Özel Eğitim Uygulamaları

Özel gereksinimli bireyler eğitimde özel olarak tasarlanmış olan destek hizmetlerine, uyarlamalara, materyallere, öğretim tekniklerine, imkânlara ve bu alanda yetişmiş uzman kişilerden eğitim desteği almaya ihtiyaç duyarlar.

Özel Eğitimin Tanımı ve Amaçları

Özel eğitim: “Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmiş eğitim programları ve özel olarak yetiştirilmiş personel ile uygun ortamlarda sürdürülen eğitim” olarak tanımlanır.

Özel eğitim hizmetleri: Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri esas alınarak; özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim ihtiyaçları, yeterlilikleri, ilgi ve yetenekleri doğrultusunda kapasitelerini en üst düzeyde kullanmaları, üst öğrenime, meslek hayatına ve toplumsal yaşama hazırlanmalarını amaçlar.

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları

Özel gereksinimli bireyin gelişim alanlarında yapabildiklerini dikkate alarak kazanması gereken davranışların neler olduğunu, ek eğitsel yaşantıları, görev alacak kişileri, ortamları ve çalışma sürelerini gösteren ve bireyin eğitsel gereksinimlerinin en üst seviyede karşılanmasını sağlamak amacıyla hazırlanan yazılı doküman Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) olarak tanımlanır. BEP, ekip üyeleri tarafından oluşturulur ve hazırlanan programın yılda en az bir kez gözden geçirilmesi gerekir.

Özel Eğitimde Uygulamalar

Özel eğitim alanında farklı kurumlarda, farklı yöntemlerle ve farklı etkinlikler kullanılarak, özel gereksinimli bireyin gelişim alanlarını doğrudan ya da dolaylı olarak destekleyen uygulamalar yapılır.

Kaynaştırma/Bütünleştirme

Kaynaştırma uygulamaları; tam zamanlı kaynaştırma, yarı zamanlı kaynaştırma ve tersine kaynaştırma şeklinde yapılabilir.

Kaynaştırma/bütünleştirme eğitim uygulamalarının başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için öğretmenlerin, normal gelişim gösteren çocukların, özel gereksinimli çocuğun, fiziksel ortamın, ailelerin, okul yönetimi ve personelin ve eğitim programlarının hazırlanması gerekir.

Aile Eğitimi

Aile eğitimi çalışmalarındaki yaklaşımlar; anne babaları anne baba olarak gören, anne babaları savunucu olarak gören ve anne babaları öğretici olarak gören yaklaşımlar şeklinde gruplandırılır.

Aile eğitim programları uygulandıkları ortama göre; eve dayalı, kuruma dayalı, ev ve kuruma dayalı, uzaktan eğitime dayalı olarak farklı biçimlerde uygulanabilir.

Okul-aile işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla grup toplantıları, bireysel görüşme, bülten ve sınıf gazetesi, İletişim defterleri, ev ziyaretleri, telefon görüşmeleri ve e-posta yoluyla haberleşme etkinlikleri kullanılabilir.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri; eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda, destek eğitime ihtiyacı olduğu belirlenerek RAM raporu düzenlenen özel gereksinimli bireylere, destek eğitimi hizmeti veren özel öğretim kurumlarıdır.

Destek eğitim programları: Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, MEB tarafından onaylanmış olan destek eğitim programları uygulanır. Tüm destek eğitim programları farklı modüllerden ve bu modüllere yönelik olarak hazırlanan kazanımlardan oluşur.

Bireysel eğitim: Bireysel eğitim, BEP’i temel alan ve birebir olarak yapılan eğitimdir.

Grup eğitimi: Grup eğitimi, engel türü ve derecesi, bireyin takvim yaşı ve gelişim özellikleri, eğitim performansı, öncelikli eğitim ihtiyacı ile destek eğitim programı ve modülleri dikkate alınarak oluşturulan birden fazla bireyin yer aldığı gruplara verilen eğitimdir.

Eğitim Uygulamaları

Özel eğitimde birçok eğitim uygulamasının başlı başına bir program dahilinde öğretiminin sağlandığı gibi bu uygulamalar yolu ile akademik çalışmaların desteklenmesi de mümkün olmaktadır.

Müzik ve Dans Eğitimi

Müzik çalışmalarına başlamadan önce çocuğun yetersizlik türü, gelişim düzeyi, ikinci bir yetersizliğinin olup olmadığı, yetersizliğine bağlı sınırlamaların neler olduğu belirlenmeli ve çalışma planı ona göre hazırlanmalıdır.

İyi planlanmış bir müzik eğitimi programı; dinleme, yaratıcı hareket ve dans, şarkı söyleme çalışmalarını içerir.

Yaratıcı Drama Eğitimi

Drama özel gereksinimli çocukların; yaşam becerilerinin, dil ve iletişim becerilerinin ve sosyal becerilerinin gelişimini desteklemek amacıyla kullanılır. Drama aynı zamanda özel gereksinimli çocukların kendine güven duymalarına, hayal güçlerinin gelişmesine, bir gruba ait olma duygusunu yaşamalarına ve dikkat sürelerinin artmasına katkı sağlar.

Drama uygulamaları yapılırken yetersizlik türlerine göre yapılacak çalışmalar ve uyarlamalar değişiklik gösterebilir.

Görsel Sanatlar Eğitimi

Sanat etkinliklerinde farklı yaklaşımların uygulanması, materyallerin kullanılması ve çevre düzenlemelerinin yapılması bireyin yetersizlik türüne ve şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterir.

Beden Eğitimi ve Spor

Spor programları hazırlanmadan önce çocuğun sağlık durumu, motor gelişim düzeyi, fiziksel yapı ve uygunluğu, psikolojik durumu ile etkinlik alanı ve kullanılan materyaller konusunda çeşitli risk faktörlerinin dikkate alınarak planlama yapılması gerekir.

Özel gereksinimli çocuklar için ilk aşamada adapte edici, ikinci aşamada iyileştirici, üçüncü aşamada ise geliştirici fiziksel eğitim programlarının uygulanması önerilir.

Yardımcı Teknoloji Destekli Eğitim

Yardımcı teknoloji araçları; düşük düzey, orta düzey ve yüksek düzey teknolojik araçlar olarak sınıflandırılabilir.

Gölge Öğretmenlik

Gölge öğretmenlik uygulamaları kapsamında öğretmenin yerine getirmesi gereken sorumlulukları; müfredatı planlama, öğretim, davranış yönetimi, sosyal beceri yönetimi ve takım çalışması olarak sıralanabilir.