfta kullanılan ergojenik destek ürünlerine örnek gösterilebilir.

Besinsel Ergojenik Destekler

Spor performansını ve verimi artıran gıdalar, yiyecek-içecek ve özel diyetlerdir. Karbonhidrat yüklemesi, kreatin fosfat alımı, aminoasit, spor içecekleri, vitamin hapları, enerji jelleri vb. besinsel desteğe örnek verilebilir.

Besinsel Destek Ürünlerinin Sınıflandırılması

Besinsel destek ürünleri genel anlamda kas geliştirme takviyeleri ve performans geliştirme takviyeleri olarak ikiye ayrılmaktadır.

ß-Alanin, kafein, karbonhidrat, protein, su ve sporcu içecekleri, kreatin monohidrat, beta hidroksi beta metilbütirat, sodyum bikarbonat, sodyum fosfat etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış, kullanılmasında güçlü kanıtları olan besinsel ergojenik desteklerdir.