Ülkemizde Afet Yönetiminde Kurumsal Yapılanma

Ülkemiz geçmişten günümüze kadar çeşitli afetlerle karşı karşıya kalan bir ülke olmuştur. Afetlere karşı hazırlıklı olmak ve etkin bir afet yönetimi sergileyebilmek için merkezî bir örgütlenmenin oluşturulması gerekmektedir. Oluşturulan bu merkezî yapı sayesinde hem afet öncesinde hazırlıklı olmak ve hem de afet esnası ve sonrasında arama kurtarma - ilk yardım faaliyetleri organize bir şekilde yürütülebilmektedir.

Ülkemizde afet yönetiminde kurumların yetki ve sorumluluk karmaşasını ortadan kaldırabilmek amacıyla 29.05.2009 tarihinde 5902 sayılı "Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun" TBMM'de kabul edilmiştir. Bu kanun kapsamında Başbakanlığa bağlı olarak "Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)" kurulmuştur.

Ülkemizde geçmişte yaşanan afetlerde yeterli mücadelenin verilemediği görülmüştür. Bu mücadelenin etkin bir şekilde yürütülememesinin ana nedenleri:

Afet önleme çalışmalarının göz önünde bulundurulmaması,
Risk azaltma ve hazırlık çalışmalarına yeterli önemin verilmemesi,
Afetlerle ilgili birçok kurumun benzer sorumluluklara sahip olması ve aralarında bir koordinasyon kurulamaması,
Yetki karmaşalarının yaşanması,
Toplumun sosyal ve ekonomik dinamiklerinin göz önünde bulundurulmaması şeklinde sıralanabilir.

AFAD’ın kurulması ile birlikte merkezî bir örgütlenme gerçekleştirilmiştir.

AFAD, etkin bir afet yönetimi sağlayabilmek için afet öncesi, afet esnası ve hemen sonrası ve afet sonrası aşamalarda görev alacak kamu kurum ve kuruluşlarının koordineli bir şekilde çalışabilmesi, bu konularla ilgili planlamalar yapılması ve uygulanması gibi konularda görevini icra etmek amacıyla kurulmuştur. Bu aşamalarda yapılacak görevleri yerine getiren AFAD birimleri aşağıda sıralanmıştır:

Planlama ve Zarar Azaltma Dairesi Başkanlığı
Müdahale Dairesi Başkanlığı
İyileştirme Dairesi Başkanlığı
Sivil Savunma Dairesi Başkanlığı
Deprem Dairesi Başkanlığı
Yönetim Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı
Bilgi Sistemleri ve Haberleşme Dairesi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği

AFAD bu alanda ülkemizdeki tek merkezi örgütlenmeye sahip kurum olsa da ülkemizdeki diğer kurum ve kuruluşlara da büyük bir afet anında önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu amaçla afet yönetimi ile ilgili çalışmaların bütünlük içerisinde yapılmasını sağlayabilecek "Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulu", Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu", "Deprem Danışma Kurulu" ve "Afet Risklerinin Azaltılması Platformu" kurulları oluşturulmuştur.

Bu yapılanmalara ilave olarak etkin bir afet yönetimi sağlamak için merkezî kuruluşlar, yerel yönetimler, STK, özel sektör, meslek odaları, üniversiteler ve medya gibi tüm toplumu kapsayan geniş perspektife sahip planlama ve organizasyonun oluşturulması gerekmektedir.

Etkin bir afet yönetimi gerçekleştirebilmek için ülkemizde kanunların yetki verdiği merkezî kuruluşlar sıralanmıştır. Bu merkezî kuruluşlarının bazıları ile afet durumunda görev alan diğer bazı kurum ve kuruluşların gerçekleştireceği faaliyetler genel hatları ile sunulmuştur:

Başbakanlık
AFAD Başkanlığı
TOKİ Başkanlığı
Doğal Afet Sigortaları Kurumu
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
İçişleri Bakanlığı
Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Karayolları Genel Müdürlüğü
Demir Yolları Genel Müdürlüğü
Türk Hava Yolları
Devlet Hava Meydanları İşletmesi
Sağlık Bakanlığı
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Müdürlüğü
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
Kalkınma Bakanlığı
Maliye Bakanlığı
Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Meteoroloji Genel Müdürlüğü
Orman Genel Müdürlüğü
Türk Silahlı Kuvvetleri
Harita Genel Komutanlığı
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK).