Yetişkinlik ve Yaşlılık Dönemi Din Eğitimi

Her ne kadar eğitimin tarihi insanlık tarihi kadar eski olsa da, planlıprogramlı ve geniş kitleleri kapsayan eğitim daha çok, 17. asırdan sonra şekillenmeye başlamıştır. Yetişkinlik eğitimi ise, ancak yirminci yüzyılın ikinci döneminden itibaren gündeme gelmiştir. Dolayısıyla eğitim literatüründe yetişkinlerin eğitimi ve öğretiminin sanatı anlamına gelen “androgoji” diye bir kavram ortaya çıkmıştır.

Yetişkinlik ve Yaşlılık Dönemi Din Eğitimini Gerekli Kılan Nedenler

Yetişkin eğitiminin ortaya çıkışına pek çok faktör etki etmiştir. Bunların şu şekilde belirtebiliriz: Demografik alandaki değişmeler, bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler, sosyal ve toplumsal sorunların artması ve dinin ruh ve beden sağlığı açısından öneminin ortaya konmasıdır. Tüm bu nedenler, eğitimi yalnızca belli bir yaşa değil, hayat boyu devam eden bir süreç hāline getirmeyi zorunlu kılmaktadır.

Yetişkinlik Döneminin Genel Özellikleri: Yetişkinlik dönemi biyolojik, sosyolojik, hukuki ve dini açıdan farklı şekillerde tanımlanmaktadır. Ancak eğitim literatüründe yetişkinlik dönemi için “andragoji” kelimesi kullanılmaktadır.

Yetişkinlik dönemi uzun bir süreyi kapsadığından, bilim insanları yetişkinlik dönemini üç dönem halinde incelemektedirler. Genel olarak 20-35 yaş arasını ilk yetişkinlik, 36-65 yaş arasını orta yetişkinlik, 66 ve ilerisini de son yetişkinlik (yaşlılık) dönemi olarak adlandırmaktadırlar. Bu dönemlerin her birinin temel bazı özellikleri bulunmaktadır.

İlk Yetişkinlik: Her açıdan insan hayatının gelişmiş olduğu ve tüm organlarının maksimum derecede çalıştığı bir dönemdir. Bu fiziki güç, 40 yaşlarına kadar devam etmektedir. Psikolojik olarak ilk yetişkinlik dönemi, bağımsızlığın kazanıldığı ve kendine has bir kişilik özelliği geliştirdiği bir dönemdir. Sosyal özellikler açısından da, birçok yetişkin rol ve sorumluluklarının üstlenilmesidir.

Orta Yetişkinlik (36-65): İlk yetişkinlik dönemi kadar olmasa da orta yaş boyunca bedensel ve zihinsel fonksiyonlar büyük ölçüde devam etmektedir. Fiziksel açıdan en ciddi değişim görme ve işitme alanında meydana gelmektedir. Psikolojik özellikler açısından baktığımızda, ilk yetişkinlik dönemi güçlülük, hızlılık, dayanma gücü ve üretimle temayüz ederken; orta yaşlılık dönemi de, bilgelik, karar verme, âlicenaplık, merhamet, sevgi ve geniş kavrama gücü gibi bazı özelliklerle temayüz etmektedir. Sosyal özellikler olarak bu dönem, kadın olsun erkek olsun, toplum üzerindeki etkilerinin zirvede olduğu bir dönemdir.

Son Yetişkinlik (Yaşlılık Dönemi) 66+: Son yetişkinlik dönemi 66 yaşında başlayıp, ölüme kadar giden dönemi kapsamaktadır. Fiziksel açıdan baktığımızda, altmış yaş civarında gerçek fiziki bir çöküşün varlığı kendini iyice hissettirir. Yaşlanma sadece fiziki açıdan bir takım değişiklikleri değil, aynı zamanda psikolojik olarak da birçok özel değişiklikleri beraberinde getiren bir süreçtir. Sosyal özellikler açısından ise, yaşlılık döneminin en temel gelişimsel ödevi, bireyin kendisiyle toplum arasında dengeli bir yaşam tarzı geliştirmesidir. Bu dönemin de kendine has birtakım gelişimsel ödevleri vardır. Bunlardan birincisi emekliliğe uyum, ikincisi ise eş kaybıdır.

Yetişkinlik ve Yaşlılık Dönemi Dinî Gelişim

Yetişkinlik dönemindeki dinī inanç, çocukluk ve ergenlik dönemindeki dinī inançtan farklıdır. Zira bu dönemde yetişkin, önceki döneme ait olan dinī inançlardan sıyrılarak, kendi dinī inanç anlayışını kurmaya başlar. Orta yaş döneminde insanlar, dine daha çok yönelmeye ve dini ibadetlerini yerine getirmeye başlarlar. Yaşlılık dönemi ise, başta Allah ve ahret inancı olmak üzere, ibadetler konusunda da en zirvenin yaşandığı bir dönemdir.

Yetişkinlik Dönemi Eğitiminin Temel İlkeleri

Yetişkinlik dönemi eğitiminin temel ilkeleri şunlardır:

• Yetişkinler daha çok bağımsız olarak öğrenmeyi tercih ederler.
• Yetişkinlerin öğrenmeye karşı farklı motivasyonları vardır.
• Yetişkin eğitiminde fiziki ve psikolojik çevre önemlidir.
• Yetişkin için zaman son derece önemlidir.
• Yetişkin eğitiminde yetişkinlerin tecrübesi önemli bir yer tutar.
• Yetişkin eğitiminde öğretmenin görevi sadece rehberlik etmektir.

Yetişkin Eğitiminden Yetişkin Din Eğitimine

Ülkemiz açısından meseleye baktığımızda, yetişkinlik dönemi din eğitimi daha çok cami ve Kur’an kurslarında gerçekleştirilmektedir. Bu konuda başarılı olabilmek için, androgojinin ilke ve prensiplerinden faydalanarak, bunları yaygın din eğitimi kurumlarına uyarlamak gerekmektedir.