Çocuk Hastaların Hakları

Çocukların yaşamlarının tüm alanlarını kapsayan çocuk hakları, bütüncül, çok yönlü ve çok bağlamlı bir özelliktedir.

Bir çocuğun öncül hakkı yaşama hakkıdır ve diğer tüm hakları da yaşama hakkı ile doğrudan ilişkilidir.

Sağlık hakkı, yaşama hakkının tamamlayıcılarındandır.

Sağlık hakkı, çocuğun sağlığa erişiminde, sağlığa katılımında, tedavi sürecinde ön plandadır.

Çocuklara sağlık hizmeti sunan kurumlar, tüm çocuk haklarını ve çocuğun sağlık hakkını ön plana alarak tüm süreci çocuk hakları temelinde inşa etmelidir.

İnsan Hakları ve Çocuk Hakları

Tüm insanlar insan haklarına, sadece insan olarak dünyaya gelmelerinden dolayı, doğuştan sahiptir. İnsan hakları, insanları korumayı amaçlamaktadır.

Çocuklar, 18 yaşından küçük insanlardır ve tüm insan haklarının yanı sıra çocukların gereksinimlerine özel şekilde oluşturulmuş olan çocuk haklarına da doğuştan sahiptir.

Çocuk hakları, çocukları her durumda korumayı ve güçlendirmeyi amaçlar.

Çocuk Hakları, her zaman çocukların yüksek yararını temel almaktadır.

Sağlık Hakkı

Sağlık, bütünsel bir iyi olma halidir.

Tüm insanlar doğuştan sağlıklı bir yaşama sahip olma ve bunu sürdürme hakkına sahiptir.

Sağlık hakkı, bireylerin mümkün olan en iyi sağlık standardına sahip olmalarını içeren haklarıdır.

Sağlık hakkının ilk kez Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Anayasası’nda bir hak olarak düzenlendiği bilinmektedir. Bu anayasa ile sağlık hakkı ortaya çıkmış ve bir hak haline gelmiştir. Süreç içerisinde ise uluslararası belgelerde farklı boyutlarıyla tanımlanmış ve güvence altına alınmıştır.

Çocukların Sağlık Hakkı

Çocukların yaşama ve gelişme hakkı, çocukların sağlıklı yaşama ve yaşamlarını sağlıklı bir şekilde sürdürmelerini güvence altına almaktadır.

Çocukların sağlık hakkı, çocukların en yüksek düzeyde ulaşılabilir sağlık standardından yararlanma haklarını ifade etmektedir.

Çocuk Hakları’na Dair Sözleşme’nin (ÇHS) 24. maddesi çocukların sağlık hakkını çok boyutlu şekilde açıklamaktadır.

Hasta Hakları

Hasta hakları, hasta bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanmasında ve tedavi süreçlerinde sahip oldukları haklardır.

Hasta hakları, sağlık hakkının tamamlayıcısıdır.

Hasta haklarına dair belgeler arasında Amerikan Hastaneler Birliği’nin 1973 tarihli Hasta Hakları Bildirgesi, 1981 tarihli Lizbon Hasta Hakları Bildirgesi, 1994 tarihli Amsterdam Bildirgesi/ Avrupa Hasta Haklarının Geliştirilmesi Bildirgesi, 1995 tarihli Lizbon Bildirgesi II/ Bali Bildirgesi, 1997 tarihli İnsan Hakları ve 2002 tarihli Avrupa Hasta Hakları Şartı yer almaktadır.

Hasta haklarına dair uluslararası belgelerden hareketle Türkiye’de de 1998 tarihli Hasta Hakları Yönetmeliği ile yasal düzenlemeler yapılmıştır.

Hastanede Çocuk Hakları

Çocuk hastalar, sağlık hizmetlerinden çocuğun üstün yararı ile hastanın yararını gözetme ilkeleri çerçevesinde yararlanmalıdır.

Çocuk hastaların haklarına dair belgeler arasında Platt Raporu (1959), Hasta Çocuklar Bildirgesi (1988), Çocuğun Sağlık Bakımı Hakkına İlişkin Ottawa Beyannamesi (1998), Hastanede Çocuk Hakları: Hızlı Değerlendirme Kontrol Listeleri (2017) gösterilebilir.

Türkiye’de Hasta Hakları Yönetmeliği ile hem yetişkin hem de çocuk hastaların hakları düzenlenmiştir. Hasta Hakları Yönetmeliği’nde, Sağlık hizmetlerinden faydalanma hakkı, Sağlık durumu ile ilgili bilgi alma hakkı, Hasta haklarının korunması, Tıbbi müdahalede hastanın rızası, Tıbbi araştırmalar, Diğer haklar, Sorumluluk ve hukuki korunma yolları hakları yer almaktadır.

Çocukların özel konumları nedeniyle doğrudan ve sadece çocuk hastaların haklarını güvence altına alan, ÇHS temelli, çocuğun yüksek yararına odaklanan yasal düzenlemeler yapılarak Çocuk Hasta Hakları Yönetmeliği’ne ihtiyaç duyulmaktadır.