Çocuk Edebiyatı Eserleri I

II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Çocuk Edebiyatı Eserleri

Türkiye’de çocuk edebiyatı 1908’de ilan edilen II. Meşrutiyet’ten sonra şiirle başlar. İlk telif metinler şiirlerdir. İbrahim Alâettin Gövsa (Çocuk Şiirleri), Ali Ulvi Elöve (Çocuklarımıza Neşideler), Tevfik Fikret (Şermin), Ali Ekrem Bolayır (Şiir Demeti), Sabri Cemil Yalkut (Çocuklara Mahsus Şiir Defteri), İbrahim Aşkî Tanık (Çocukların Şiir Defteri), Fuat Köprülü (Mektep Şiirleri/Derleme) Türk çocuk edebiyatında ilk şiir kitabı yayımlayan isimlerden birkaçıdır. Ziya Gökalp, çocuk eğitiminde şiiri etkin bir araç olarak kullanmak için manzumeler yazmış; destanlar, masallar kaleme almıştır.

Cumhuriyet Dönemi’nde Türk Çocuk Edebiyatı Eserleri

Şiir

Türk çocuk edebiyatı Cumhuriyet Dönemi'nde büyük gelişme gösterir. 1930’lu yıllarda roman ve hikâyenin de geliştiği dönemde ağırlıklı tür yine şiirdir. Başlangıçta yetişkin insanın çocuğa duygu, bilgi, görgü, deneyim ve öğüt aktarımı biçiminde yazılan şiirlerin yerini 1970’li yıllara doğru "öznesi çocuk olan" bir edebiyat almaya başlar. Bunda Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın öncü rolü vardır. Şiirde Fazıl Hüsnü Dağlarca ile birlikte Yalvaç Ural, İsmail Uyaroğlu, Abdulkadir Bulut, Abdülkadir Budak, Mustafa Ruhi Şirin, Refik Durbaş, A. Vahap Akbaş, Bestami Yazgan, Abdulkadir Bulut, Ali Akbaş, Mevlana İdris, Gökhan Akçiçek gibi isimler günümüz Türk çocuk edebiyatına önemli katkıda bulunurlar.

Roman, Hikâye ve Masal

1930’lu yıllarda Mahmut Yesari, Rakım Çalapala, Huriye Öniz ve Cahit Uçuk gibi yazarlarla ilk örneklerini veren çocuk romanları, Kemalettin Tuğcu, Gülten Dayıoğlu, Muzaffer İzgü, Cahit Zarifoğlu, Sevim Ak, Behiç Ak, Fatih Erdoğan, Tarık Dursun K., Ayla Çınaroğlu, Niyazi Birinci, Necati Tosuner, Üzeyir Gündüz, Nur İçözü, Gülsüm Cengiz, Feridun Oral, Sara Gürbüz Özeren, Nehir Aydın Gökduman, Serpil Ural, Mehmet Güler, Miyase Sertbarut. Mavisel Yener, Aytül Akal, M. Salih Zengin, Gökhan Özcan, Aysel Gürmen, Nurefşan Çağlaroğlu gibi isimler tarafından zengin bir alana dönüşür.

Tiyatro

Cumhuriyet Dönemi Türk çocuk edebiyatında Orhan Asena, Ülker Köksal, Ünver Oral ve Ülkü Ayvaz çocuklara yönelik tiyatro yazarlarındandır.

Dünya Çocuk Edebiyatı Eserleri

Dünyada Pançatantra, Kelile ve Dimne ile başlayan ve Ezop’la devam eden masal geleneği 17. yüzyıldan itibaren yazıya geçirilen; La Fontaine, Perrault, Grimm, Andersen masallarıyla çocuklar için zengin bir kaynak oluşturur.

Çocuk Klasikleri

18. yüzyıldan günümüze "çocuk klasikleri" olarak ün yapan Gulliver’in Gezileri (Jonathan Swift), Köyün İkizleri (George Sand), David Copperfield (Charles Dickes), Tom Brown’ın Okul Günleri (Thomas Hughes), Bir Eşeğin Hatıraları (Comtesse de Ségure), Alis Harikalar Diyarında (Lewis Carrol), Kimsesiz Çocuk (Hektor Malot), Tom Sawyer’in Maceraları (Mark Twain), Heidi (Johanna Spyri), Define Adası (Robert Louis Stevenson), Pinokyo (Carlo Collodi), Oz Büyücüsü (Lyman Frank Baum, Pal Sokağı Çocukları (Ferenç Molnár), Nils Holgersson’un Serüvenleri (Selma Lagerlöf), Peter Pan (James M. Barrie), Polyanna (Eleanor H. Porter), Tenten’in Maceraları (Hergé), Uçan Sınıf (Erich Kästner), Küçük Prens (Antoine de Saint-Exupéry), Şeker Portakalı (José Mauro de Vasconcelos), Momo (Michael Ende), Alev Saçlı Çocuk (Christine Nöstlinger), Harry Potter (J. K. Rowling) gibi eserler çocuk edebiyatı adına önemli kazanımlardır.

Türk ve Dünya Çocuk Edebiyatının Özellikleri

Çocuklar için yazılan metinlerde serüven duygusu, "çocuğa görelik" ilkesi ve fantastik ögeler olmazsa olmazlar arasındadır.