Standart, Garanti ve Diğer Belgeler

Bazı ürünlerin dış ticareti teknik düzenlemelere ve zorunlu standart denetimine tabidir. Söz konusu ürünlerin ihracatı veya ithalatının gerçekleştirilebilmesi için teknik düzenlemelere ve zorunlu standartlara uygun olduklarının mutlaka belgelendirilmesi gerekmektedir. Çeşitli amaçlarla bir kısım ürünlerin ihracatı ve ithalatı “Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği” uyarınca ticari kalite denetimine tabi tutulmaktadır. İhracatta ticari kalite denetimlerinin amaçları; kalitesi yüksek ürünlerin üretiminin teşvik edilmesi, ithalat ülkesindeki ortaya çıkabilecek muhtemel sorunları veya malın ithalatçı tarafından iade edilmesini engellemek, ihraç ürünlerimizin dünya pazarlarındaki imajının korunması, kalitesinin ve rekabet gücünün artırılmasıdır. İthalatta ticari kalite denetimlerinin amaçları ise; düşük kaliteden kaynaklanan haksız rekabetin ve yanıltıcı uygulamaların önlenmesi, tüketicinin korunması ve ithal ürünlerinin yüksek kaliteli olmasının sağlanmasıdır.

Standartlara ve teknik düzenlemelere ilişkin denetimler uygunluk değerlendirilmesi işlemleriyle yapılmaktadır. Değerlendirme sonucunda gerekli koşulları sağlayan ürünlerin için uygunluk belgesi verilmektedir. Uygunluk belgesi olmadan standarda veya teknik düzenlemelere tabi ürünlerin ihracatı ve ithalatı mümkün değildir.

İhracata veya ithalata konu olan ürünlerden gerekli görülenlerin ticari kalite denetimleri, ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunun tespiti amacıyla, risk analizine göre ürün denetmenleri tarafından yapılır. Ürün denetimleri Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) sistemi üzerinden yapılmaktadır.

Ticari kalite denetimlerine ilişkin başvuru firma adına yetkilendirilen kullanıcılar tarafından Ticaret Bakanlığı internet sayfasındaki “E-İmza Uygulamalarına Giriş” kısmından veya e-Devlet kapısını kullanarak TAREKS üzerinden gerçekleştirilir.

İhracatta denetim, TAREKS'te belirlenen denetim tarihi ve saatinden itibaren en geç 24 saat içerisinde depo, antrepo, liman veya işleme yerinden denetlemeye en elverişli olanında yapılır. Fiili denetim sonucunda ürünün ilgili teknik düzenlemelere uygun olduğunun belirlenmesi durumunda, 23 haneli TAREKS referans numarası oluşturulur ve bu numara gümrük beyannamesine kaydedilir.

İhracatçı veya ithalatçının yazılı olarak başvurması halinde, ihraç edilecek ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere ve mevzuata uygun olduğunu göstermek üzere taraflara kâğıt çıktı olarak uygunluk belgesi verilebilmektedir. İlgili teknik düzenlemelere uygun olmayan ürünlerin ihracatı sırasında kâğıt ortamında uygunluk belgesi düzenlenmesi mümkün değildir.

İthalatta ürünlerin tabi olacağı teknik düzenlemeler “Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği” ve “Standartlara Uygunluk Denetimi Tebliği” kapsamında belirlenmektedir.

Denetime tabi tarım ürünleri ithalatında başvuru TAREKS üzerinden yapılır. Alınan numuneler üzerinden yapılan analizler sonucu ilgili teknik düzenlemelere uygun olan ürünler için TAREKS referans numarası oluşturulurken, yapılan denetim sonucunda ilgili teknik düzenlemelere uygun olmayan ürünler reddedilir.

İthalatçı, satın aldığı ürünün sözleşme koşullarına uygun olup olmadığını mal kendisine gönderilmeden öğrenmek istemesi durumunda, ihracatçı bağımsız bir gözetim şirketine ihraç edeceği ürünleri inceleterek bir gözetim belgesi alır ve ithalatçıya gönderir.

İhraç edilecek malların değer ve cinsi hakkında gümrük idareleri tereddüde düşebilirler. Bu durumda ekspertiz raporu düzenlenerek gümrük idaresine sunulması gerekir. Ayrıca maden ve kimya ürünlerinin içeriğinde yer alan maddeleri tespit etmek için imalatçı analiz belgesi düzenlenmektedir.

Boykot, kara liste sertifikası, dış ticarete konu olan malların menşeinin belirli bir ülkeye ait olmadığını, dış ticaret taraflarının boykot ve kara liste kapsamında olmadıklarını, ihracatçı firmanın boykot kapsamında yer alan herhangi bir ülke ile ticari bağının olmadığını göstermektedir.