İskelet Kas Sistemi
İskelet Kası Yapısı ve İşlevi
Dersin amacı kas dokusunun fizyolojik, anatomik ve kinesiyolojik özelliklerinin öğrenilmesidir.
Kaslar vücutta iskelet sisteminin oluşturduğu segmentlerin birbirine göre hareket ettirilmesinden (osteokinematik ve artrokinematikler) sorumludur.
Kaslar tendonlar vasıtası ile kemiklere tutunmaktadırlar. Doğal olarak kas kontraksiyonda kısalmakta, iki ucundaki tendonları birbirine doğru çekmektedir.
Kas Fibril Tipleri
Kas hücreleri histokimyasal özellikleri, kasılma hızları ve oluşturdukları kuvvet yönünden birbirinden ayrılır. Tip I lifler oksidatif fibrillerdir ve dayanıklılık özellikleri gelişmiştir. Tip II fibriller ise daha yüksek kuvvet üretirler ve anaerobik yolla kuvvet üretme becerileri yüksektir fakat çabuk yorulurlar.
Kas Kontraksiyonu
Kas kasılması, kas hücresi içerisinde yan yana dizilen sarkomerlerde bulunan kontraktil elemanlar olan aktin ve miyozin miyoflamentlerinin birbiri üzerinde kayması ile sarkomer boyunun kısalması olarak açıklanabilir.
Kas aktivasyonu yani kontraksiyonu alfa motor sinir hücresinin kas fibrilleri ile yaptığı bağlantı ile sağlanır. Bu bağlantıya sinir -kas kavşağı adı verilir.
Kas hücresine taşınan uyaran C++ iyonunun hücre içinde salınımını başlatır ve miyozin çapraz köprüleri aktine yapışıp, aktini sarkomer merkezine doğru çeker. Buna kayan flamentler teorisi denilir. Gevşeme için sinir uyarımının durması ve C++'un sarkoplazmik retikuluma taşınması gereklidir.
Kassal Terminoloji
Hareket gerçekleştirilirken üstlendikleri kasılma görevleri, birbirileri ile olan ilişkileri, kasılma türleri vb. nedenlerden dolayı kas sistemi, spesifik bir terminolojiye sahiptir. Orijin : Genellikle hareketsiz segment üzerinde kasın kemiğe tutunma noktasına verilen addır. İnsersiyo : Genellikle hareketli segment üzerinde kasın kemiğe tutunma noktasına verilen addır. Proksimal ve Distal Tutunma Noktaları : Kasın orta hatta, mediale, core bölgeye, gövdeye yakın tutunma noktası proksimal tutunma noktası iken, gövdeden uzak, lateralde bulunan tutunma noktasına distal tutunma noktası denilir. Agonist : Belirli bir hareketi yaptıran kas ve kas gruplarına agonist kaslar denir. Antagonist : Eklemde agonislerin zıttı yönde hareket yaptıran kas ve kas gruplarına verilen isimdir. Stabilizör : Bazı durumlarda agonist ve antagonistlerin ko -kontraksiyonu (birlikte kasılması) gerçekleşmektedir. Bu durumda eklem izometrik bir kasılma ile stabilize edilmiş olur ve bu kaslar stabilizör olarak adlandırılır. Sinerjist : Belirli bir eylemi gerçekleştirmek için birlikte çalışan kaslar sinerjist olarak bilinir.
Kas Aktivasyon Çeşitleri
Aktif bir kas, dış yüke karşı koyarken aşağıdaki üç yoldan sadece birinde kuvvet üretiyordur;
1. Kısalma (konsantrik) : Kasın distal ve proksimal tutunma noktaları arası mesafesinin azaldığı, yani boyunun kısaldığı kasılma türüdür.
2. Uzamaya karşı koyma (eksantrik) : Eksantrik kasılma kas boyunun uzaması esnasında kuvvet üretmesidir.
3. Sabit uzunlukta kalma (izometrik) : İzometrik diğer bir adıyla statik kasılma, kas boyunda ve eklem açısında bir değişim olmadan gerilim oluşması ve enerji harcanması olayıdır .
Kasların Şekli ve Biçimi
Kasın fonksiyonel potansiyelini üç şey belirler; kas enine kesiti, kasın şekli ve kasın çekme hattı (yönü)
Uzunluk - Gerilim İlişkisi
Kasın en çok kuvvet üreteceği pozisyon optimal uzunluğudur. Aşırı kısa veya uzun olması kuvvet üretimini düşürür. Buna kasın aktif uzunluk -gerilim ilişkisi denilir.
Kas Dokusunun Esnetilmesi : Kas, ekleme yaptırdığı birincil osteokinematiğin tersinde yapılan hareket ile esner -gerilir.
Kas Dokusunun Aktive Edilmesi : Kasın aktive edilmesi bir kasın eklemde yarattığı hareketin bir dış dirence karşı yapılması ile gerçekleştirilir.
Kaslarda Kuvvet –Hız İlişkisi : Kuvvet -hız eğrisi, hareketin hızını değiştirmenin kasın kuvvet üretim yetenekleri üzerindeki etkisini gösterir. Konsantrik bir kasılma sırasında, kasılma hızı arttıkça bir kas daha az kuvvet üretir. Bunun tersine eksantrik egzersizlerde hareket hızı arttıkça üretilen kuvvet de artar.