Cezaevlerinde Din Hizmetleri ve Manevi Rehberlik
Çeşitli nedenlerden dolayı suç işleyip cezaevlerine giren mahkumların pişmanlık duymaları ve uyumlu bir şekilde topluma kazandırılmaları, hem kendileri hem de toplum açısından önemlidir. Diyanet görevlilerince cezaevlerinde mahkumlara yaygın eğitim çerçevesinde yönelik gerçekleştirilen manevi rehberlik çalışmaları ve din hizmeti faaliyetleri bu açıdan üzerinde durulmaya değerdir.
Ülkemizde cezaevlerinde din hizmetlerinin tarihi çok eskilere gitmemektedir. 1950’li yıllarda cezaevlerinde ahlaki içerikli dinī sohbetlerin yapılmasına yönelik olarak Adalet Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı arasında yazışmalar yapılmıştır. Yapılan bu yazışmalarda vaizlerin haftada en az 2 defa cezaevlerinde vaaz vermesi istenmiştir. Vaizlerin yapacağı telkinlerle mahkumların işledikleri suçlardan pişmanlık duymaları ve topluma kazandırılmaları amaçlanmıştır.
1960’lı yıllarda vaizlerin cezaevlerinde görevlendirilmeleri konusu tekrar gündeme gelmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı müftülüklere gönderdiği 7 Haziran 1963 tarih ve 15848 sayılı genelgede cezaevlerinde ahlaki içerikli konferansları öncelikle vaizlerin vermesini, vaizi olmayan yerlerde müftülerin görev almasını istemiştir.
Ülkemizde cezaevlerinde ciddi manada din hizmeti uygulamasına ve dinī rehberlik çalışmalarına 1980’li yıllarda geçilmiştir. O dönemde cezaevlerinin birer ıslah yuvası haline getirilmesi, mahkumların eğitimi, uyumu ve işledikleri suçtan pişman olmuş şekilde topluma dönmelerinin sağlanması hususunda dinden yararlanılması fikri kendini iyiden iyiye hissettirmiştir.
1982 yılından 1991 yılına kadar geçen sürede cezaevlerinde din dersine tüm mahkumların katılması zorunlu tutulmuştur. 1991’de yapılan bir düzenlemeyle, din dersine katılma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren günümüze kadar sadece isteyen mahkumlara din hizmeti verilmektedir.
Cezaevlerinde ilk müfredat programı 1981 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu programın yetersizliği göz önünde bulundurularak, 2001 yılında yeniden hazırlanmıştır. 2001 yılında yürürlüğe giren müfredat programı, ceza infaz kurumları ile tutuklu ve hükümlüler değil, örgün eğitim esas alınarak hazırlanan bir program olması sebebiyle hedef kitlenin beklenti ve ihtiyaçlarına tam olarak cevap verememektedir.
Bazı yöneticilerin derse önem vermeyişi, dersin zorunlu olmayışı ve bu yönde teşvikin yapılmayışı, dersin sınıf ortamında işlenmeyişi, cezaevi vaizlerinin kadrolu görev yapmayışı, bazı cezaevi vaizlerinin mahkumlarla istenilen düzeyde iletişim kuramayışları, ders saatinin az oluşu, cezaevi vaizinin tüm mahkumlara ulaşmakta yetersiz kalması, derse yönelik kitabın olmayışı, yardımcı ders araç gereçlerinden yararlanılmayışı, bazı müftülüklerin görevli göndermede hassas davranmayışı ve mahkumların eğitimi konusunda cezaevi vaizi, psikolog ve diğer görevliler arasında koordinasyonun sağlanamayışı cezaevlerinde din hizmeti uygulamasında ortaya çıkan önemli problemlerdendir.
Din ve Ahlâk Bilgisi dersi müfredat programının geliştirilmesi, konular açısından mahkumlara hitap edecek şekilde zenginleştirilmesi, mahkumların seviyelerine uygun, problem ve ihtiyaçlarına yönelik, onları eğitici, pişmanlık duygularını geliştirici ve hayata hazırlayıcı kitaplar yazılması, cezaevlerine bilgisayar gibi yardımcı ders araç gereçlerinin temin edilerek mahkumları eğitici, pişmanlığa sevk edici ve hayata hazırlayıcı mahiyette filmlerin izlettirilmesi, Diyanet görevlilerinin cezaevlerinde kadrolu görev yapması ve mahkumların seviyelerine inebilmesi, cezaevlerine mahkumların ibadetlerini rahatlıkla yerine getirebilmeleri ve önemli dinī gün ve gecelerde çeşitli dinī programlar düzenlenebilmesi için mescit açılması buralarda yürütülen din hizmetlerini olumlu yönde etkileyecektir.