Bilanço (Finansal Durum Tablosu)

Bilanço bir işletmenin belli bir düzenlenme tarihindeki sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren bir tablodur. Bir işletme içi ve işletme dışı olmak üzere iki kaynaktan finansman sağlayabilir. Sağlanan bu kaynaklar fiziki değerlere (mevcutlara) veya işletmenin talep ettiği haklar olarak alacaklara bağlanmış olur. Bilanço varlık ve kaynak olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Bilançoda her varlığın mutlaka bir kaynağı vardır. Varlık ve kaynak toplamları mutlaka birbirine eşit olmalıdır. Buna bilanço temel denkliği denir.

Bilançonun aktifinde yer alan varlıklar paraya dönüşme hızlarına göre en çok likitten daha az likiditeye doğru sıralanmıştır. Buna likidite esasına göre sıralanma denir. Bilançonun pasifinde yer alan kaynaklar ise vadelerine göre en kısa vadeden en uzun vadeye doğru sıralanmıştır. Bu vade sıralamasına da eksijibilite denir. Bilanço hesapları arasında mahsup yapılamaz.

Bilançoda varlık ve kaynak toplamları mutlaka birbirine eşit olmalıdır. Buna bilanço temel denkliği denmektedir ve bilançonun temel denkliğinde eşitlik hiçbir zaman bozulamaz. Bilançonun temel denkliği şu şekilde ifade edilebilir:

AKTİF = PASİF yani; VARLIKLAR = KAYNAKLAR

Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Öz kaynaklar

Dönem sonu yada kapanış bilançosu: Kapanış bilançosu düzenlenirken kesin mizan çıkarılır ve mizanın kalanlar sütunundaki hesapların rakamlarından yararlanılarak kapanış bilançosu düzenlenir.

Bilanço bir işletmenin mali ve ekonomik yapısını ortaya koymaktadır. İşletmenin hangi kaynaklardan fon sağladığını gösteren mali yapı, bilançonun sağ tarafını yani pasif tarafını göstermektedir. Sağlanan fonların yatırıldığı değerler de ekonomik yapıdır. Ekonomik yapı, bilançonun sol tarafında yer alan aktif tarafı göstermektedir. Bir diğer ifadeyle bilançonun aktif tarafına ekonomik yapı, pasif tarafına da mali (finansal) yapı adı verilir.

Açılış Bilançosu Düzenlenmesi: İşletme kurulduğu zaman yani ilk kez işe başlarken sahip olduğu varlıkları ve bunların sağlandığı kaynakları ve sermayesi belirlenir.

İşletmenin varlıklarının, borçlarının, alacaklarının ve sermayesinin belirlenmesi işlemine envanter çıkarma denir. İşe başlarken yapılan envanter rakamları, önce envanter defterine yazılır. Sonra bilançoya aktarılır ve buna açılış bilançosu denir. Ardından açılış yevmiye kaydı yapılır ve sonra da bu hesaplar Defter-i Kebir’e taşınır.

Dönem sonu ya da kapanış bilançosu: Kapanış bilançosu da normal bilanço şeklinde düzenlenir. Kapanış bilançosunu düzenlerken kesin mizan çıkarılır ve kalanlar sütunundaki hesapların rakamları kapanış bilançosunu vermektedir.

Mizan muhasebede kontrol aracı olarak kullanılan, hesapların belli tarihlerde tekrar incelendikten sonra, borç ve alacak toplamlarıyla kalanlarının toplu bir şekilde yazıldığı bir tür doğrulama çizelgesidir. Muhasebede üç çeşit mizan vardır.

Dönem sonundaki mizanın kalanlar sütunundaki rakamlara göre kapanış bilançosu düzenlenir. Kalan sütunundaki borç tarafı bilançonun aktifini, alacak tarafı da bilançonun pasifini oluşturur. Bu rakamlar yerlerine aktarıldığında bilanço elde edilir.

Bilanço bir işletmenin mali ve ekonomik yapısını ortaya koymaktadır. İşletmenin hangi kaynaklardan fon sağladığını gösteren mali yapı, bilançonun sağ tarafını yani pasif tarafını göstermektedir.

Bilançonun aktif tarafına ekonomik yapı, pasif tarafına da mali (finansal) yapı adı verilir.

Sağlanan fonların yatırıldığı değerler de ekonomik yapıdır. Ekonomik yapı, bilançonun sol tarafında yer alan aktif tarafı göstermektedir. Bir diğer ifadeyle bilançonun aktif tarafına ekonomik yapı, pasif tarafına da mali (finansal) yapı adı verilir.