Gümrükleme Belgeleri

Gümrük idarelerinde işlemlerin hukuksal kurallara uygun yapılabilmesi için çok sayıda “yazılı belge” veya “kâğıt belge” hazırlanmaktadır. Her türlü gümrük işlemlerinde bu belgeler kullanılmaktadır.

Bir eşyanın gümrük idaresiyle bir ilişkisi varsa, gümrükle ilişiğinin kesilebilmesi için eşya bir gümrük rejimine tabi tutulması gerekmektedir. Rejim; eşyanın tutulacağı gümrük işlemlerinin hukuk çerçevesinde belirlenmiş usul ve esaslarını belirtmektedir.

Eşyasını bir gümrük rejimine tabi tutmak isteyen yükümlü, deniz yolu ile gelen eşya için eşya gümrüğe sunulduğu tarihten itibaren 45 gün, diğer bir yolla gelen eşya için yine eşya gümrüğe sunulduğu tarihten itibaren 20 gün içerisinde gümrük işlemini başlatıp, bitirmesi yasal bir zorunluluktur.

Bir gümrük rejimine tabi tutulmak istenilen eşya bu rejime uygun şekilde yetkili gümrük idaresine beyan edilir.

Eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulmasında kullanılan temel belge “Gümrük Beyannamesi” formudur. Eşyaya ait bilgiler, taşımayla ilgili bilgiler, teslim ve ödemeyle ilgili bilgiler, beyanla ilgili bilgiler vb. bilgiler gümrük beyanname formunda yer almaktadır.

Gümrük beyannamesi çok sayıda ülkede kullanılan ortak bir belgedir. Her ülke kendi diline göre formu hazırlamış olsa da şekil olarak birbirinin aynısıdır veya oldukça benzeridir. Beyanname formu kutucuklardan oluşmaktadır. Kutucukların bazıları mükellef tarafından, bazıları ise gümrük idaresi tarafından doldurulması gerekmektedir.

Gümrük beyannamesi Gümrük Yönetmeliğinin ekinde yer alan “Gümrük Beyannamesi Kullanma Talimatına” uygun olarak doldurulması gerekmektedir.

Gümrük Beyannamesi formları iki farklı şekilde basılmaktadır. Birinci tip gümrük beyannamesi sekiz nüshadan oluşmaktadır ve bir takım olarak kabul edilmektedir. Her bir nüshanın sol üst köşesinde bir numara bulunmaktadır. Bu durumda takım 1. nüsha, 2. nüsha, 3. nüsha, 4. nüsha, 5. nüsha, 6. nüsha, 7. nüsha ve 8. nüshadan oluşmaktadır.

İkinci tip gümrük beyannamesi ise dört nüshalı iki takım halinde hazırlanmaktadır. Bir nüsha iki farklı yerde kullanılmaktadır. Bu takım 1/6. nüsha, 2/7. nüsha, 3/8. nüsha ve 4/5. nüshadan oluşmaktadır.

Her beyanname formu, sadece bir kalem eşya için kullanılmaktadır. Beyan edilen eşya birden fazla kalemi içermesi halinde “Devam Formu” doldurulmaktadır.

Gümrük idareleri ülkeye giriş-çıkış yapacak araçların hangi eşyayı taşıdıklarını, ne zaman giriş-çıkış yapacaklarını, ne miktarda olduklarını bilmek isterler. Bu kapsamda gümrüklerde özet beyan verilmektedir.

Özet beyan, eşyanın taşıyıcısı veya acentesi ya da bunların temsilcisi tarafından düzenlenen, taşımaya ve taşıma konusu eşyaya ilişkin genel bilgilerin yer aldığı bir beyandır. Özet beyan hem çıkış eşyası (ihracat) için, hem de giriş eşyası (ithalat) için gümrük idaresine verilir. Bu işlem için özel olarak hazırlanmış Özet Beyan Formu kullanılır.

Özet Beyan Formunda beyan türü, beyan sahibi/temsilcisi, taşıtın adı/cinsi, taşıtın kayıtlı olduğu ülke, taşıyıcı firma, taşıtın plakası, taşıtın sefer numarası, çıkış ve varış tarihi, çıkış ve varış yeri, taşıma senedi türü, kapların adedi, cinsi, markası, nosu, eşyanın tanımı (cinsi, brüt ağırlığı), ek belgeler gibi bilgiler yer alır.

Özel Fatura, Türkiye de ikamet etmeyenlere döviz karşılığı yapılan teslim ve satışlarda düzenlenen bir belgedir.

Bavul ticareti olarak ta adlandırılan bu tür satışlar yurt içinde gerçekleştirilmekte, mal teslimi yurt içerisinde yapılmaktadır. Özellikle 1990’ların başından itibaren Doğu Bloku ülkelerden ülkemize turist olarak gelenler dönüşlerinde yüklü miktarda mal getirmeye başlamalarıyla ortaya çıkan bavul ticareti kavramı beraberinde bazı problemleri de getirmiştir.