Egzersizde Kas Sistemi Adaptasyonu
İnsan organizmasındaki tüm sistemler gibi, iskelet kasları da fiziksel aktivite ve egzersizin oluşturduğu strese tepki gösterir ve belirli adaptasyonlar oluşturur.
Egzersize Akut Kassal Yanıt
- Yakıt (substrat) kullanımı artar,
- Hücresel solunum, kas hücresi içerisinde oksijen kullanımı, karbondioksit üretimi artar,
- Motor ünitelerin ve onlara bağlı kas hücrelerinin aktivasyonu (işe alımı, devreye girme miktarı) artar,
- Isı artar,
- Enzim aktivitesi artar,
- Artık maddelerin miktarı ve uzaklaştırılması artar,
- Kassal yorgunluk ortaya çıkar
Egzersize Kronik Kassal Yanıt
Kasın enine kesiti artmadan, direnç antrenmanına bağlı ilk haftalarda ortaya çıkan ilk adaptasyonun nedeni nöral adaptasyondur. Bu süreçte sinir sisteminin kasları daha fazla kuvvet üretmek için kullanabilme yetenekleri artar. Agonist - antagonist ilişkisi düzenlenir, koruyucu refleksler azalrı, kas içi koordinasyon artar.
Kas kuvveti artışının sonraki kısmı kassal hipertrofi kaynaklıdır. Kas hipertrofisi kasın enine ve uzunlamasına büyümesi, kesitinin artışıdır. Kassal hipertrofi egzersiz esnasında artan mekanik gerilim sonucu egzersiz sonrası hücrede anabolik sinyal yollarının tetiklenmesi ile protein sentezinin protein yıkımından fazla olması sonucunda ortaya çıkar.
Fibril sayısı değişmez fakat fibriller içerisinde miyofibril sayısı artar.
Bu durumda kuvvet artar. Direnç antrenmanı, kasılma türünden (izometrik, konsantrik, eksantrik) bağımsız olarak kuvvet kazanımlarına yol açabilir.
Kas hipertrofisi sarkomer içerisindeki miyofibrilerin yani kasılabilir elemenların artışı şeklinde miyofibriler hipertrofi olarak ve mitakondri, sarkoplazmik retikulum, t-tübül sistemi, enzim ve yakıt hacminde artış şeklinde sarkoplazmik hipertrofi şeklinde sınıflandırılmaktadır. Her iki tür hipertrofiye miyofibriler hipetrofide daha fazla olacak şekilde bağ doku hipertrofisi de eşlik eder. Kas hipertrofisini gerçekleştirdiği düşünülen mekanizmalar mekanik gerilim, metabolik stres ve kas hasarı olarak sıralanmaktadır.
Fibril Tipi Değişimi
Dayanıklılık antrenmanı, iskelet kası adaptasyonu açısından direnç antrenmanı ile zıt gibi görünmektedir. Yüksek şiddetli, kısa süreli koşular, Tip IIb liflerinin boyutunda bir azalma için bir uyarıcı gibi görünürken, düşük şiddetli, uzun süreli koşular, hem Tip I hem de Tip IIb liflerinin boyutunda bir azalmaya neden olabilmektedir. Tip I – Tip II kas fibril tipi değişimi hem kuvvet hem de aerobik egzersizlerle çok sınırlı gözükmektedir. Hem kuvvet hem de aerobik egzersizlerin Tip IIb (hızlı glikolitik) kas liflerinin Tip IIa (hızlı oksidatif-glikolitik ara lifler) kas liflerine dönüşümüne neden olduğu birçok çalışmada ortaya koyulmuştur.
Kuvvet antrenmanları özellikle Tip IIa fibrillerinin çapında artışa neden olmaktadır.
Dayanıklılık antrenmanı ile mitokondri, kılcal yoğunluğu, sarkoplazmik retikulum ve transvers tübül hacim yoğunluğu mitakondria sayısı miyofibriler hacimdeki değişimle orantılı olarak artar. Maksimal kuvvet antrenmanları tersi bir etkiye neden olur.
Kasların kronik strese maruz kaldığı egzersizlerin kullandığı enerji sistemlerienzim aktivitelerinde açık şekilde kendini göstermektedir. Aerobik egzersizler aerobik enerji yollarındaki enzimleri, anaerobik egzersizler ise anaerobik enerji yollarındaki enzimlerin sayısını artırmaktadır.