İthalat İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi

İthalat, bir ülkenin kendi gümrük sınırları dışında üretilen malların, hizmetlerin, sermayenin veya fikri mülkiyet haklarının belirli bir bedel karşılığı veya bedelsiz olarak yurda getirilmesidir.

İthalat işlemi öncelikle ülkeye yeni bir malın girişi demek olduğu için, bu girişin gerek ülke ve gerekse kendisi ithalatçı için yararlı olabilmesini sağlamak amacı ile ithalatçının, öncelikle bazı etkenleri iyi değerlendirmesi gerekir. Ülkeye ithal edilecek olan malın yurt içi piyasadaki mallardan daha ucuz olması gereklidir. Aksi durumda ithalatçı zarar edecek, devlet ise vergi alamayacaktır. Tersi durumda ise tam rekabet ortamında ekonomi bundan fayda sağlayacaktır. Dolayısıyla ithalatçının ithal edeceği malın iç ve dış koşullarını iyi bilmesi gereklidir.

İthalat işlemlerinin mevzuat, mali tablo ilkeleri, muhasebenin temel kavramları ve muhasebe standartları açısından kayıt altına alınması işletmeler için önemli yer teşkil etmektedir.

Bu ünitede ana başlıklarıyla, ithalat işlemlerinde temel kavramlar ve ilkeler, ithalat işlemlerinin muhasebeşleştirilmesi konuları ele alınmıştır.

İlk olarak ithalat işlemlerinde ithalat, ithalatçı, fiili ithalat tarihi, ithalatta Katma Değer Vergisi (KDV), döviz satım belgesi gibi temel kavramlara değinilmiştir. Ükle mevzuatımıza göre her türlü ithalat KDV'ye tabidir.

İthalat işlemlerinin muhasebeleştirilmesi anabaşlığı altında, verilen avanslar hesaplarının muhasebeleştirmesi stok ithalatının muhasebeleştirmesi, maddi duran varlık ithalatının muhasebeleştirmesi, ithalat kredilerinin muhasebeleştirilmesi, ithalat giderleri, ithalatın toplam ve birim maliyetlerinin hesaplanması ve muhasebeleştirmesi ve yabancı paralı borç senetleri hesabının muhasebeleştirilmesi konuları alt başlıklar halinde ele alınmıştır.

İthalat işlemlerinin muhasebeleştirilmesin ağırlıklı olarak 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI, 195 İŞ AVANSLARI, 196 PERSONEL AVANSLARI VE 259 VERİLEN AVANSLAR olmak üzere dört ana hesap kullanılmaktadır.

İşletmeler ilk madde ve malzeme ve ticari mal gibi stok ithalatları için ana hesaba girinceye kadar stok maliyetlerini 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI, maddi duran varlık ithalatları için ise 259 VERİLEN AVANSLAR hesaplarında izlemektedirler.

İthalat maliyetini oluşturan unsurlar nakliye gideri,sigorta gideri, ithalat ile ilgili vergi, resim ve harçlar (KDV hariç), banka giderleri, antrepo giderleri, kredi giderleri, ithalat kur farkları (maliyeti artırabilir veya azaltabilir), montaj giderleri, gümrük müşavirliği ücretleri ve diğer giderlerdir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ithalat ile ilgili vergiler bir maliyet unsuru olmakla beraber Katma Değer Vergisi bir maliyet kalemi değidir.

İthalat işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli unsurlardan bir taneside farklı zzamanlarda farklı kurlardan hangisinin dikkate alınması gerektiğidir. sözleşme tarihi ile fiili ihracat tarihi ve ödeme tarihleri genellikle farklı zamanlarda gerçekleşmektedir. İlk kayıt yapılırken ithalatçı firma ile yapılan sözleşme tarihininde kur değil, gümrük çıkış beyannamesinin düzenlendiği tarihteki kur dikkate alınmalıdır. Ayrıca ödeme tarihinde oluşacak olumlu ve olumsuz kur farkları 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI veya 259 VERİLEN AVANSLAR hesaplarının ilgili taraflarında izlenmelidir.