İşletmelerde Beyannameler ve Vergiler

İşletmeler yıl içindeki ticari faaliyetlerinden dolayı vergi ödemeleri gerekir. Bu ünitede işletmelerin ticari faaliyetlerinden kaynaklanan ve ödemekle yükümlü olduğu vergiler ve beyannameleri aktarılacak ve muhasebe kayıtları verilecektir.

Damga Vergisi Beyannamesi

Damga vergisi, ilgili yasada belirtilen işlemler üzerinden alınan bir vergi türüdür. İmzalanan kontratlar için damga vergisi beyannamesini taraflardan biri beyan eder. O ayın damga vergisi beyannamesi, izleyen ayın 23. günü akşamına kadar beyan edilerek 26. günü akşamına kadar ödenmesi gerekir.

Muhtasar Beyanname

Küçük-büyük tüm işletmeler gelir vergisi kesintisi yapacak ve bunları muhtasar beyanname ile aylık ya da üç aylık beyan edeceklerdir. O aya ait muhtasar beyanname izleyen ayın 23. gününe kadar beyan edilip 26. gününe kadar ödenmelidir.

Katma Değer Vergisi Beyannamesi

KDV, fatura üzerinde gösterilmesi gerekken bir tüketim vergisi olup, işlem üzerinden hesaplanır. Ay içinde yapılan satışlar ile müşterilerden tahsil edilen KDV tutarı ve üçüncü kişilerden alınan mal ve hizmetlere ilişkin ödenen KDV tutarı beyannameye yazılır. Bir ay içinde yapılan KDV’ye tabi işlemler için müşterilerden alınan KDV, müşterilere ödenen KDV tutarından fazla ise işletmelerin aradaki farkı vergi dairesine ödemesi gerekir. O ayın KDV beyannamesi izleyen ayın 24. günü akşamına kadar beyan edilip 26. günü akşamına kadar ödenmelidir.

Geçici Vergi Beyannamesi

Geçici vergi beyannamesi ile üç aylık dilim içinde elde edilen kazanca ait beyan edilen kâr nedeniyle gelir vergisi ödenmesidir. Üç aylık dönemler ile ödenen vergiler, yıllık gelir veya kurumlar vergisi ödeneceği zaman indirilir kalan tutar ödenir. İşletmelerin ya da şirketlerin mali kâr/zarar durumları geçici vergi beyannamesi ile üçer aylık dönemler ile beyan edilir. Gelir Vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı %15, kurumlar vergisi geçici vergi oranı %22’dir.

Basit Usulde Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

Basit usule tabi olan mükelleflerin yıllık kâr / zarar durumunu gösteren beyannamedir. Basit usul gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Şubat ayının 25. günü akşamına kadar beyan edilerek iki taksit halinde (Şubat ve Haziran sonu) ödenir.

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

Yıllık gelir vergisi beyannamesi sadece gelir vergisi mükellefleri tarafından beyan edilir. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ilk taksiti Mart 25. günü akşamına kadar beyan edilerek iki taksit halinde (Mart ve Temmuz) ödenir.

Kurumlar vergisi beyannamesi, kurumlar vergisi mükellefleri tarafından beyan edilir. Şirketler kurumlar vergisi beyannamesi ile yıllık kâr/zarar durumlarını beyan ederler. Kurumlar vergisi oranı %22 dir. Yıl içinde geçici vergi ile ödenen vergiler kurumlar vergisi beyannamesinde indirilerek kalanı ödenir. Kurumlar vergisi beyannamesi Nisan ayının 25. günü akşamına kadar verilir ve 30 Nisan’a kadar ödenmelidir. BA ve BS formları, beyanname değil bir bildirimdir. Aylık olarak beyan edilir. Beyanın konusuna KDV hariç 5.000 TL’yi aşan alım ve satımlar girer. O aya ait bildirimler, izleyen ayın son gününe kadar yapılır. Bu bildirimde herhangi bir ödeme yoktur sadece bilgi vermek amacıyla yapılır.

Bir muhasebe dönemi kapandıktan sonra, takip eden yıl bir önceki hesap döneminde üçer aylık dönemler hâlinde ödenen geçici vergiler, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan ve ödenecek olan gelir vergisinden mahsup edilir. Eğer mahsup edilecek tutar, ödenmesi gereken gelir vergisinden fazlaysa, mahsup edilemeyen tutar mükellefin maliyeye ödeyeceği diğer vergi borçlarına mahsup edilir.

Şirketlerin ödediği geçici vergiler, dönem sonunda hesaplanıp ödenmesi gereken kurum kazancından yani Kurumlar Vergisinden düşülür.

Dönem kârından ayrılacak olan vergi ve yasal yükümlülükler 691 kodlu hesaba borç, 370 kodlu hesaba alacak olarak kaydedilir.

Bir bilanço hesabı olan 370 kodlu hesap, dönem sonunda bilançonun pasifinde yer alacaktır. Peşin ödenen vergiler ve fonlar ise dönem sonunda 371 kodlu hesaba devredilmelidir.

Ay sonunda yapılacak KDV mahsubu kaydında yani 391 ile 191 karşılaştırmasında eğer Hesaplanan KDV, İndirilecek KDV den fazla ise; fazlalık kısmı 360 Ödenecek Vergi ve Fon Hesabına alınır ve takip eden ay 26 sına kadar vergi dairesine ödenir.

İndirilecek KDV, Hesaplanan KDV den büyükse; fark için devletten alacaklı olunur ve 190 Devreden KDV Hesabına borçlu yazılarak kayıt denkleştirilmiş olur.

İndirilecek KDV toplamı, Hesaplanan KDV’den büyükse; fark için devletten alacaklı olunur ve 190 Devreden KDV Hesabına borçlu yazılarak kayıt yapılır.

Eğer İndirilecek KDV, Hesaplanan KDV den büyükse ve önceki aydan da 190 Devreden KDV varsa ay sonu KDV mahsubunda öncelikli olarak 190 Devreden KDV kullanılmalı ve bunu aşan varsa o kısım 360 ile ödenmelidir.

İndirilecek KDV toplamı, Hesaplanan KDV’den büyükse ve önceki aydan da 190 Devreden KDV varsa; ay sonu KDV mahsubunda öncelikli olarak 190 Devreden KDV kullanılmalı ve bunu aşan kısım 360 ile ödenmelidir.