Dış Ticarette Kambiyo İşlemleri
Kambiyo ile İlgili Kavramlar
Kambiyo: Para veya para yerine geçen belgelerin değiştirilmesi işlemidir.
Döviz/ Efektif: Yabancı para nakit şeklinde ise efektif , nakde dönüştürülebilir bir araç şeklinde ise döviz adını alır .
Menkul kıymetler: Sermaye ve para piyasalarında işlem gören her türlü yerli ve yabancı menkul kıymetlerdir.
Kıymetli madenler: Yerli ve yabnacı piyasalarda işlem gören her çeşit altın, gümüş ve platin kıymetli madenler olarak ifade edilmektedir.
Aracı banka : İhracat işlemlerinde gelen dövizin takibini yapan ve döviz alım belgesi kesen bankadır.
Bedeli gelmiş ihracat: İhracat işlemine ait bedelin gümrük kayıtlarından geçerek ülkeye girmesi ve ulusal paraya (TL) çevrilmesini takiben ihracat bedelidir ibaresiyle döviz alım belgesinin kestirilmesidir.
Mücbir sebep: İthalatçı ve ihracatçının iradesi ve isteği dışında ortaya çıkan sel, deprem, grev, iflas vb. olaylar mücbir sebep olarak adlandırılır.
Terkin: Dış ticaret işlemlerinde karşı tarafa ulaşamayan belli miktardaki mal ile dövizin ilgili taraflarca dikkate alınmaması
Aval: Kambiyo senetlerinden doğan borcun asıl borçlu ödemezse, ödemeyi garantiye almak için kefil olarak senede üçüncü bir tarafın imza koymasıdır.
Döviz satım belgesi: İthalat işleminden doğan ve dışarıya ödenen ithalat bedelleri ile aracı komisyoncunun komisyonları için düzenlenen belgedir.
Döviz tevdiat hesabı: Hem yurt içi hem de yurt dışındaki yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin sahip oldukları efektifler veya dövizler için banka ve özel finans kurumlarında açtırmış oldukları tevdiat hesaplarıdır.
Arbitraj: Ekonomik bir varlığın (döviz, menkul değer) aynı andaki fiyat farklılıklarından k âr sağlamak için eş anlı olarak alınıp satılması işlemidir. .
Konvertibilite: Bir ülke parasının döviz piyasalarında diğer ülke paralarına dönüştürülebilme özelliğine sahip olmasıdır.
Akreditif: İthalatçı (amir) tarafından yurt dışındaki ihracatçı (lehtar) lehine bir bankaya açtırdığı kredi hesabıdır.
Rezerv: İhracat işleminin akreditifli ödeme ile gerçekleştiği durumda akreditif şartları ile ihracat belgeleri arasındaki farktan dolayı ortaya çıkan ödeme sorunudur.
Rambursman Banka: Yurt dışında akreditifi açan ikinci bankanın yanı sıra akreditifli ödemede ihracatçıya ödeme yapan yurt içindeki bankayı finanse eden üçüncü bir banka vardır. Bu bankaya Rambursman bankası denir.
Türk Parası Transfer Belgesi: Yurt dışına yönelik gerçekleştirilen Türk lirası cinsindeki transferler için düzenlenen bir belgedir.
İhracat Mevzuatına İlişkin Esaslar
İhracat Bedellerinin Tahsili: İhracat bedelleri ihracatçı ve ithalatçı arasındaki sözleşmelere göre döviz veya Türk Lirası olarak tahsil edilmektedir.
İhracat Bedellerinin Tasarrufu: TPKK Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin 2008 - 32/34 sayılı tebliğ uyarınca ihracat bedeli dövizlerin tasarrufu serbesttir.
İthalat Mevzuatına İlişkin Esaslar
İthalatla İlgili Kısıtlamalar: İthalat rejimi kararında; “kamu ahlakı, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitki sağlığının korunması veya sınai ve ticari mülkiyetin korunması amaçlarıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde alınan önlemlerin kapsamı dışındaki malların ithali serbesttir”
İthalât Bedellerinin Ödenmesi: İthalât mevzuatında “ İthalât bedellerinin ödenmesi, kambiyo mevzuatı hükümlerine tabidir" denilmektedir.
İthalât Hesaplarının Kapatılması: İthalât hesabı, firmaya ait ilgili nüshaların aslı ile ödemelerin gerçekleştiğine dair belgelerin bir araya getirilmesiyle kapatılmaktadır.
Kambiyo İşlemleri ile İlgili Düzenlemeler
- Türk parası ile ilgili düzenlemeler
- Döviz ile ilgili düzenlemeler
- Kredilerle ilgili düzenlemeler
- Kıymetli Madenler, Taşlar ve Eşyalar ilgili düzenlemeler
Kambiyo Mevzuatında Ödeme Şekilleri
- Mal mukabili ödeme
- İhraç edilen malın bedelinin, bu malın ithalatçı tarafından teslim alınmasından sonra ödenmesidir.
- Vesaik mukabili ödeme
- Kısaca belge karşılığı ödeme de denilebilir.
Akreditifli ödeme: Kısaca şartlı bir ödeme taahhüdü olan akreditifli ödeme, ihracatçı ve ithalatçıyı koruyan en garantili ödeme şeklidir.
Kabul kredili ödeme: Mal bedelinin para yerine vadeli bir poliçe ile ödenmesidir.
Peşin ödeme: İthalatçının bu malın bedelini, teslimat öncesinde satıcıya banka veya herhangi bir kuruluş vasıtasıyla peşin ödemesidir.
Kambiyo İşlemlerinde Kullanılan Belgeler
Döviz beyan tutanağı (DBT): İhracat bedeli olan dövizlerin (gümrükten geçirilmesi esnasında) gümrük idaresine beyan edilmesi için düzenlenen bir belgedir.
Döviz beyan tutanağı için bankanın gümrükten teyit talebi: Bankanın döviz beyan tutanağı ile getirilen dövizleri bozmadan önce ilgili gümrük idaresinden teyit istemesidir..
Döviz alım belgesi: İhracatçıların talebi üzerine getirdikleri dövizlerin bankalarca bozdurulmasına istinaden düzenlenen bir belgedir.
Akreditifi açtırma talep formu: Yapılacak olan ödeme eğer akreditifli ise ithalatçı bu formu doldurmak suretiyle kendi bankasına akreditif açtırma talebinde bulunur.
Akreditif ihbar mektubu: İhracatçı bankasına gönderilen akreditifin banka tarafından ihracatçıya teyit eklenerek veya eklenmeyerek ihbar edilmesi söz konusu olabilmektedir.
Akreditif rezevleri: İhracatçının akreditif şartlarına uygun olarak hazırlayıp bankaya sunmuş olduğu belgelerin hatasız yani rezervsiz gönderilmesi oldukça önemlidir.
Römiz mektubu: İhracatçı bankasının ihracat belgelerini ihracatçıdan aldığı zaman düzenlediği bir açıklayıcı mektuptur.
Poliçe: Hamiline para ödenmesini gerektiren değerli bir kâğıt olan poliçe, ihracatçının ithalatçıya bir vade tanıması durumunda hazırlanır.