Öz Sermayenin Dönem Sonu İşlemleri

Bilançonun pasifinde, işletmelerin sahip oldukları varlıkları edinmek için kullandıkları fonların kimlerden sağlandığını gösteren kaynaklar yer almakta olup kaynaklar, borçlar (dış kaynaklar) ve öz kaynaklar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

İşletmeler varlıkların finansmanında kullandıkları fonları ortaklarından ya da üçüncü şahıslardan temin ederler. Kaynakların borçlar ve öz kaynak olarak sınıflandırılması da bu kıstasa göre başka bir ifadeyle mülkiyete göre yapılmaktadır. Varlıkları edinmek için kullanılan fon kaynağının mülkiyeti bilançoyu düzenleyene (işletme sahip ya da ortaklarına/sahiplerine) ait ise öz kaynak; varlıkları edinmek için kullanılan fon kaynağının mülkiyeti başka bir şahıs, kurum ise ve bu fon geçici bir süre için bilançoyu düzenleyenin kullanımına verilmiş/bırakılmış ise dış kaynak olarak sınıflandırılır.

Öz sermaye, işletme sahip ya da ortaklarının (sahiplerinin) varlıklar üzerindeki haklarının parasal karşılığını yani işletmenin net aktif toplamının ortaklık tarafından karşılanan kısmını ifade etmektedir.

Öz sermaye hesap sınıfı, işletme sahip ya da ortaklarının işletmeye sermaye olarak koydukları değerler ile işletme faaliyetleri sonucu elde edilen ve henüz işletmeden çekilmemiş dönem kârı, dağıtılmamış önceki dönem kârları, dönem kârlarından ayrılan yedekler ile sermaye yedeklerinden oluşmaktadır. Öz sermaye hesap sınıfı 50. Ödenmiş Sermaye, 52. Sermaye Yedekleri, 54. Kâr Yedekleri, 57. Geçmiş Yıllar Kârları, 58. Geçmiş Yıllar Zararları, 59. Dönem Net Kâr/Zararı hesap gruplarından oluşmaktadır.

Ödenmiş sermaye, işletme ortaklarının taahhüt ettikleri sermaye ile taahhüt ettikleri sermayenin henüz ödenmemiş kısmı arasındaki farktır. Ödenmiş sermaye hesap grubu, 500 Sermaye, 501 Ödenmemiş Sermaye, 502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları, 503 Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları hesaplarından oluşmaktadır.

Sermaye yedekleri hesap grubu, öz sermayeyi kârın dışında sermaye hareketleri nedeniyle artıran unsurların takip edildiği hesap grubudur. Sermaye yedekleri hesap grubu, 520 Hisse Senedi İhraç Primleri, 521 Hisse Senedi İptal Kârları, 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları, 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları ve 529 Diğer Sermaye Yedekleri hesaplarından oluşmaktadır.

Kâr yedekleri hesap grubu, elde edilen şirket kârının dağıtılmayarak şirket bünyesinde bırakılan kısmı ile belli amaçlar için kullanılmak üzere genel kurul kararı ile ayrılan yatırım fonu, sermaye itfa fonu yatırım indirim fonu gibi kârdan ayrılan yedeklerle duran varlıkların satışında ortaya çıkan ve duran varlığın yenilenmesi amacıyla kullanılabilecek yenileme fonlarının takip edildiği hesap grubudur. Kâr yedekleri hesap grubu, 540 Yasal Yedekler, 541 Statü Yedekleri, 542 Olağanüstü Yedekler ve 549 Özel Fonlar hesaplarından oluşmaktadır.

Geçmiş yıllar kârları hesap grubunda 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı yer almakta olup geçmiş yıllar kârları hesabı, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan kârların takip edildiği hesaptır.

Geçmiş yıllar zararları hesap grubunda 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı yer almakta olup geçmiş yıllar zararları hesabı, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan zararların takip edildiği hesaptır.

Dönem Kârı/Zararı hesap grubu, işletmenin faaliyet dönemini kârla kapatması durumunda kârını, zararla kapatması durumunda zararını gösteren hesapların yer aldığı hesap grubudur. Dönem kârı/zararı hesap grubu, 590 Dönem Net Kârı ve 591 Dönem Net Zararı hesaplarından oluşmaktadır.