Dış Ticarette Fiyatlandırma

Uluslararası ticarete konu olan mallar için dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri fiyatlamadır. Fiyat tespitinin malın türüne, pazar şartlarına, rekabet edebilirliğe, diğer firmaların fiyat politikalarına, ürünün talebine ve benzeri değişkenlere göre belirlenmesi gerekmektedir.

İç Pazar ve Dış Pazar Koşulları

Ürün fiyatlama sürecinde yurtiçi piyasalarda satış yapan firmaların fiyat politikalarıyla uluslararası piyasalarda satış yapmayı amaçlayan firmaların fiyat politikaları birbirinden farklı olmalıdır. Bunun temel nedeni iç pazarın yapısı ve şartları ile dış pazarlardaki yapıların birbirinden farklı olmasıdır.

Fiyat Belirleme Sürecinde Firmaların Hedefleri

Bir firmanın belirli bir ürün için fiyat belirlerken ulaşmak istediği firma ve pazarlama hedeflerinden bazıları şunlardır:

1) Kârlılık hedefi: Kar maksimizasyonu her firma için temel amaçtır. Böylece sürdürülebilirlik, büyüme ve kalıcılık gibi amaçlara ulaşılabilir.

2) Ciro Hedefi: Bir firmanın uzun dönemli hedefleri arasında dönemsel ciro hedefleri de bulunur. Bu durumda firma belirli bir ciroya ulaşma amacına bağlı olarak fiyatlama yapabilir ve dönemsel fiyat değişiklikleri yapabilir.

3) Pazarın kaymağını alma: Pazara ilk girişte yüksek gelir sağlanmaya çalışıldığı için fiyat yüksek tutulur. Bu strateji fiyata duyarlı olmayan pazar bölümlerine yönelerek, kalitede ilerleyerek ve imaj yaratarak uygulanabilir.

4) Diğer hedefler: Bir firmanın ürün fiyatı belirlemedeki amaçlarından bazıları pazarda tutunabilecek fiyat seviyesi belirleme, kalite ve imaj oluşturmak için fiyat belirleme, tüketici sadakati sağlamak amacıyla fiyat belirleme, nakit akışını sürdürülebilir kılacak fiyat belirleme gibi spesifik amaçları olabilir.

Fiyatlandırmayı Etkileyen Faktörler

Fiyatlama (fiyatlandırma), yapısı gereği çok farklı nedenler, hedefler ve belirleyici içsel ve dışsal faktörlerden etkilenerek gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle karmaşık bir yapıya sahiptir. Ancak, ürün fiyatlandırılması gerçekleştirilirken dikkat edilmesi gereken temel unsurlar yerli-yabancı hemen hemen tüm firmalar için benzedir. Üretim maliyetleri, mal ve hizmet talebi, rekabet ve piyasa yapısı gibi belirleyiciler fiyatlandırma ile ilgili olarak ön sıralarda yer almaktadırlar.

Fiyatlandırma Yöntemleri

Bir ürünün fiyatının belirlenebilmesi için çok sayıda yönteme başvurulabilir. Ancak bu yöntemler genelde maliyet, talep ve rekabet edebilirlik değişkenlerine bağlı olarak gerçekleştirilmektedir.

Hem iç pazarda hem de uluslararası pazarlarda fiyat belirlenirken bu yöntemlere göre belirleme yapılmaktadır.

Fiyat belirlemede hangi değişkenin temel belirleyici olacağı ise firma içi ve firma dışı etkenlere göre değişiklik gösterir.

Firma bazen kendi stratejilerini, kurumsal yapısı ve hedeflerini, üretim maliyet ve yöntemlerini göz önünde bulundurarak fiyatlandırma yapmayı tercih edebilirken bazen de uluslararası sosyal-siyasal ve ekonomik konjonktürü dikkate alarak fiyatlandırma tercihinde bulunabilir.

Fiyat Farklılaştırması

Firmanın, aynı ürünü farklı piyasalarda farklı fiyat seviyelerinden satmasına fiyat farklılaştırması denir.

Bir firma aynı ürünü tüm tüketici gruplarına aynı fiyattan satmak yerine kâr maksimizasyonu sağlamak amacıyla farklı fiyat seviyelerinden satmayı tercih edebilir. Normal şartlar altında her ürünün belirli kriterlere göre belirlenmiş ve ilan edilmiş fiyatı vardır. Ancak, satıcı firma ürünün talep esnekliği ve gelir esnekliğini hesaba katarak belirli koşullarda daha yüksek bir gelir etmeyi tercih edebilir. Bu durumda farklı piyasalarda, farklı tüketici gruplarına aynı malı farklı fiyat seviyelerinden sunmayı tercih eder.

Yeni Bir Malın Fiyatlandırılmasında Stratejiler

İşletmenin piyasada başkaları tarafından üretilen ve kendisinin ilk defa üreteceği malın fiyatlandırmasını yaparken referans alacağı seçenekleri mevcuttur. Ancak, ilk kez üretilecek ürünler için fiyatlandırma yapmak bu kadar kolay olmaz. Bu tür bir ürünle pazara giren firmalar kısa süre içerisinde benzer, taklit yahut ikame ürünlerle karşılaşacaklardır.

Firmalar yeni ürünleri piyasaya sunarken iki temel stratejiye göre hareket edebilirler. Bu stratejiler, pazarın kaymağını alma stratejisi ve pazara derinliğine girme stratejisidir.

Dış Ticarette Kullanılan Para Birimleri

Uluslararası ticarette ağırlıklı kullanılan para birimleri genelde güçlü ekonomilerin paralarıdır.

Bu tercih genelde bahse konu paranın uluslararası kabul edilme derecesine ve paranın istikrarına göre belirlenirken bazı durumlarda ülkelerin ekonomi politikalarına, ticaret partnerlerine ve uluslararası veya çok uluslu firmaların tercihlerine göre değişiklik gösterebilir.

Özellikle uluslararası ticarette vadeli işlemler söz konusu ise hızlı değer kazanıp kaybeden paraların tercih edilmediği görülmektedir. Aksi taktirde taraflardan en az biri kur dalgalanmalı nedeniyle zarara uğrayacaktır.

İhracatçı firma sattığı ürünün karşılığını dolar, euro gibi istikrarlı para birimi cinsinden almak isterken, ithalâtçı yabancı firma da ürünün bedelini ihraç eden firmanın ülkesinin parası cinsinden ödemek isteyecektir.

Dış Ticarette Teslim Şekilleri, Maliyetler ve Sorumluluklar

Uluslararası ticarette malların teslim süreci belirli düzenlemelere tabidir. Teslim şekilleri üzerinde anlaşan taraflar birbirlerini bir dış ticaret işleminin dört temel unsuru üzerinde yasal olarak bağlamış olmaktadır.

Bunlar:

1) Hangi maliyetlerin ithalatçı hangi maliyetlerin ihracatçı tarafından üstlenileceği,

2) Tarafların hangi belgeleri düzenleyeceği ve bunun hangi tarafça üstlenileceği,

3) Ticarete konu olan malın sorumluluğunun ve mülkiyet hakkının ihracatçıdan ithalatçıya ne zaman geçeceği ve

4) Malların nerede ve ne zaman teslim edileceğidir.