Çocuk Koruma Kanunu’nda Çocuk, Çocuk Mahkemeleri, Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler

5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu çocuklar hakkında yapılacak ceza yargılamasında uygulanacak temel yasadır.

3 Temmuz 2005 tarihinde yasama organında kabul edilen Çocuk Koruma Kanunu 15 Temmuz 2005 tarihinde yayınlanmıştır.

Çocuk Koruma Kanununun amacı korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kanunun 2. Maddesine göre Çocuk Koruma Kanunu korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında alınacak tedbirler ile suça sürüklenen çocuklar hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerinin usûl ve esaslarına, çocuk mahkemelerinin kuruluş, görev ve yetkilerine ilişkin hükümleri kapsar.

Suça sürüklendiği kabul edilen ve bunlara ilişkin izlenecek politikanın "koruma esaslı" olmasını benimsemiş olan Türk Çocuk Adalet Sisteminde Çocuk Haklarına Dair Sözleşme başta olmak üzere uluslararası sözleşme, bildirgelere uygun olarak çocuk hukukuna hâkim olan ilkelere yer verilmiştir.

ÇKK'nın 5. Maddesinde belirtilen tedbirler hem koruyucu ve destekleyici tedbir olarak hem de çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak uygulanarak iki fonksiyonu yerine getirmektedir. Bu tedbirler; danışmanlık, barınma, eğitim, sağlık ve barınma tedbiridir.

Danışmanlık tedbiri çocuğun bakımından sorumlu kimselere çocuk yetiştirme konusunda; çocuklara da eğitim ve gelişimleri ile ilgili sorunlarının çözümünde yol göstermeye yönelik bir tedbirdir.

Eğitim tedbiri çocuğun eğitim almasına ilişkin tedbirdir. Bu tedbir kapsamında çocuğun bir eğitim kurumuna gündüzlü veya yatılı olarak devamına karar verilebilir.

Bakım tedbiri çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde başvurulan bir tedbirdir.

Sağlık tedbiri, çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığının korunması ve tedavisi için gerekli geçici veya sürekli tıbbî bakım ve rehabilitasyonuna, bağımlılık yapan maddeleri kullananların tedavilerinin yapılmasına ilişkin tedbirdir.

Barınma tedbiri, barınma yeri olmayan çocuklu kimselere veya hayatı tehlikede olan hamile kadınlara uygun barınma yeri sağlamaya yönelik tedbirdir.

Korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun menfaatleri bakımından kendisinin, ana, baba, vasisi veya birlikte yaşadığı kimselerin bulunduğu yerdeki çocuk hâkimince alınır.

Tedbir kararlarının uygulanması, kararı veren hâkim veya mahkemece en geç üçer aylık sürelerle incelettirilir.

Çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı; çocuğun anası, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ve Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen çocuk hâkimi tarafından alınabilir.

Tedbirin türü kararda gösterilir. Bir veya birden fazla tedbire karar verilebilir.

Tedbirin uygulanması, onsekiz yaşın doldurulmasıyla kendiliğinden sona erer. Ancak hâkim, eğitim ve öğrenimine devam edebilmesi için ve rızası alınmak suretiyle tedbirin uygulanmasına belli bir süre daha devam edilmesine karar verebilir.

Derhâl korunma altına alınmasını gerektiren bir durumun varlığı hâlinde çocuk, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından bakım ve gözetim altına alındıktan sonra acil korunma kararının alınması için Kurum tarafından çocuğun Kuruma geldiği tarihten itibaren en geç beş gün içinde çocuk hâkimine müracaat edilir.

Hâkim tarafından, üç gün içinde talep hakkında karar verilir. Hâkim, çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve gerektiğinde kişisel ilişkinin tesisine karar verebilir

Acil korunma kararı en fazla otuz günlük süre ile sınırlı olmak üzere verilebilir. Bu süre içinde Kurumca çocuk hakkında sosyal inceleme yapılır.

Kurum, çocuk hakkında tedbir kararı alınması gerektiği sonucuna varırsa hâkimden koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verilmesini talep eder.