Dijitalleşmede Hukuksal ve Etik Düzenlemeler

İnternet ve Etik Boyutu

İnternet ortamında evrensel olarak kabul edilmiş etik kurallar mevcuttur. İnsanlara cinsiyetçi, ırkçı, dini veya mesleki olarak ayrımcılık yapılmaması, hakaret edilmemesi, tehdit ve şantaj ve nefret söyleminde bulunulmaması, yalan söylenmemesi, birilerinin hedef gösterilmemesi ve özel yaşamın ihlâl edilmemesi gibi pek çok ilke bu etik kurallar içerisinde yer almaktadır.

İnternet ve Hukuki Boyutu

Hukuk, toplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünü olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde başta sosyal medya olmak üzere İnternet ortamında insanların neredeyse hiçbir denetimden geçmeksizin paylaştığı yazı, fotoğraf ve video gibi içerikler kimi zaman suç kapsamına girebilmekte ve yaptırımlar uygulanabilmektedir. Bu nedenle İnternet üzerinden paylaşım/yayın yapılırken dikkatli olunmalı, yasalara aykırı bir durum olup olmadığı kontrol edilmelidir.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu Kapsamında İnternet Üzerinden İşlenebilen Suçla

İnternet üzerinden işlenen suçların aleniyet kazanarak ağırlaştırılmış cezai yaptırımlarla sonuçlanabiliyor olmasından ötürü, kullanıcıların bu ortamda çok daha dikkatli paylaşımlar ve yayınlar yapmasını gerektirmektedir.

İntihara Yönlendirme (Madde 84): Maddede bir kişiyi intihara azmettiren, onu teşvik eden, intihar kararını kuvvetlendiren ya da intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişinin iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı belirtilmektedir.

Tehdit (Madde 106) ve Şantaj (Madde 107): Sosyal medyada özellikle yorumlarda birbirini hiç tanımayan insanların sadece bir futbol takımı paylaşımı üzerinden bile birbirlerine tehditler ve şantajlar savurduğunu görmek, günümüzde oldukça olasıdır. Oysa bu fiillerin yapılması durumunda bu suçu işleyenler hapis cezası ile cezalandırılabilirler.

İnanç, Düşünce ve Kanaat Hürriyetinin Kullanılmasını Engelleme (Madde 115): İnsanların din, vicdan, düşünce, kanaat, düşüncesini açıklama ve yayma hürriyeti anayasal haklardır. Bu maddeye göre de bir kimsenin inanç, düşünce ve kanaatlerinden kaynaklanan yaşam tarzına ilişkin tercihlerine müdahale eden veya bunları değiştirmeye zorlayan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilebilecektir.

Nefret ve Ayırımcılık (Madde 122) ve Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama (Madde 216): Sosyal medyada nefret, ayrımcılık, kin, düşmanlık ve aşağılama içerikli pek çok paylaşım olduğu görülebilmektedir. Oysa bu paylaşımlar hapis cezası ile yaptırıma bağlanmış suçlardır.

Hakaret (Madde 125): Bir kullanıcı İnternet ortamı üzerinden bir yayın/paylaşım yaparak bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırması durumunda üç aydan iki yıla kadar ağırlaştırılmış hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılabilecektir.

Kişiler Arasındaki Konuşmaların Dinlenmesi Ve Kayda Alınması (Madde 133): Kişiler arasındaki konuşmaları dinleyip bu verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişiler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılabilecektir.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (Madde 134): Bir kimsenin özel hayatının gizliliğini ihlal edecek şekilde Internet ortamında paylaşımda bulunan kullanıcılar Türk Ceza Kanunu’nun bu maddesini ihlal etmek suçuyla cezai yaptırıma çarptırlabileceklerdir.

Yağma (Madde 148): Bir kullanıcının hizmet alabilmek amacıyla hizmet vereni “benim bu kadar takipçim var, sosyal medyada seni linç ederiz” şeklindeki tehdit etmesi, bu kanun kapsamında değerlendirilebilir ve cezai yaptırım söz konusu olabilecektir.

Dolandırıcılık (Madde 157): Başta dolandırıcılık amaçlı açılmış e-ticaret sitelerinden alışveriş yapıldığında alınan ürün yerine farklı bir ürün gönderme ya da hiç göndermeme ve kredi kartı bilgilerinin bir şekilde çalınması ve kötü amaçla kullanılması en sık karşılaşılan dolandırıcılık faaliyetlerinin başında gelmektedir.

Belgede Sahtecilik: Sosyal medya üzerinden belgeler üzerinde çeşitli fotomontaj programları ile oynamalar ya da değişiklikler yaparak sanki gerçekmiş gibi bu sahte belgelerin paylaşımlarını yapan kullanıcılar bu madde kapsamında suç işlemiş olup cezai yaptırımla karşılaşabileceklerdir.

Kamu Barışına Karşı Suçlar: İnternet ortamında, özellikle sosyal medya platformlarında yayımlanan içerikler ve yapılan paylaşımlar arasında korku ve panik yaratmaya yönelik, suç işlemeyi tahrik edici, suçu ve suçluyu övücü ve kanunlara uymamaya tahrik edici içeriğe sahip bir paylaşımın bulunması durumunda bu paylaşımlar cezai yaptırıma tabi olabilecektir.

Genel Ahlâka Karşı Suçlar: İçinde bulunulan dönemin yaygın ahlâkını rahatsız edici, edebe aykırı açık saçık, yakışıksız hareketlerde bulunmak yani müstehcen metin/fotoğraf/video paylaşmak veya bu ortamda teşhircilik yapmak cezai yaptırıma tabidir.

Devlet Unsurlarına Karşı Suçlar: Cumhurbaşkanına hakaret, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama, ülkenin birlik ve bütünlüğünü bozma, devlete karşı savaşa tahrik, devletle alakalı yalan haber yayma gibi Türkiye Cumhuriyeti Devleti unsurlarına yönelik olarak yalan, iftira, sahte, hakaret içeren, küçük düşürücü ya da gizli olması gereken içeriklere sahip olan paylaşımların/yayınların yapılması durumunda cezai yaptırım söz konusu olabilecektir.

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Kapsamında İnternet Kullanımı

İnternet üzerinden film, oyun, kitap, program ve müzik eserleri gibi telif hakkına giren ürün/hizmetlerin kanuna aykırı şekilde kullanılması durumunda hem hapis cezası hem de para cezası ile cezai yaptırım uygulanabilmektedir.

E-Ticaret ve Hukuki Durumu

E-ticaretin hem nispeten yeni olması hem de dolandırıcılık faaliyetlerine sık rastlanılıyor olması gibi nedenlerle İnternet ortamındaki ticarete yönelik birtakım kanun ve yönetmelikler çerçevesinde düzenlemeler yapılmış, bu düzenlemelere uyulmaması durumunda ne gibi cezai yaptırımların uygulanacağı açıklanarak hem satıcının hem de alıcının hakları koruma altına alınmaya çalışılmıştır.