Dış Ticarette Türk Eximbank Teşvikleri

Ülkemizde dış ticaretin büyümesine, geliştirilmesine ve çeşitlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı olarak faaliyet gösteren birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır.

. İşte bu kurumlardan biri de ticaret unvanı Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketi olan Türk Eximbank’tır. Türk Eximbank başta ihracata yönelik krediler sağlamak üzere birçok alanda ülkemizde dış ticareti geliştirici, ihracata yönelik mal ve hizmetleri çeşitlendirici ve kurumsallaştırıcı faaliyetler yürütmektedir.

Türk Eximbank, 31 Mart 1987 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanan 3332 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye istinaden 21 Ağustos 1987 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanan 87/11914 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulmuştur. Bankanın ticaret unvanı Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketi’dir. Bankanın işletme adı ise Türk Eximbank’tır. Bankanın merkezi İstanbul’da bulunmaktadır.

Bankanın organları Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Kredi Komitesi, Denetim Komitesi ve Genel Müdürlükten oluşur.

Türk Eximbank’ın İhracat Kredi Sigortası uygulaması, ihracatı teşvik uygulamalarından birisidir. 1989 yılında banka bünyesinde uygulanmaya başlanan ihracat kredi sigortası programları ile ihracatçı firmaların ihraç ettikleri malın bedellerinin ticari ve politik risklere karşı belirli oranlarda teminat altına alınmasına başlanılmıştır. Ayrıca bu program kapsamında sigortalı firmaların gerek Türk Eximbank nezdinde doğmuş veya doğacak alacak haklarını ticari bankalara temlik etmek suretiyle, gerekse kambiyo senedine bağlı vadeli alacaklarını ister Türk Eximbank’ta, isterse Türk Eximbank onayı ile ticari bankalarda iskonto ettirmek suretiyle düzenli finansman imkânına erişmeleri sağlanmaktadır.

İhracat Kredi Sigortası kapsamında Türk Eximbank tarafından üç farklı program uygulanmaktadır.

Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası Programı’nın amacı, bir taraftan ihracatçıların kısa vadeli satışlarına ilişkin ihracat bedellerini ticari ve politik risklere karşı belirli limitler dâhilinde teminat altına alarak ihracatı teşvik etmek ve yönlendirmek; diğer taraftan da poliçenin teminat olarak gösterilmesi ile ticari bankalardan ihracat kredisi teminini kolaylaştırmaktır.

Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası Programı sevk öncesi ve sevk sonrası olarak ikiye ayrılmaktadır.

Sevk Öncesi program, sigortalı ile alıcı arasında imzalanmış olan imalat ve satış sözleşmesi çerçevesinde üretilen malların henüz teslim edilmemiş olduğu hâllerde uygulanmaktadır. Böylece, ihracatçının malları ve alıcıya teslim edilmemiş bölümlerle ilgili olarak yaptığı harcamalar, ticari ve/veya politik risklere karsı belirli limitler dâhilinde sigortalanmaktadır.

Sevk Sonrası program ise çerçevesinde ihracatçının bir yıl içinde, Türk Eximbank tarafından kapsama alınan ülkelerdeki çeşitli alıcılarına yaptığı 360 güne kadar vadeli tüm sevkiyatları sigortalanmaktadır.

Orta ve Uzun Vadeli İhracat Kredi Sigortası Programı, ihracatçıların tek bir satış sözleşmesine bağlı olarak ve azami vadesi OECD ve Berne Union düzenlemelerine paralel olarak değerlendirilecek Türk menşeli mal ve hizmetlerin ihracatından doğacak alacakları sigorta teminatı altına almasını hedeflemektedir.

Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Teminat Mektuplarının Haksız Nakde Çevrilme Sigorta Programının amacı, yurt dışında iş üstlenmek üzere teklif verme aşamasında ya da iş üstlendikten sonra, kamu işveren makamlarına verilen geçici, avans veya kesin teminat mektuplarının veya işveren makamın bankasına muhatap düzenlenen kontrgaranti (karşı teminat) şeklindeki teminat mektuplarının haksız nakde çevrilmesi riskine karşı, Türk Müteahhitlerinin Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Teminat Mektuplarının Haksız Nakde Çevrilme Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınmasıdır.

Bir diğer ifadeyle, Türk müteahhitlerinin yukarıda sıralanan nedenlerden dolayı verecekleri bir teminat mektubunun sözleşmelerde yer almayan hususlardan dolayı, karşı tarafın haksız olarak söz konusu teminat mektubunu nakde çevirmesi riskinin Türk Eximbank tarafından sigortalanmasıdır.

İhracatı teşvik etmede Türk Eximbank’ın bir diğer uygulaması da Niyet Mektubu’dur. Türk Eximbank, yurt dışında iş üstlenecek veya uluslararası ihalelere katılacak Türk firmalarına, finansal destek sağlayabileceğini ifade eden Niyet Mektubu verebilmektedir. Niyet Mektupları kesin bir taahhüt içermez, açılabilecek olası bir kredinin koşulları da resmî başvurunun yapılacağı tarihteki şartlar dikkate alınarak belirlenmektedir.

Türk Eximbank Garanti Mektubu uygulamasıyla ihracatı teşvik etmektedir. Türk firmaları tarafından gerçekleştirilecek ihracat işlemleri veya yurt dışında gerçekleştirilecek projelerin finansmanı için, yurt içi veya yurt dışı bankalardan fon sağlanması hâlinde, kredi borçlusunun geri ödemelerini teminat altına almak üzere Türk Eximbank tarafından kredi borçlusu lehine ve fon sağlayan bankaya muhatap komisyon karşılığı Garanti Mektubu düzenlemektedir.