Yaratıcı Dramada Edebî Metinlerden Yararlanma

Edebî Metin ve Yaratıcı Drama

Duygu ve düşüncelerin sözlü ya da yazılı aktarımı olan edebiyat, aynı zamanda sözcüklere yüklenen derin anlam ve sözcükler arasındaki uyumla insanları etkileme sanatıdır. Edebiyat ve yaratıcı drama arasında; yaratıcı olma, kurguya dayanma, okuyucu/katılımcı tecrübesiyle gelişme ve zenginleşme gibi birçok açıdan benzerlikler bulunmaktadır.

Güçlü bir anlatı olmadan yaratıcı drama çalışmalarında ilgiyi canlı tutmanın zor olması ve drama ile edebi metinlerin yapısal ögeleri arasında bezerliğin bulunması edebiyat ve drama arasında doğrudan bir ilişkinin var olduğunu gösterir. Temel olarak yapısal unsurlar açısından (yer, zaman, çatışma, olay, ileti, karakter, olay örgüsü)benzerlik gösteren bu iki alan, birbirini destekleyen sanat dallarıdır.

Bu benzerliklerden hareketle tüm edebi metinler yaratıcı drama süreci içerisinde farklı aşamalarda ve farklı etkinliklerle uygun bir şekilde kullanılabilir. Ancak hedef kitlenin okul öncesi yaş grubu olması nedeniyle, etkinliklerin planlanmasında söz konusu yaş grubunun gelişim düzeyine uygun olan edebi metinler temel alınmıştır.

Okul Öncesi Dönemde Edebi Metnin Önemi

Çocuklar için seçilecek edebi metinlerde hedef kitlenin çocuklar olduğu düşünülerek kullanılacak edebi metinler hafife alınmamalı, dili ve yapısı açısından en az yetişkin edebiyatı kadar ustalıkla kaleme alınmış, bilinçle ve titizlikle üretilmiş metinler seçilmelidir. Bir edebi metnin yaratıcı drama çalışmasında kullanılmasıyla çocuk, toplumsal yaşamı ve bu yaşama ilişkin dengeleri, öykü içerisindeki kurmaca dünyayı canlandırarak öğrenir ve yaşamadan yaşanmışlık kazanır. Bu nedenle yaratıcı drama çalışmalarında kullanılan edebi metinlerin çocuğun dil becerisinin yanı sıra yaşama dair öğrenmeleri, yaşam tecrübesi edinmesi ve toplumsallaşması üzerinde oldukça büyük etkisi bulunmaktadır.

Yaratıcı drama çalışmalarında edebi metinlerden yararlanma sürecinde dikkat edilmesi gerekenler:

Edebi metinlerden hareketle gerçekleştirilen yaratıcı drama çalışmalarında dikkat edilmesi gerekenler şu iki ana maddede açıklanabilr;

Çocukların gelişim özelliklerine uygun, dramatik yapısı güçlü ve çocukların yaşamları ile bağdaştırabilecekleri konuları içeren edebi metinler seçilmeli, seçilen metinlerin ve metindeki karakterlerin çocuklar tarafından doğru anlaşıldığından emin olunmalı,

Öğretmen rehberliğinde rol paylaşımının ardından gerçekleşen canlandırma etkinlikleri tamamlandığında canlandırılan metin ve roller hakkında tartışılarak metnin daha iyi anlaşılması sağlanmalıdır.

Okulöncesi Dönemde Kullanılabilecek Edebi Metin Türleri

Okul öncesi dönem çocukları ile gerçekleştirilecek yaratıcı drama çalışmalarında kullanılabilecek edebi metinlerde ele alınan konu; çocuk için kabul edilebilir, inanılır, açık ve anlaşılır olmalıdır. Çatışma, heyecan ögesi ile dengeli olarak gelişmeli ve her çatışmadaki düğüm noktası çatışmayı çözmek için gösterilen girişimden hemen sonra çözüme ulaşmalıdır. Bu nedenle yaş grubu için en uygun edebi metinler öykü ve masal gibi anlatmaya bağlı türler; şiir, tekerleme, mani, sayışma ve bilmece gibi manzum metin türleridir.

Masal

Sözlü edebiyat geleneğinin önemli bir parçası olan masalların öğrenme ve öğretme sürecinde kullanılması, çocukların anlama-anlatma becerileri ile dinleme ve konuşma alt dil becerilerinin gelişmesinde önemli bir rol oynar.

Öykü

Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olayları anlatan ve okuyucuda heyecan uyandıran öykü türü çocukların yaşam deneyimlerini zenginleştirir, farklı insan tiplerini tanımalarını sağlar ve insanlarla iletişim kurma becerileri kazanmalarında onlara yol gösterir.

Şiir

Çocuk duygularını ortaya çıkaran; sesler, ritimler ve uyaklara sahip şiir çocuğun yaratıcılığını, ritim ve hareket becerilerini tetikleyen bir motivasyon kaynağı olabildiği için yaratıcı drama çalışmalarında doğaçlamaya başlamak için oldukça elverişli bir başlangıç noktasıdır.

Tekerleme

Ölçülü ve kafiyeli söz olan tekerlemelerin çocukların sosyal yönden gelişmelerinde ve dil becerilerinin gelişmesinde olumlu katkıları vardır. Tekerlemeler çocukların ana dillerini güzel ve doğru biçimde kullanma becerilerini geliştirir. Bu sebeple tekerlemeler dramanın tüm aşamalarında kullanılabilir.

Mani

Maniler çocukların dil gelişimini destekleyen, kafiyeli ve ahenkli söylenişi ile dilin etkili ve yoğun kullanımını örnekleyen ürünler olduğu için çocuk edebiyatında malzeme olarak kullanılabililir.

Edebî Metinlerle Gerçekleştirilebilecek Yaratıcı Drama Etkinlikleri

• Metini Dramatize Etme
• Metnin Devamını Getirme
• Öykü/Masal Zinciri
• Metnin Bir Bölümünü Değiştirme
• Metne Başlık Oluşturma
• Öykü Karakterlerini Canlandırma
• Kahramanlardan Hareketle Bir Metin Oluşturma
• Metne Hareketle ve Sesle Eşlik Etme
• Parmak Oyunları
• Şiir Korosu