Envanter Kontrol Metotları

Stok tükenmesi; siparişlerin teslimindeki gecikmeler ve talepte aniden oluşan yükselmeler sonucunda doğar. İşletmeler genelde stok bulundurmama durumuna düşmemek için elde fazladan bir miktar stok bulundururlar. Bu tür stoklara “emniyet stokları” denilmektedir.

Stoksuz Kalma Hâlinde Stok Kontrol Modeli

Daha önceki modellerde stok bulundurmama hâlinin söz konusu olmadığı varsayılmıştı. Oysa gerçek yaşamda işletmeler sık sık stoksuz kalma durumuyla karşılaşırlar.

Envanter Kontrol Yöntemleri

Stok, birçok firmanın çalışma sermayesinin önemli unsurlarından biridir. Bu yüzden stokların uygun bir şekilde kontrol edilmesi gereklidir. Stoklar; hammadde, yarı mamul veya gönderilmeyi bekleyen tamamlanmış mamul olabilir. Bunların hangisinin daha önemli olduğu firmadan firmaya değişir ve bazı durumlarda bunların ikisi veya hepsi birden önemli olabilir.

Stok kontrolünün amacı, istenen malı istenen zamanda hazır bulundurmak ve bunu en ekonomik biçimde gerçekleştirmektir.

Temel stok kontrol yöntemleri; gözle kontrol yöntemi, çift kutu yöntemi, A.B.C. yöntemi, maksimum – minimum stok kontrol yöntemi ve ekonomik sipariş miktarı modeli şeklinde sıralanabilir. Talep ve tedarik süresi bilinirse, stok bulundurmama sorunuyla karşılaşılmaz. Oysaki talep ve tedarik süresi sabit değilse, işletme yönetimi genellike stok tükenmesi ya da stok bulundurmama durumu ile karşı karşıya kalmaktadır.

Gözle Kontrol Yöntemi

Stokların periyodik olarak bu işle görevlendirilmiş tecrübeli bir ambar memuru tarafından gözden geçirildiği en eski stok kontrol yöntemlerinden biridir. Bir eksilme durumunda derhal sipariş verilir. Bu yöntem genelde küçük işletmelerde uygulanır. Burada işini bilen yetişmiş bir ambar memuruna görev vermek gerçekten pratik ve ucuz bir stok kontrol yöntemidir.

Çift Kutu Yöntemi

Sistem yedek gözü olan bir benzin deposuna benzetilebilir. Herhangi cins bir stok, iki bölmeli bir kutuda muhafaza edilir. Birinci kutu tamamen tükendiği zaman yeni sipariş verilir. İkinci kutudaki miktar, yeni sipariş teslim alıncaya kadar ihtiyacı karşılayabilmelidir. Değeri düşük, küçük hacimli ve çok sayıdaki stok kalemlerinin kontrolünde kullanılır.

Maksimum - Minimum Stok Kontrol Yöntemi

Maksimum - minimum stok kontrol yöntemi, maksimum ve minimum stok düzeylerinin belirlenmesi ve stokların bu arada kalmasının kontrol edilmesi esasına dayanan, basit ve kullanışlı bir yöntemdir.

Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli

Ekonomik sipariş miktarı modeli (ESM); stoksuz kalma, fazla stok bulundurarak stok bulundurma maliyetlerinin artması gibi uç durumlar arasında kalarak, sipariş miktarının ve sayısının toplam talebe bağlı olarak en uygun düzeyde belirlenmesini sağlayan bir modeldir.

Emniyet Stok Düzeyinin Hesaplanması

Talep ve tedarik süresi bilinirse stok bulundurmama sorunuyla karşılaşılmaz. Oysa talep ve tedarik süresi sabit değilse, işletme yönetimi genellikle stok tükenmesi ya da stok bulundurmama durumuna düşer. Böylece talep tam karşılanmaz.

Stok tükenmesi, siparişlerin teslimindeki gecikmeler ve talepte aniden oluşan yükselmeler sonucunda doğar. İşletmeler genelde stok bulundurmama durumuna düşmemek için elde fazladan bir miktar stok bulundururlar. Bu tür stoklara “emniyet stokları” denilmektedir.