Çocuklarda Fiziksel Aktivite ve Sağlık

Çocukların yaşam biçimi olarak hareketli oldukları düşünülmekle birlikte, son yıllarda televizyon izleme, video ve bilgisayar oyunları gibi sedanter davranışlardaki artışlar nedeni bu tür davranışların büyük sonucu olan uyku kalitesinde ki düşüşler ile birlikte fiziksel aktiviteye bedenen ve psikolojik olarak hazır bulunamadıklarından dolayı daha az hareketli yaşamaktadırlar. Beden kütle indeksinin yüksek olması birçok sağlık sıkıntısına yol açabileceği gibi günümüzden bu artışın en büyük göstergesi çocukluk çağında başlayabilecek obezite riskidir. Obezite oluşum ve gelişiminde birçok risk faktörleri vardır. Bu risk faktörlerinin başında dengesiz ve düzensiz beslenme ile birlikte hareketsiz yaşam tarzı ve yetersiz fiziksel aktivite ve beden kütle indeksini görmezden gelerek önlem alınmamasından dolayı ortaya çıkan kilo artışı gelmektedir.

Ülkemizde okulların beden eğitimi ders saatlerinin azaltılmış olması, okulların ders dışı spor aktiviteleri için yeterli alan ve donanıma sahip olmaması, küçük yaşta olan çocukların sınavlara hazırlık nedeniyle spor faaliyetlerine düzenli olarak katılamamaları, yeterli oyun ve spor sahalarının eksik olması ve gelişen teknolojiyle beraber fiziksel aktivite oranlarında azalma görülmektedir. Çağdaş eğitimin gerekliliğinden dolayı okul içi etkinliklerin sağlanması çocukların ağır ders yüklerini kısıtlı zaman dahilinde de olsa azaltmayı hedeflemektedir. Çocukların ilgi ve yeteneklerine göre okul içi etkinlikler düzenlenmektedir. Okullarda verilen beden eğitimi dersleri çocukların motorik özelliklerinin gelişimi ve branşlaşmaya destek verici şekilde hazırlanmış olsa da ders saatinin azlığından dolayı ve planlı ders programlarından ötürü yeterince etkili değildir.

Sağlıklı, iyi ve hayatından memnun bireyler olarak hayat sürdürebilmek için enerjik aktif bir yaşam ve egzersiz yapılması gerekmektedir (Türkiye Aktif Yaşam Derneği, 2010). Dünya genelinde çoğu ülkenin fiziksel aktiviteye ilgisi aynı zamanda düzenli, aktif ve yeteri kadar olacak düzeyde yapılamamasından dolayı önemli bir sorun teşkil edildiği görülmüştür. Bu nedenden aktif yaşam için faaliyetleri günlük yaşamda yapılması, uluslararası halk sağlığı önerilerinin büyük bir bütününü oluşturmaktadır (Savcı ve diğerleri, 2006).

Fiziksel aktivite kavramı özellikle toplum sağlığı için önemli kavram olmaktadır. Toplumsal etkisi göz önüne alındığında çocukluk dönemindeki sağlıklı büyüme ve gelişme için etkisi önemli olan yaşam davranışlarıdır. Bu alanda gerçekleştirilen çalışmalarda çocuk ve gençlerin günlük olarak ortalama 60 dakika süregelen orta şiddetli fiziksel aktivite çalışmaları önerilmekte olup, bunun üzerinde gerçekleştirilen aktivitelerinde organizmaya yarar sağlayacağı belirtilmiştir. Ancak günümüzde yaşam standartlarındaki farklılaşmalardan dolayı bu popülasyonun büyük bölümü bu önerilere uymadığı Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerinden anlaşılmaktadır (Who, 2018).

Fiziksel aktivitenin amacını fiziksel olarak yapılan egzersizler bireyin büyüme ve gelişimine katkı sağlamakla birlikte bireyin sağlıklı bir yaşam sürdürmesini ve beraberinde kendini iyi hissetmesini sağlamak olarak açıklayabiliriz. Kemikler içinde bulunan minarelerin yoğunluğunu arttırarak ilerde yaşanması olası kemik erimesi risklerini azaltmak, küçük yaşlardan itibaren oluşabilecek fazla kilo ve obezite gibi sağlığı olumsuz yönde etkileyecek unsurların, erişkinlikte kronik hastalık riskinin azaltılmasını sağlamayı amaçlamaktadır (Baltacı ve Düzgün, 2008).

Fiziksel aktivite, günlük hayatta kaslarımızı ve eklemlerimizi kullanarak enerji tüketimi ile ortaya çıkan, kalp ve solunum hızını arttıran ve farklı yoğunluklarda yorgunlukla sonuçlanan aktiviteler olarak tanımlanabilir. Temel vücut hareketlerinin tamamını veya bir kısmını içeren çeşitli sporlar, dans, egzersiz, oyun ve gün içindeki aktiviteler fiziksel aktivite olarak kabul edilebilir. Egzersiz, düzenli bir fiziksel aktivitedir. Egzersiz, düzenli ve tekrarlayan vücut hareketlerini içerir (Web2).

Çocukluk ve ergenlik döneminde, düzenli fiziksel aktivite sağlıklı bir vücut ağırlığını korumaya yardımcı olur, sağlıklı kas-iskelet sistemi ve kardiyovasküler sistemlerin olumlu gelişi ve nöromüsküler farkındalık ile ilişkili olup hastalığın önlenmesi için hedef olarak tanıtılmaktadır (Sigmund vd., 2012). Çocukluk dönemin de kazanılmış fiziksel aktivitenin veriler incelendiğinde çocukların yaşadığı hastalık sebeplerinin başında bağışıklık sistemi, hijyen ve beslenme kaynaklı olduğu aktarılırken fiziksel aktiviteyle beraber koruma ve ilerleyen yaşlarda sağlık sorunlarıyla karşılaşma olasılığını azaltmaya yardımcı olacaktır. Fiziksel insanın yapısı ve doğası gereği her birey için her türlü iyiyi temsil eden elzem bir ihtiyaçtır.