Bilimsel Araştırmada Veri Toplama
Etkin afet yönetimi sergileyebilmek için yapılması gereken faaliyetlerden biri de afet veri tabanlarının oluşturulmasıdır. Afetlerin ne sıklıkta meydana geldiği ve bu afetlerin ne tür etkilere yol açabileceği hususlarında sistematik bilgi toplama, planlama ve kurtarma faaliyetlerinin yürütülmesinde görev alan kurum ve kuruluşlara büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Zamanların kısıtlamaları, finansman ve durumun karmaşıklığına bağlı olarak afetlerde bilgi toplamak ise oldukça zordur. Ayrıca veri toplanmasında uygulanan kriter farklılıkları da bir başka sorun olarak ortaya çıkabilmektedir.
Ülkemiz coğrafi konumu gereği tarih boyunca birçok afete maruz kalmış ve yaşanan bu afetler sonucunda büyük can ve mal kayıpları yaşamıştır. Ülkemiz Kalkınma Bakanlığınca 2014 yılında hazırlanan “afet yönetiminde etkinlik” adlı özel ihtisas komisyonu raporuna göre doğa kaynaklı afetler, her yıl Türkiye gayrısafi millî hasılasının yaklaşık %3’ü oranında ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Ayrıca bu kayıpların yanı sıra iş gücü kaybı, pazar kaybı ve işsizlik gibi olumsuzluklardan kaynaklanan kayıplarda göz önünde bulundurulduğunda bu rakam gayrısafi millî hasılanın yaklaşık %5’ine ulaşmaktadır. Ülkemizde hızlı nüfus artışına ve sosyoekonomik koşullara uyum sağlamak amacıyla özellikle büyükşehir merkezlerinde plansız kentleşmenin olduğu bilinen bir gerçektir. Ayrıca plansız kentleşme ilgili bölgedeki sanayi, endüstri, altyapı ve doğal çevre dengesini de büyük ölçüde etkilemektedir. Türkiye’deki yapılaşmanın mevcut mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılmamasının yanı sıra denetim faaliyetlerinin de istenen seviyede olmaması afetlerde ortaya çıkacak zararların artmasına neden olmaktadır.
Afet veri tabanları, herhangi bir afetin meydana geldiği ülkelerde afetlerle ilgili arşivler, veri tabanları veya elde edilen bilgiler bir araya toplanmakta ve böylece afetlerin büyüklükleri ve etki alanları belirlenebilmektedir. Afet veri tabanları oluşturulurken göz önünde bulundurulan unsurlar genellikle zarar gören insan sayıları ve afetin meydana getirdiği ekonomik kayıplardır.
Afet veritabanlarının oluşturulmasında en çok kullanılan yöntemler EM-DAT ve DESINVANTER metotlarıdır. Dünya üzerinde birçok ülkede bu metotlar kullanılarak oluşturulan veri tabanları bulunmaktadır.
Ülkemizde afet yönetiminde görev alan yöneticilerin doğru kararlar verebilmesi, verilen kararları ilgili personelin uygulaması ve bu alanlarda çalışmalar yürüten araştırmacıların araştırma faaliyetlerine kolaylık sağlamasına yönelik olarak 2008 yılında Afet İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Türkiye Ulusal Afet Arşivi Sistemi kurulmuştur. Ayrıca kurulan bu arşiv sistemi ile yönetici, uygulayıcı ve araştırmacıların yanı sıra kamuoyunun da afetler hususunda karşılaşabilecekleri riskler konusunda bilgilendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçlara yönelik olarak hazırlanan bu arşiv sistemi sayesinde ülkemizde meydana gelen doğal ve teknolojik afetlerden kriterlere uygun olanlara ait veriler elektronik ortama aktarılmış ve kamuya açık hâle getirilmiştir.Ülkemizde meydana gelen afet bilgilerini içeren ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ilk veri girişi çalışmaları 1993 yılında başlayan Afet Bilgi Envanteri Projesi geliştirilmiştir.
Son olarak ülkemizde AFAD Planlama ve Zarar Azaltma Dairesi Başkanlığı tarafından 11 Mart 2014 tarihinde Türkiye Afet Bilgi Bankası (TABB) sistemi kurulmuştur. TABB portalı Doküman ve Analiz modülleri olmak üzere iki modül olarak tasarlanmıştır.