Onaylanmış Kişi Statüsü

Devlet dış ticaret şirketlerine bir takım teşvikler uygulayarak dış ticaret hacmini arttırmaya çalışmaktadır. Bu bağlamda ülkemizde uygulanan teşviklerden biri de Onaylanmış Kişi Statüsü uygulamasıdır.

Onaylanmış Kişi Statüsü, gümrük işlemlerinde güvenilirliğini kanıtlamış, belirli bir dış ticaret hacmine veya sabit sermaye yatırımına sahip, mali yeterliliği tasdik edilmiş, kayıtları izlenebilir olan kişilere gümrük ve dış ticaret faaliyetlerinde belli kolaylıkların tanınmasına olanak veren özel bir belge ve haktır.

Üç farklı Onaylanmış Kişi Statüsü bulunmaktadır. Bunlar; A Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü, B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü, C Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü.

Kendilerine A Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü verilen kişiler, B ve C Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü sahiplerine tanınan hak ve yetkilerden; B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsü verilen kişiler ise, C Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü sahiplerine tanınan hak ve yetkilerden yararlanabilmektedir.

Dış ticaret şirketleri Onaylanmış Kişi Statüsüne sahip olabilmeleri için öncelikle sağlamalı gereken genel şartlar bulunmaktadır. Gümrük Yönetmeliğinin 23’üncü maddesinde Onaylanmış Kişi Statüsü için gereken genel koşullar yer almaktadır.

Aynı şekilde her bir statü türünde ayrı olmak üzere Onaylanmış Kişi Statüsüne başvuran şirketler için özel şartlar da aranmaktadır.

Onaylanmış Kişi Statü Belgesi başvurusuna ilişkin işlemler Onaylanmış Kişi Statü Belgesi Başvurusu Rehberi kapsamında yapılmaktadır. Bu kapsamda belge almak isteyen kişinin ilk yapacağı işlem yetkilendirilmiş gümrük müşaviri tarafından hakkında bir Tespit Raporu hazırlanmasıdır.

Raporunda yukarıda sıralanan genel ve özel koşulları kişinin sağlayıp sağlamadığı yetkilendirilmiş gümrük müşaviri tarafından tespit edilmektedir. Daha sonra adına olumlu tespit raporu düzenlenmiş kişiler yetkili gümrük ve ticaret bölge müdürlüklerine, gerekli diğer belgelerle birlikte kendilerine Onaylanmış Kişi Statü Belgesi verilmesi için başvuru yapmalıdır.

Başvuru sahibinin yukarıda yer alan koşulları taşıdığının yetkili gümrük ve ticaret bölge müdürlüğü tarafından tespit edilmesi hâlinde yıl/yetkili bölge müdürlüğünün bulunduğu ilin trafik kodu/belge sınıfı/sıra numarasını içerecek şekilde her yıl itibariyle müteselsil statü belgesi numarası alınarak Onaylanmış Kişi Statü Belgesi düzenlenmektedir.

Onaylanmış Kişi Statüsünün dış ticaret şirketlerine sağladığı avantajlar şunlardır: Kayıt yoluyla rejim beyanı, Mavi hat (ertelenmiş kontrol) uygulaması, Eksik belge ve bilgiyle beya; TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan ATR Dolaşım belgesi düzenleme, Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden eşyanın özelliğine bakılmaksızın yararlanma, Götürü teminat sistemi, Kısmi teminat sistemi.

Eksik beyan usulü: Burada gümrük idareleri, onaylanmış kişi statü belgesi sahibi kişilerin, beyannameye eklenmesi gereken belgelerden bazılarının eklenmediği ve/veya beyannameye yazılması gereken bazı bilgilerin yazılmadığı gümrük beyanını kabul edebilmektedir.

Kısmi teminat uygulaması: Kısmi teminat uygulamasında gümrük antrepo, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat rejimlerine tabi tutulan eşya için teminat alınması öngörülen durumlarda, statü belgesi sahibi kişilerden, talep etmeleri hâlinde, ithalat vergilerinin %10 oranında teminat alınır.

Götürü teminat uygulaması: Götürü teminat uygulaması, eşyanın gümrük vergileri ve sair vergilerinin teminata bağlanmasını gerektiren bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulduğu durumlarda, bu uygulamadan yararlanacak kişi için belirlenmiş tutardaki teminatın, her işlem için ayrı ayrı teminat verilmeksizin, teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın bir yıl süreyle kullanılabilmesini ifade etmektedir.

Mavi hat uygulaması: Mavi hat ; yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya A ve B sınıfı onaylanmış kişi statüsüne sahip kişilerin ithalatta ve ihracatta; C sınıfı kişi statüsüne sahip kişilerin ise yalnızca kesin ihracatta (“1000” rejim kodu ile yapılan ihracatta) yararlandığı, eşyanın belge kontrolüne veya muayeneye tabi tutulmadığı hattır. BİLGE sistemi tarafından risk kriterlerine göre yapılacak değerlendirme sonucunda muayene türü mavi hat olarak belirlenen beyannameler için sistem tarafından muayene memuru ataması yapılmaz ve eşya bu kapsamda muayeneye tabi tutulmaz.

Rejim beyanının kayıt yoluyla yapılması: Yalnız A Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi olanların yararlanabileceği bir yöntemdir. Ancak henüz bu yöntem uygulamaya girmemiştir. Beyan sahibine ilgili rejim konusu eşyayı gümrüklü sahaya gelmeden doğrudan gümrük idarelerinin belirlediği ya da uygun gördüğü yerde veya kendi tesislerinde basitleştirilmiş usul çerçevesinde kayıt yoluyla ilgili rejime sokma imkânı tanınacaktır.