Görsel Efektler ve Animasyon Tasarımı

Efektler

Günümüzde sinema ve televizyonda etkin bir biçimde kullanılan efektler ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında Fransa’da ortaya çıkmıştır.

Efektler dijital teknolojilerle birlikte büyük bir buluş hâline gelerek günden güne çeşitlenmiştir.

Özel Efektler

Özel efektler (special effects) özellikle sinema ve televizyon sektöründe “sfx, spfx” gibi kısaltmalarla da ifade edilir. Bu kavram gerek sinema gerekse televizyon açısından görsel ve işitsel bir tasarım tekniği olma özelliği taşır.

Özel efektler genellikle “çekim esnasında uygulanan teknikler” olarak tanımlanır. Özel efektlerle yaratılan ve gerçek olmayan görüntüler gerçek görüntülerle birleştirilerek izleyici üzerinde farklı bir “gerçeklik” hissi yaratacak biçimde kurgulanır. Özel efektlerle yeni bir gerçekliğin yaratıldığı bu süreç bir çeşit “sinema hilesi” olarak tanımlanır.

Özel efektlerin ortaya çıkmasında karikatürist, tiyatro yapımcısı, ve illüzyonist gibi sıfatlara sahip çok yönlü bir yönetmen olan Georges Méliès’in katkısı büyüktür.

Görsel Efektler

Bilgisayar tabanlı efekt uygulamaları başlangıçta CGI kısaltmasıyla bilinen Computer Generated Imagery olarak tanımlanmış ve “dijital özel efektler” biçiminde ifade edilmiştir. Daha sonra teknikler “visual effects” olarak kavramsallaştırılmış, Türkçe literatüre de “görsel efektler” biçiminde yerleşmiştir.

“Vfx” olarak da kısaltılan görsel efektler, normal fotoğraf teknikleri veya hileleriyle üretilemeyen, bir başka deyişle çekim sırasında elde edilemeyen veya elde edilmesi zor sahnelerin yaratılmasında kullanılır.

Görsel efektler hem doğayı hem de fotografik ve dijital işlem sürecinin nasıl işlediğini anlamayı gerektirir. Ayrıca anlamlandırılan bu alanlara ilişkin görselliği yaratma becerisi, teknik teçhizat ve yazılıma sahip olmanın yanı sıra dijital ortamlarda görsel yaratım sürecine dair uygulama pratiği de oldukça önemlidir.

Görsel Efekt Türleri

Oldukça geniş kapsamlı olan görsel efektler de en çok kullanılan teknikler üzerinden şu şekilde sınıflandırılabilir: chroma key, dijital makeup, compositing, bullet time (flow motion), motion capture (mocap), slow motion -time lapse (ağır çekim ve hızlandırılmış çekim), dijital görüntü uyarlama (digital image manipulation), Rotoskop (rotoscoping), görüntü işleme (image manipulation).

Sinema ve Televizyonda Görsel Efekt Kullanımı

1980’lerden itibaren bilgisayar teknolojisinde görülen ilerlemeler, özellikle de 1990’lardan sonra filmlerde yapılan efekt uygulamalarının büyük bir kısmının dijital ortama kaymasına neden olmuştur.

Görsel efektler günümüzde başta Hollywood sineması olmak üzere tüm dünyada film yapımında etkin bir biçimde kullanılır.

Televizyonun ortaya çıkması ve yaygınlaşmasıyla birlikte televizyon yayıncılığı özellikle de görsel efektlerin önemli uygulama alanlarından biri olmuştur.

Animasyon Tasarımı

Kökenleri 19. Yüzyıla uzanan ve canlandırma olarak da ifade edilen animasyon genel olarak resim ve veya nesnelerin “hareketli” veya “canlı” olduğu izlenimi uyandıran bir tekniktir.

Bu teknik herhangi bir resim veya nesnenin canlandırılmasına odaklanmış yapay hareket verme işlemine dayalıdır.

Animasyon genel olarak çizimlerin elle yapıldığı geleneksel yöntemlerin yanı sıra stop motion, iki boyutlu (2D) ve üç boyutlu (3D) animasyon biçiminde sınıflandırılır.

Geleneksel Animasyon

Günümüzde daha çok nostaljik bir canlandırma tekniği olarak görülen geleneksel animasyon; el, filipbook ve rotoskop olarak ifade edilen tekniklerle fiziksel yollarla gerçekleştirilen canlandırma yöntemleridir.

Stop Motion Animasyon

Resim, kukla, hamur veya maket gibi çeşitli nesnelerin hareket ettirilerek farklı pozisyonlarda fotoğraflanması ve bu fotoğraf karelerinin peş peşe oynatılması çerçevesinde yaratılan hareket yanılsamasına stop motion adı verilir.

İki Boyutlu (2D) Animasyon

Günümüzde dijital teknolojilere dayalı bir uygulama olan iki boyutlu (2D) animasyon, bilgisayar tabanlı animasyon çalışmalarından doğmuştur. İki boyutlu (2D) animasyon uygulamasında çizim ve boyama teknikleri iki boyutlu olarak bilgisayar ortamında gerçekleştirilir.

Üç Boyutlu (3D) Animasyon

Tamamen bilgisayar ortamında üç boyutlu tasarım programları ile hazırlanan üç boyutlu (3D) animasyon, çok yönlü bir tasarım sürecidir. Bu süreç, bilgisayar tabanlı üç boyutlu vektörler üzerinden hareketli görüntüler tasarlanmasını ifade eder.

Üç boyutlu (3D) animasyon tasarım süreci model, doku, hareket, sanal kamera, ışık ve render gibi birbirini takip eden bir dizi işlemden oluşmaktadır.

Sinema ve Televizyonda Animasyon

Gelişen bilgisayar teknolojileri son derece pratik çözümler sunarak animasyon tekniklerinin neredeyse tamamen dijital ortamda uygulanmasına imkân sağlamıştır.

Günümüzde animasyon yapmak için geleneksel el çizim teknikleri yerine gelişmiş bilgisayar uygulamaları kullanılır. Sinema yapımlarında diğer animasyon tekniklerine rastlansa da televizyon yapımlarında daha çok iki ve üç boyutlu animasyon teknikleri kullanılır.

Animasyonun sinema ve televizyon yapımlarında kullanımı teknolojik altyapı, yayının türü ve içeriği gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak farklılık gösterir.