Çocuklarda Gelişimsel Değerlendirme

Sağlıklı bir toplumun oluşturulmasında, çocukluk dönemlerinde gelişimin değerlendirilmesi ve izlenmesi son derece önemlidir. Çünkü bireylerin yaşam boyu sahip olacağı becerilerin/gelişim özelliklerinin yarısından fazlası çocukluk döneminde özellikle de bebeklik ve ilk çocukluk dönemlerin de kazanılmaktadır. Ayrıca her çocukluk döneminin ortak gelişim ilkeleri olsa da her çocuğun kendine özgü bir gelişim süreci vardır. Bu nedenle çocukluk döneminde bireysel gelişimin değerlendirilmesi ve izlemi hayati önem arz etmektedir.

Gelişimsel Değerlendirmenin Önemi ve Tanımı

Gelişimi değerlendirme de amaç çocuğun içinde bulunduğu yaş dönemine özgü gelişim özelliklerini gösterip-göstermediğini belirlemek, bir önceki yaş dönemi özellik ve gelişim ödevlerinin ne kadarını kazandığını saptamak, çocuğun kendine özgü gelişim hız ve özelliklerini tanımlamak, normalden sapma durumlarını ve gelişim gecikmelerini nedenleriyle birlikte belirlemektir. Burada amaç elde edilen veriler doğrultusunda çocuğun gelişimini en üst düzeyde gerçekleştirecek bir çevre oluşturmak, eğer bir gelişimde yetersizlik ya da gecikme varsa gerekli tedavi ve erken müdahale programlarını başlatmaktır.

Gelişimsel değerelndirme “bebek/çocukların sosyal-bilişsel-duygusal gelişimleri ile dil, motor ve öz bakım beceri düzeylerinin ne olduğu, çocuğa bakım veren kişilerin bu becerileri geliştirmek için oluşturdukları ortamı değerlendiren bir süreç” olarak tanımlamaktadırlar.

Gelişim Değerlendirmesinde İlkeler

Gelişim değerlendirme ilkeleri değerlendirmenin amacı, amaca uygun değerlendirme yöntem ve araçlarının belirlenmesi, ölçüm araçlarının geçerligüvenilir olması, bu araçların kültüre-dile uygun olması, değerlendirme araç ve yöntemini kullanacak uzmanların yöntemin özellikleri ve sınırlılıklarını bilmesi, değerlendirmenin düzenli ve sürekli yapılmasını, en hızlı ve etkili yapılacak yöntemin belirlenmesi, uygun değerlendirme koşullarının oluşturulması, ailenin değerlendirmeye katılması ve değerlendirmenin çok boyutlu yapılmasıdır.

Çocuklarda Gelişimi Değerlendirme Türleri

Alan yazımlarında, çocuk gelişimini değerlendirme türleri biçimlendirici-düzey belirleyici, formal-informal ve alternatif değerlendirme şeklinde sınıflandırılmaktadır.

Aile Merkezli Gelişimsel Değerlendirme

Aile Merkezli Gelişimsel Değerlendirme “çocuğun ailesi ile birlikte, aile için anlamlı olabilecek bir yöntemle, ailenin ortak ve eşit katılımı sağlanarak yapılan değerlendirme” olarak tanımlanmaktadır.

Bu yaklaşımda hem çocuğun gelişimi ailenin bakış açısıyla birlikte ele alınmakta hem de ailenin çocuklarıyla ilgili düşünceleri, görüşleri, kaygı ve yaşadıkları duygular ele alınmaktadır. Aile merkezli gelişimsel değerlendirme “bebek/çocuğun gelişim özellikleri ile ailenin gelişimsel destek düzeylerinin belirlenmesi” ve “ailenin bilgilendirilmesi” olmak üzere iki aşamadan oluşur. Bu model sadece sorunları saptamaya odaklanmamakta, esas odak noktasını çocuk ve ailesinin sorunlarıyla birlikte güçlü yönlerinin belirlenmesi oluşturmaktadır. Aile merkezli değerlendirme de sadece anne değil onunla birlikte baba ve ailenin uygun gördüğü diğer bireylerde görüşmelerde yer alabilmektedir.

Aile Merkezli Gelişimsel Değerlendirmenin Aşamaları

Aile merkezli gelişimsel değerlendirme süreci iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama bebek/çocuğun gelişim özellikleri ile ailenin gelişimsel destek düzeyinin belirlenmesidir. İkinci aşama ise ailenin bilgilendirilmesidir.

Sonuç olarak, çocuğun gelişimsel değerlendirmesinin gebelik döneminden başlayarak, çocuk ve ailenin değerlendirme sürecinin aktif üyeleri olmasını sağlayarak ve çok boyutlu değerlendirme araçları kullanılarak yapılması önerilmektedir.