Geçici Giriş ve Çıkışlarda Kullanılan Belgeler

Dış ticaret işlemlerinde karşılaşılan sorunlardan biri de bir eşyanın/malın geçici olarak yurt dışına çıkması ve geçici olarak yurt dışından gelmesidir. Buradaki asıl sorun bu mahiyetteki eşyalara ait vergilerle (örneğin gümrük vergileri, katma değer vergileri, özel tüketim vergileri, fon kesintileriyle vb.) ilgilidir. Çünkü ülkeye giriş yapan bir mal normal yollarla giriş yaptığı takdirde eşyaya ait vergilerin ödenmesi gerekmektedir. Ancak bir mal ülkeye yasal süreç içerisinde girmediği takdirde söz konusu mala ait vergiler ülkeye ödenmemiş olacak ve dolayısıyla ülke bu durumdan zarar görecektir.

ATA karneleri uluslararası Geçici İthalat Sözleşmesi (kısaca İstanbul Sözleşmesi) kapsamında, taraf ülkeler arasında, başka herhangi bir belgeye gerek duyulmaksızın, eşyanın geçici olarak ithalat ve ihracatını sağlayan gümrük belgeleridir.

ATA kısaltması, "geçici kabul" anlamına gelen Fransızca "Admission Temporaire" ve İngilizce "Temporary Admission" kelimelerinin kısaltmasından (ilk harflerinin birleşmesinden) meydana gelmektedir.

Bir diğer ifadeyle uluslararası ticari ve kültürel faaliyetlerin arttırılması için eşyaların geçici olarak vergiden muaf tutulması amacıyla düzenlenen bir karnedir.

ATA karnesi ile tüketime konu olacak eşya, tütün ve tütünden mamul eşya, alkol ve türevleri, çok küçük numuneler dışında kalan gıda maddeleri taşınamaz. Ayrıca, ATA karnesi ile geçici olarak ithal edilen eşya başka bir eşyanın üretiminde kullanılamaz, kiralanamaz, herhangi bir gelir elde edilemez.

ATA karnesi hangi eşyalar için düzenlenebileceği İstanbul Sözleşmesinin eklerinde ayrıntılı olarak belirtilmektedir. Buna göre aşağıda belirtilen gruplardaki eşyalar için ATA karnesi düzenlenebilmektedir.

Sergi, Fuar, Toplantı ve Benzeri Etkinliklerde Teşhir Edilecek veya Kullanılacak Eşyalar

Mesleki Malzemeye İlişkin Eşyalar

Konteynerler, Paletler, Ambalajlar, Numuneler ve Ticari Bir İşlemle İlgili Olarak İthal Edilen Diğer Eşyayalar

İmalat Amacıyla İthal Edilen Eşyalar

Eğitsel, Bilimsel veya Kültürel Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar

Yolcu Zati Eşyası ve Sportif Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar

Turistik Tanıtım Malzemelerine İlişkin Eşyalar

Sınır Ticareti Kapsamında İthal Edilen Eşyalar

İnsani Amaçlarla İthal Edilen Eşyalar

Hayvanlara İlişkin Eşyalar

Ülkemizde ATA Karnesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)’a bağlı Odalar tarafından verilmektedir. Ancak TOBB’a bağlı her oda ATA karnesi vermeye yetkili değildir. TOBB, yurt genelinde 21 Odaya bu yetkiyi vermiştir.

ATA karnesi her ülkede kullanılmamaktadır. ATA karneleri sadece uluslararası “ATA Sözleşmesi” ve “İstanbul Sözleşmesine” taraf 78 ülke arasında kullanılabilmektedir.

Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilere ait (yabancı plakalı) özel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının gümrük giriş ve çıkış işlemleri, Türkiye’de kaldığı süredeki takibi gümrük idarelerindeki taşıt takıp programları aracılığıyla yapılmaktadır. Taşıt takip programlarına kayıt yapılamayan hallerde ise özel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtları için Gümrük Yönetmeliğinin 391. maddesi kapsamında Taşıt Giriş-Çıkış Formu düzenlenir.

Taşıt Giriş-Çıkış Formu iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım taşıt sahibi veya taşıt şoförü tarafından doldurulacak kısımdır. Burada taşıt sahibi veya taşıt şoförünün adı, soyadı, adresi, pasaport bilgileri, kimlik bilgileri ve taşıta ait bilgiler yer almaktadır. İkinci kısım ise gümrük idaresi tarafından doldurulacak kısımdır. Gümrük giriş ve çıkış işlemlerine ait bilgiler bu kısımda bulunmaktadır

Gümrüklerden Geçiş Karnesi, CPD Karnesi (Carnet De Passages En Dounane) olarak da adlandırılmaktadır.

Gümrüklerden Geçiş Karnesi, ticari kullanıma mahsus kara taşıtları ile Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerin turistik amaçlı seyahatlerinde getirdikleri özel taşıtları için ulusal kefil kuruluş olan Türkiye Turing ve Otomobil Kurumunun kefalet ettiği yabancı otomobil kuruluşları ile Gulf Otomobil Federasyonunca verilen bir cilt halinde birleştirilmiş ve her biri turistin gideceği ülkelerden birine mahsus olmak üzere beş veya yirmi beş yapraktan ibaret teminat hükmünde olan belgedir.

Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerin turistik amaçlı seyahatlerinde Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen taşıtları için Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu tarafından yalnız Türkiye için geçerli olacak şekilde düzenlenen üç parçadan ibaret teminat hükmünde olan belgedir.

Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerden Türkiye’ye belirli bir süre görev yapmak veya öğrenimde bulunmak için gelenler ile Türkiye’de geçici olarak oturma iznine haiz olan yabancıların ikamet yerlerinde adlarına kayıtlı özel kullanımlarına mahsus kara taşıtları için Türkiye Turing ve Otomobil Kurumunca verilen ve yalnız Türkiye için geçerli olan teminat hükmünde belgedir. Mavi Triptik olarak da adlandırılmaktadır.