Vesaik Mukabili Ödemeye İlişkin Yazışmalar

Dış ticaretin hem ihracatçı hem de ithalatçı acısından en önemli ve hassas konusu “ödeme” konusudur. Bu nedenle taraflar kendilerini güvence altına alacak bir ödeme yöntemi tercih etmek isterler. Vesaik mukabili ödeme yöntemi, diğer ödeme yöntemlerine göre hem ihracatçıyı ve ithalatçıyı belli oranda güvence altına alması ve uluslararası yasal dayanağının bulunması hem de bu özelliklerine karşın düşük maliyetli bir ödeme yöntemi olması sebebiyle tercih edilen bir ödeme yöntemidir.

Vesaik Mukabili Ödeme ve Kapsamı

Vesaik mukabili ödeme, ithalatçının mal bedelini bankasına ödedikten sonra, malları temsil eden vesaiki bankasından teslim alarak malların mülkiyetini kazandığı ödeme şeklidir.

Vesaik Mukabili Ödeme ile İlgili Temel Kavramlar

Vesaik: Dış ticarette vesaik kelimesi ile ifade edilmek istenen, bir dış ticaret işlemine ilişkin hazırlanan tüm belgelerdir.

Tahsil: Ödemenin veya kabulün sağlanması, ödeme veya kabul karşılığında belgelerin teslimi için bankaların yaptığı işlemdir.

Tahsil Talimatı: Vesaik mukabili ödeme yönteminin temelini oluşturan, vesaik mukabili ödemeye ilişkin tüm bilgilerin yeraldığı bir belgedir.

İbraz: Aldığı talimata göre ithalatçının bankasının, belgeleri ithalatçı için hazır tutması işlemidir

Poliçe: Alacaklının borçlusuna vermiş olduğu yazılı bir ödeme emridir.

Vesaik Mukabili Ödemenin Yasal Dayanağı

Vesaik mukabili ödemenin işleyişi ile ilgili olarak ülkemizde uluslararası mevzuata atıf yapılmaktadır. Vesaik mukabili ödemeye ilişkin uluslararası mevzuatın temeli, ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından yayınlanan URC (Uniform Rules for Collection) 522 sayılı broşürdür.

Vesaik Mukabili Ödemede Taraflar

İhracatçı, İhracatçının Bankası(Tevdi Bankası - Gönderi Bankası), İthalatçı, İthalatçının Bankası (İbraz Bankası-Tahsil Bankası)

Vesaik Mukabili Ödemenin Türleri

URC 522’ye göre vesaik mukabili ödemenin iki türü bulunmaktadır.

Görüldüğünde Ödemeli Vesaik Mukabili Ödeme

ithalatçının mala ilişkin vesaiki, mal bedelini ödemesi karşılığında teslim aldığı ve bu şekilde malın mülkiyetinin ithalatçıya geçtiği vesaik mukabili ödeme türüdür.

Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme

Malların ithalatçı tarafından gümrükten çekebilmesi için gerekli olan vesaikin, ithalatçının poliçe kabulu karşılığında teslim edildiği vesaik mukabili ödeme türüdür.

Vesaik Mukabili Ödemede İşleyiş Süreci

Vesaik mukabili ödeme (documentary collections) şeklinin daha once de belirtildiği gibi iki türü bulunmaktadır. Bunlar görüldüğünde ödeme ve kabul karşılığı ödeme olarak ifade edilir ve her iki ödeme türü de URC 522 ye göre bankalar tarafından yürütülmektedir.

Vesaik Mukabili Ödeme yönteminde işlemi, mallara ilişkin belgeleri ve gerekli talimatı vererek ihracatçı başlatmaktadır. Banka ise ihracatçının talimatı üzerine belgeleri ithalatçıya teslim etmekle yükümlü bulunmaktadır. Bunun dışında mal bedelinin ödenmemesinden sorumlu olmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, vesaik mukabili ödemelerde, bankalar müşterilerinin vekili konumunda bulunmakta, sorumluluk taşımamaktadırlar.

Kabul Kredili vesaik mukabili ödemenin görüldüğünde ödemeli vesaik mukabili ödemeden farkı, en son aşamada ithalatçının vesaiki mal bedelini ödemesi karşılığında değil, poliçe kabulü karşılığında teslim almasıdır.

Vesaik mukabili ödemede vesaik URC 522 sayılı broşür dikkate alınarak hazırlanmalı ve yazışmalarda buna göre yapılmalıdır. Vesaiki hazırlayan ihracatçının, bu konuya dikkat etmesi gerekmektedir.

Vesaik Mukabili Ödemenin Üstün ve Zayıf Yönleri

Vesaik Mukabili Ödemenin Üstün Yönleri

yalın ve düşük maliyetli olması ve buna karşın uluslararası mevzuata tabi olması nedeniyle ihracatçı ve ithalatçıya daha fazla güvence vermesi vesaik mukabili ödemenin üstün yönleri olarak ifade edilebilir.

Vesaik mukabili ödemelerde, ithalatçının vesaiki teslim alıp, malları çekebilmesi için ödeme yapmak yada düzenlenmiş olan poliçeyi kabul etmesi gerekmektedir. Bu durum ihracatçıya ödemenin yapılacağına ilişkin bir güvence vermektedir.

İthalatçı açısından bakıldığında ise, ödeme malların ithalatçının ülkesine ulaşmasından sonra veya poliçe vadesinde gerçekleştiği için ithalatçı için bu süreler finansman avantajı olarak değerlendirilebilir.

Vesaik Mukabili Ödemenin Zayıf Yönleri ve Riskler

İthalatçının mali sıkıntı içinde olması, iflas etmesi yada ticari ahlaktan yoksun olması ihracatçı için vesaik mukabili ödemeyi riskli hale getirebilmektedir.

Vesaik mukabili ödemede ihracatçının en sık karşı karşıya kaldığı risk, ithalatçı tarafından malların kabul edilmemesidir.

Vesaik mukabili ödemede ihracatçının karşılaşabileceği riskli bir diğer durum da poliçenin vadesinde ithalatçı tarafından ödenmemesidir.

Ülke politikalarından kaynaklı durumlarda bir risk unsuru olabilmektedir. Bunların başında kambiyo kısıtlamaları gelmektedir.

ithalatçı için en riskli durum, malları vesaik bedelini ödemeden veya vadeli poliçeyi kabul etmeden görememesidir. Dolayısıyla ithalatçı vesaiki teslim almadan malların siparişe uygun olup olmadığını kontrol edememektedir.