Çocukla İletişimde Teknoloji Kullanımının Önemi

Alışılagelen teknolojik cihazların yanı sıra gerçekten teknolojik aletlerle tanışma doğum ile birlikte yaşanmaktadır. Bu ünitede çocuk ve teknoloji, teknolojinin çocuklar açısından olumu ve olumsuz yönleri, çocukla iletişimde teknoloji ve çocuk öğrenmesinde teknolojinin rolü ve önemi üzerinde tartışılacaktır.

Çocuklar hayatımıza ilk girdikleri andan itibaren etrafındaki insanlar için keşfedilmeyi bekleyen bir hazineymişçesine merak uyandırmaktadır. Çocukların teknoloji ile tanışmaları göbeklerine takılan ilk mandal ile başlayıp, giydirilen kıyafetler, ağız ve burunlarının temizlendiği çeşitli tıbbi cihazlar, altlarında bağlanan bebek bezleri, sonrasında beslenmelerinde kullanılan biberonlar vs. ile devam edecektir.

Çocuğun hayatında teknoloji olmazsa olmaz bir durumdur. Fakat bu durumun gerçekten hayata dair fayda sağlayacak nesneler aracılığıyla kullanılıp kullanılmadığı kesinlikle ebeveynler tarafından kontrol altında tutulmalıdır.

Günümüz dünyasında hayatın neredeyse bütününün teknolojik altyapıya dayandığı bu çağda çocukları teknolojiden uzak tutmak yerine onlara güvenli bir teknolojik alan oluşturmak ve onların bilinçli teknoloji kullanıcıları olmalarını sağlamak en değerlisidir.

Teknolojinin çocukların hayatında tuttuğu yerin büyüklüğü tartışılmaz bir gerçektir. İlerleyen teknoloji sayesinde çocukların hayatında gelişmiş teknolojik aletler de büyük rol almaya başlamıştır. Örneğin evinde televizyon, bilgisayar, tablet ve akıllı telefonlar ile muhatap olan çocuk okulunda ise etkileşimli tahta, bilgisayar laboratuvarları gibi yine gelişmiş teknolojik aletlerle iletişim halindedir.

Her şeyden önce hayatının büyük bölümünde eğitim öğretime maruz kalacak bir çocuğun teknolojiden uzak bir yaşam sürmesi söz konusu değildir. Bu nedenle çocuğun teknoloji kullanımı konusunda bilinçlendirilmesi en çok önem verilmesi gereken durumdur diyebiliriz.

Çocuğun hayatında büyük bir şekilde yer kaplayan teknolojinin çocuğun hayatına yönelik çeşitli olumlu ve olumsuz yanlarının olduğu da bir gerçektir. Teknoloji, her şeyin öğrenen tarafından deneyimlenerek öğrenilmesine bırakılmayacak kadar tehlikeli olabilir.

Teknolojik aletleri ayrı ayrı değerlendirdiğimizde bilgisayarların evlere çocukların ödevlerinde araştırma amaçlı kullanmaları için alınırken bunun çok da amacına uygun kullanılmadığı bir gerçektir. Televizyon ile çocukların ilişkisini inceleyecek olursak televizyonun bilinçsiz ebeveynler tarafından çocukların oyalanması için kullanıldığını görmekteyiz. Ayrıca yine teknolojinin çocukların hayatına sokmuş olduğu unsurlardan biri olan video oyunlarındaki şiddet ile gerçek hayattaki şiddet arasında güçlü bir bağ oluşabilmekte ve bu oyunlar yüzünden çocukların sosyal çevre ile kaynaşma ve iletişim kurma noktasında yetersizliklere neden olduğu da görülmektedir (Kutner ve Olson, 2008).

Öte yandan eğitsel oyunların çocukların öğrenme süreçlerine katkı sağladığı da bir gerçektir. Akıllı telefonları değerlendirecek olursak diğer teknolojik aletlerde olduğu gibi en büyük olumsuz etkilerinden biri çocukların arkadaşlarıyla ve aileleriyle kurmuş oldukları ilişkilerin zayıf olmasında ve aynı zamanda akademik başarılarının da düşmesine neden olduğu görülmüştür (Yen ve ark., 2009). .

Daha çok yaşı küçük olan çocukların hayatından günümüz dünyasında sosyoekonomik durumdan bağımsız olarak yer alan dijital oyuncaklarla uzun zaman geçirmeleri akranlarıyla geçirdikleri zamandan çalmaları anlamına gelmektedir. Bebeklik döneminde ayaklara giydirilen ve hareketle çeşitli sesler çıkaran zilli çoraplar ya da ses ve harekete duyarlı bir şekilde tepki veren oyuncaklar çocukların iletişim kurabildikleri ilk teknolojik aletler olarak değerlendirebiliriz.

Erken çocukluk döneminde iletişim kurulabilen teknolojik oyuncaklardan sonra çocukların iletişim halinde oldukları bilgisayar tabanlı aletler (bilgisayar, tablet, akıllı telefon, yapay zekâlı oyuncaklar) çocuklarla iletişim noktasında büyük rol oynamaktadır.

Çocukların hayatlarının birçok alanında olduğu gibi öğrenme süreçlerinde de teknoloji büyük yer tutmaktadır. Erken çocukluk dönemlerinde akıllı oyuncaklarla öğrenilen çeşitli basit kavramlardan sonra çocukların bilgisayar temelli aletlerle zaman ve mekândan bağımsız bir şekilde öğrenme süreçlerine katkı sağlamaları söz konusudur.

Öğrenme doğumdan başlayarak yaşamın son bulmasına kadar devam eden bir süreçtir. Bireylerin doğum ile birlikte konuşabilme yetenekleri ortaya çıkmadığından ilk olarak görsel ve işitsel bir şekilde öğrenmeye başladıkları söylenebilir.

Henüz ilk çocukluk dönemi olan 0-2 yaş aralığında çocuklar kendilerinin çevredeki rolünü anlamaya gayret ederken görsel ve işitsel olarak bir şeyler öğrenmeye devam ederler. Sonrasındaki dönemde ise konuşmayı da öğrenme süreçlerine dâhil ederek çok daha farklı kanallardan öğrenme sağlamaya çalışırlar. Daha sonraki çocukluk döneminde benmerkezcilikten sıyrılmaya çalışan çocuklar mantıklı düşünmeye ve çeşitli karşılaştırmalarla akıllarındaki sorulara yanıt bulmaya çalışırlar. Çocukluk döneminin onlu yaşlarıyla birlikte çocukta soyut düşünebilme yeteneği gelişir ve güçlenir. Bu şekilde çocuk soyut kavramları daha iyi algılayabilir, kendisini eleştirebilir, çeşitli doğrular ile kendi doğrularını kıyaslayabilir niteliğe kavuşur. Yalnız bu durum tüm çocuklar için benzer seyretmeyebilir. Tam da bu noktada bireysel öğrenme dediğimiz kavram ortaya çıkmaktadır. Bireysel öğrenme öğrenenin bilgi ve beceriye kendi istediği şekilde ulaşması şeklinde tanımlanabilir. Geleneksel öğrenme ortamlarında bireysel farklılıkları gözeterek öğrenme ortamı sunmaya çalışmak sınıftaki öğretmenin yetenek ve özverisine bağlı bir durumdur.

Farklı öğrenme stiline sahip öğrenenlerin öğrenme şekilleri de dolayısıyla farklılık gösterecektir. Açık ve uzaktan öğrenme ortamları da öğrenenler için bireysel öğrenme hızlarına uygun bir şekilde öğrenme ortamı sağlayan platformlardır.