Geleneksel Oyunların Eğitimde Kullanımı

İnsanlık tarihi kadar eski ve evrensel bir olgu olan oyun, çocukların temel ihtiyaçlarından biridir. Çocuklar, yaşam için gerekli olan tüm bilgi ve becerilerini oyunlarla birleştirip, kendilerini çok kolay bir şekilde anlatır ve potansiyel becerilerini sergileyebilirler (Özen, 2016). Tüm çocuklar oyun yoluyla büyür, yeteneklerini geliştirir. Oyun, çocuklar için hiçbir şeyle değiştirilemeyecek bir aktivitedir. Oyun, çocuğun kendi isteğiyle, zorlama olmaksızın gönüllü olarak girdiği, bilgi, yetenek, beceri, deneyim ve alışkanlıklar edindiği, keşfettiği veya değiştirdiği bir aktivitedir. Çocuklar, oyun içinde yaşadığı grubun dilini, kültürel ve sosyal özelliklerini öğrenir ve bu davranışları kabul eder (Popeska ve Jovanova- Mitkovska, 2017).

Çocuklar geçmişte daha çok sokak, park ve bahçe gibi dış mekanlarda ve akranları ile birlikte oyun oynarlardı. Bu oyunlar bugün geleneksel oyunlar olarak ifade edilmektedir. Bu oyunlar genellikle nesilden nesile aktarılan, içerisinde ait olduğu toplumu yansıtan bazı gelenek ve görenekleri barındıran ve kuralları da bu çerçevede oluşan köklü etkinliklerdir. Bu açıdan geleneksel oyunlar, kültürel ve ulusal miras olarak değerlendirilmektedir (Popeska ve Jovanova-Mitkovska, 2017). Ancak teknolojik gelişmeler, her alanda olduğu gibi çocukların oyun aktivitelerini de hızlı bir şekilde etkilemektedir. Geleneksel oyunlar günümüzde teknolojik gelişmelerin çocukları kontrol etmesinden dolayı giderek yerinden edilen bir varoluşu yaşamaktadır (Kancanadana, Saputri ve Tristiana, 2021).

Çocukların oynamayı bıraktığı geleneksel oyunlar, toplumlarda oyun kültürünün erozyona uğramasına neden olabilir. Oysa geleneksel oyunlar bir toplumun en temel kültürel miraslarından biridir (Sulistyaningtyas ve Fauziah, 2019). UNESCO somut olmayan kültürel miras listesinde geleneksel oyunlara da yer vermiştir (URL, 1). Bu kapsamda geleneksel oyunlar kültür aktarımında oldukça önemli bir işleve sahiptir. Geleneksel oyunların kültür aktarımına destek olmasının yanı sıra çocukların farklı gelişim alanlarını destekleyen birçok eğitsel işlevi de bulunmaktadır.

Geleneksel oyunlar, uygun, sistematik ve pratik olarak uygulanırsa yenilikçi öğrenme ortamı olarak kullanılabilir. Öğretim programlarında kullanılacak geleneksel oyunlar, çocukların fiziksel ihtiyaçlarını karşılama, kendine ve başkalarına karşı tutumlarla ilgili mevcut eğitim kaygılarını giderme ve çocukları kendi öğrenmelerinde bilişsel olarak zorlama potansiyeline sahiptir. Bu oyunların bilişsel, duygusal ve motor talepleri genellikle karmaşıktır ve takım arkadaşları, rakipler, ekipmanlar, sınırlar, kurallar ve benlik ile sürekli değişen ilişkilerin karmaşık bir ağında ifade edilir (Riley, 1977). Özellikle bedensel hareket gerektiren birçok derste geleneksel oyunların doğasında yer alan aktivitelerden yararlanılabilir. Bu manada bazı önemli kurum ve kuruluşlar geleneksel oyunların öğretim programlarına entegre edilmesi ile ilgili çağrılarda bulunmaktadırlar. UNICEF, UNESCO, UK Sport ve British Council geleneksel oyunların özellikle “beden eğitimi” gibi fiziksel aktivite gerektiren derslerin öğretim programlarına dahil edilmesine ilişkin tavsiyede bulunmuşlardır (Adnan, Shaharudin, Abd Rahim, ve Ismail, 2020). Geleneksel oyun tabanlı öğrenme modellerinin, çocukların temel motor becerilerini geliştirdiği kanıtlanmıştır ve geleneksel öğrenmeden daha etkili olan öğrenme sürecine bir alternatif olarak kullanılabilir (Festiawan, 2020). Geleneksel oyunların derslerde kullanılması sadece çocukların fiziksel gelişimine katkıda bulunmaz. Bunun yanı sıra çocukların ruhsal, sosyal ve dilsel gelişimlerine de destek olur ayrıca önemli bir kültür aktarım aracı olduğundan dolayı gelenek ve göreneklerin korunmasını da sağlar.

Geleneksel oyunlar, çocuklara kültürel değerleri aktarmada bir köprü görevi görerek onların eğitiminde önemli bir rol oynayabilir (Zayyadi, Hasanah ve Surahmi, 2018). Geleneksel oyunlar, öğrencilere kültürel ve bireysel değerleri öğretmenin yanı sıra bu değerlere saygı duymayı da öğretir (Özen, 2016). Değer eğitiminde önemli bir etkisinin olmasının yanı sıra geleneksel oyunlar, çocukların karakter eğitimlerinde de olumlu şekilde kullanılabilir (Iasha, Al Ghozali, Supena, Wahyudiana, Setiawan ve Auliaty, 2020).