Envanter Yönetimine Giriş

Günümüzde işletmelerin pazardaki değişim adımlarını izleyebilmek ve değişime anında cevap verebilmek amacı ile stoklarını en etkin şekilde yönetmeleri gerekmektedir. Stok yetmezliği ile karşılaşılmaması için sipariş verme zamanlarını ve miktarlarını belirleyerek en az maliyet ile stokların planlanması, izlenmesi, kontrol edilmesi, stok hareketlerinin etkinliğinin arttırılması vb. gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi stok yönetiminin temel ilgi alanıdır. Stok yönetiminin amacı, optimum miktarda stok bulundurma ve gereksiz stoklardan kurtulmaktır.

Stok Yönetiminde Temel Kavramlar

İşletme: Başkalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal veya hizmet üreten ekonomik birimdir. Burada fiziksel mal üretimi ile fayda yaratılabileceği gibi, hizmet üretimi ile de ihtiyaçların karşılanmasına da çalışılabilir.

Depo: Korumak, saklamak veya gerektiğinde kullanmak için bir şeyin konulduğu yer; ardiye, bir malın toptan satıldığı ve çokça bulunduğu yer olarak tanımlanırken; depolama, malların gerektiğinde kullanılmak üzere, belirli usullere uygun olarak muhafazası anlamında kullanılır.

Etiket: Etiketler günümüzde neredeyse bütün iş kollarında tarafları bilgilendirmek ve herhangi bir işin sistemli bir hâle getirilmesi (stok yönetimi vb.) amacıyla ürünün ambalajı üzerine yapıştırılan veya takılan, ürün, üretici ve işletme bilgilerinin içeren barkodlu veya barkodsuz baskılardır.

Sipariş: Bir işletmenin ürettiği ya da satışını yaptığı mal veya hizmetlerin müşteriler tarafından miktar ve zaman verilmek sureti ile işletmeye bildirdiği satın alma kararıdır. Sipariş emrinin verilmesinden malın teslimine kadar olan tüm faaliyetler sipariş süreci kapsamındadır.

Pazar: Mal veya hizmetlerin satışı sunulduğu, mal ve hizmetlerini satmak isteyenler ile ihtiyaçlarını karşılamak için satın almak isteyenlerin buluştuğu yerdir.

Stok: Bir işletmenin talepleri karşılamak için elinde bulundurduğu malların ve girdilerin tümü olup miktar olarak veya parasal olarak ifade edilir. Başka bir tanıma göre depo edilen her değer stok sayılır.

Stokların Sınıflandırılması

Stokların sınıflandırması stokun türüne göre, işlevine göre, talep türüne yapılabilir. Stoklar türlerine göre; ham madde, yarı mamül, mamul, hazır parça ve yardımcı malzemeler olarak gruplandırılır. Stok işlevine göre; güvenlik stoku, tahmin stoku, transit stoku, çevrim stoku olmak üzere dört gruba ayrılır.

Stok Kontrolü

Stok kontrolü, stok yönetiminin uygulanması için en temel stok yönetim sürecidir. Stok kontrolü; hangi birimden ne kadar gereksinim duyulduğu, hangi türden ürünlerin nerede yer alacağı, malzeme manipülasyonu için ne kadar ekipmana gereksinim olduğu gibi konulara odaklanmaktadır. Stok kontrolü; tedarikçiler, üreticiler, dağıtım ve müşteriler arasındaki süreci koordine etmektedir.

Stok Yönetiminin Özellikleri

Uygulanabilir bir stok yönetimi, üretilen ürünlerin müşterilerin özelliklerine göre stoka alınmasıdir. Sipariş temelinde gerçekleşen üretim süreçlerinde stok yönetimi daha spesifik ve daha fazla üretimin ihtiyaçlarına cevap verecek yetenekte olabilmektedir. Bu sistem, gelecekteki olası taleplerle ilgilenmemekte, ancak gerçekleşmiş taleplerle ilgilenmektedir.Stok yönetimi basit manada, stoklarda olan varlıkların takip edilmesi, ilgili dönemler için gerekli olduğu kadar bulundurulmaları, bitmeden sipariş verilmeleridir.