Sağlık İletişiminde Dijitalleşme ve Sosyal Medya

Teknoloji bir taraftan insanın günlük hayattaki zayıflıklarına bir çare iken diğer taraftan konforunu artıran bir unsurdur. İnsanın günlük yaşamında hem zayıflıklarının üstesinden gelmeye hem de konforunu artırmaya çalıştığı alanlardan biri de sağlıktır. Sağlığın dijitalleşmesi bireyin sağlık konusunda zayıflıklarının üstesinden gelmesi ve sağlıklı yaşam adına konforunun artması için avantaj sağlayan bir gelişme olmuştur.

Sağlıkta dijitalleşme, hem tedavi araç ve yöntemleriyle hem de bilgi ve iletişim teknolojileriyle ilgili bir süreçtir. Hastalıkların tedavi edilmesinde ve sağlıklı yaşamın korunmasında teknolojinin gelişmesi inceleme, teşhis ve tedavi yöntemlerinin dijital araçlarla yapılmasını sağlamaktadır. Sağlık hizmetleri alanında kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri ise sağlık hizmetlerinin yönetiminden sağlık personelleri arası iletişime; doktor hasta iletişiminden hastalar arasındaki etkileşime; hastalıkların tedavi edilmesinden sağlığın geliştirilmesi konusuna kadar geniş bir alanı etkilemektedir.

Etkin ve verimli bir sağlık hizmeti verebilmenin temel koşullarından biri bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanmaktır. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi yeni bir sağlık hizmeti örgütlenmesine ihtiyacı artırmıştır. Günümüzün bilgi ve iletişim teknolojileri bu ihtiyacın sağlık hizmetlerinin dijitalleşmesi olduğunu göstermektedir. Sağlık hizmetinde dijitalleşme verilerin elde edilmesi, işlenmesi ve kullanılması sürecinde sağlık bilgi sistemlerine odaklanmayı gerektirmektedir. Sağlık hizmetlerinin dijitalleşmesi karar destek süreçlerine katılım açısından sağlıkla ilgili kurumların eşgüdümünü kolaylaştırmaktadır. Ancak dijitalleşmenin daha görünür faydası vatandaşların sağlık bilgilerine erişimini kolaylaştırmış olmasıdır. Ayrıca sağlığın dijitalleşmesi, sağlık personeli verimliliğini artırmaktadır.

Sağlıkta dijitalleşme sağlık hizmetlerinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojileri bağlamında ele alındığında bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanım aşamasında dikkate alınması gereken unsurlar dijital sağlığın bileşenleri olarak ele alınabilir. Bu bileşenler; teknoloji, sağlık personeli, hasta, sağlık kuruluşları ve sağlıklı bireyler olarak sayılabilir. Bu bileşenlerin aktif ve etkin bir organizasyonu sağlıkta dijitalleşmeyi başarılı bir uygulamaya dönüştürülebilir. Hastaların ve sağlıklı bireylerin sağlık hizmetleri sürecine katılımı sağlıkta dijitalleşmenin önemli bir ayağıdır. Bu katılım internet teknolojisinin sağladığı uygulamalarla kolaylaşmaktadır.

1970’li yıllarda ABD’de ilk uygulamaları başlayan daha sonra Avrupa’ya yayılan sağlık iletişimi çalışmaları, geldiği nokta itibariyle bireylerin ve toplulukların sağlık hizmeti sürecinde daha fazla yetkilendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bireylerin ve toplulukların sağlık konusunda yetkilendirilmesinin en önemli araçlarından biri ise interaktif iletişim imkanı doğuran web 2.0 teknolojisidir. Web 2.0’ın önemli uygulamalarından biri de sosyal medyadır. Geniş kitlelere ulaşma özelliğine sahip sosyal medya, sağlıkla ilgili mesajların yayıldığı önemli mecralar arasına girmiştir. Sosyal medyanın, sağlık hizmetleri ve hastaların bilgiye ulaşımında çok önemli roller üstlendiği genel olarak herkesin kabul ettiği bir gerçektir. Sosyal medya araçları kullanarak, sağlık mesajlarına erişimi genişletmek, katılımı teşvik etmek ve inandırıcı, bilime dayalı paylaşımları artırmak günümüzün önemli konularından biridir. Çünkü bireyler aile, akraba ve arkadaş gibi yakın çevreleriyle konuşamadıkları konular hakkında sosyal medyaya kolaylıkla başvurabilmektedirler. Sağlık bilgilerinin mahremiyet özelliği nedeniyle sosyal medya kullanımı daha etkili hale gelmektedir.

Sağlık iletişimiyle ilgili olarak sosyal medya çeşitli amaçlarla çok geniş bir alanda kullanılabilmektedir. Bunlar sağlığın geliştirilmesi, kronik hastalıklar yönetimi, sağlık kuruluşları kurumsal iletişimi, sağlık profesyonellerinin iletişim yönetimi, sağlık personelleri arası iletişim, doktor hasta iletişimi, sağlık eğitimi, sağlık turizmi, viral sağlık ve alternatif tıp olarak sıralanabilir. Dolayısıyla sağlık iletişimi alanında hem sağlığın geliştirilmesi politikaları, hem hastalıklarla mücadele hem de teşhis ve tedavi süreçlerinde sosyal medya uygulamasından etkin bir şekilde yararlanılabilir.