Gelir Tablosu
İşletmelerin dönem içindeki faaliyetleri sonucunda varlıklarında artış meydana getiren unsurlara gelir denir. İşletmelerde gelir unsurların izlendiği hesaplara gelir hesapları denir.
Aynı şekilde işletmelerin dönem içindeki faaliyetleri sonucunda varlıklarında azalış meydana getiren unsurlara gider denir. İşletmelerde gider unsurların izlendiği hesaplara gider hesapları denir. Gelir hesapları, gider hesapları ile birlikte tekdüzen hesap planının 6. grubunda yer alır.
Gelir tablosu mali tablolar ilkelerine uygun şekilde tek düzen form olarak hazırlanır. Gelir tablosu, finansal analiz yapmaya uygun olarak rapor tipinde ya da hesap tipi olarak düzenlenir. Tekdüzen tablo hazırlanması, İşletmelerde karşılaştırmayı kolaylaştırır. Böylelikle işletmelerin finansal performansları hakkında çok daha anlamlı yorum yapılabilir.
Gelir tablosunun mali tablolar ilkelerine uygun tek düzen formlar şeklinde hazırlanması gerekir. Mali Tablolar İlkeleri, gelir tablosunun düzenlenmesinde esas alınmalıdır. Gelir tablosu ilkelerinin amacı satışların, gelirlerin, satışlar maliyetinin, giderlerin, kâr ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.
Kâr veya zarar, işletmenin faaliyetleri sırasında sermayeyi arttırıcı ve azaltıcı (sermaye ilavesi veya sermaye azaltılması dışında) etkileri olan çok sayıdaki işlemin sonucudur. İşletmenin faaliyetleri sırasında yapılan ve sermayeyi arttırıcı etkisi olan işlemler “GELİR”, sermayeyi azaltıcı olan işlemler “GİDER” olarak ifade edilir.
- Gelirler ve giderler, gelir tablosunda;
- Brüt satış kârı ( veya zararı) bölümü,
- Faaliyet kârı (veya zararı) bölümü,
- Dönem kârı (veya zararı) bölümü şeklinde kaynaklarına göre sınıflandırılmış olarak üç bölümde gösterilmektedir.
Bir işletmenin gelir tablosunun düzenlenebilmesi için dönem sonunda;
Dönem sonu envanter işlemlerinin yapılması
Satılan malların maliyetinin bulunup, kaydının yapılması
Maliyet hesaplarının yansıtma kayıtlarının yapılması
6 ile başlayan tüm gelir ve gider hesaplarının 690- Dönem Kâr ve Zararına devredilerek kapatılması gerekmektedir.
Brüt satış kârı bölümü; işletmenin iş hacmini, bu iş hacminin getirdiği satış gelirlerini, satışlarından yapılan indirimleri ve satılan malların maliyetini gösterir. Net satış hasılatı ile satılan malların maliyeti arasındaki fark brüt satış kârıdır. Ancak bu, her zaman satışların kârlı olacağı anlamına gelmez, bazen satış zararının da olacağı bilinmelidir.
Faaliyet kârı bölümünde; işletmenin faaliyetlerinin yerine getirilmesi için yapılması gerekli olan; araştırma ve geliştirme giderleri, pazarlama giderleri, genel yönetim giderleri yer alır. Bu bölümde yer alan giderler brüt satış kârından çıkarılarak işletme faaliyetlerinin sonucu olan faaliyet kârı bulunur. Eğer faaliyet giderleri satışlardan elde edilen kârdan büyükse sonuçta faaliyet zararı ortaya çıkacaktır.
Dönem kârı bölümünde; Faaliyet kârına diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar ile diğer olağandışı gelir ve kârlar ilave edilip, diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar, finansman giderleri, diğer olağan dışı gider ve zararlar düşüldüğünde dönem kârı ya da zararı elde edilmiş olur.
Gelir Tablosunun Yapısı
Tekdüzen Hesap Planı gereği işletmeler, gelir tablolarının karşılaştırılmalarında kolaylık sağlamak ve anlam birliği oluşturmak amacıyla aynı formatta düzenlemek zorundadırlar.
Gelir Hesapların İşleyişi
Gelir Tablosu Hesapları; İşletmenin faaliyet dönemine ilişkin brüt satışları, satış indirimleri, satışların maliyeti, faaliyet giderleri, diğer faaliyetlerden gelir ve kârlar, diğer faaliyetlerden gider ve zararlar, finansman giderleri, olağandışı gelir ve kârlar ve olağan dışı gider ve zararlardan oluşur.