Çocuklara Yönelik Medya Yayınları-II

Değişen aile ve toplum yapısı ile birlikte potansiyel bir medya tüketim grubu hâline gelen çocuklar, medya pazarlamacılarının ulaşmaya çalıştıkları önemli bir kitle olmuştur. Bu açıdan bakıldığında çocuklar, medya açısından hem tüketici hem de malzeme konumunda bulunmaktadır. Medya organları hem çocuğa yönelik yayınlar yapmakta hem de bu süreç içerisinde çeşitli şekillerde medyada çocuğa farklı roller de yüklenmektedir. Bu sebeple hem çocuk için üretilen medya hem de çocuğun kullanıldığı medya ciddi bir şekilde sorgulanmaya başlamıştır. Bu sorgulamanın neticesinde çocuklara yönelik üretilen medya yayınlarının kalitesi ve bu yayınlarda bulunması gereken özellikler üzerinde yeni düşünceler ortaya çıkmaya başlamıştır.

Gazete ve dergilerle başlayan çocuklar için medya yayınları radyo, televizyon, bilgisayar ve internetle devam etmiştir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak çocuk yayınlarının hem çeşidi artmış hem bu araçlara ulaşım kolaylaşmış hem de bu yayınların kalitesi yükselmiştir.

Gazete ve Dergi

Çocuklar için yayın yapan ilk gazete 1751 yılında The Lilliputian Magazine adıyla John Newbery tarafından İngiltere'de yayınlınmaya başlamıştır. Türkçe yayınlanan ilk çocuk dergisi ise 1869 yılında Sıdkı Efendi tarafından çıkarılan Mümeyyiz isimli dergidir.

Gelişen teknoloji sayesinde hem dergilerin baskı kalitesi yükselmiş hem de dergilerin çeşidi artmıştır. Çıkarılan dergilerin bir kısmı eğlendirip öğretmeye yönelik yayınlar yaparken bir kısmı ise televizyon ve sinemalardaki bir kısım yayınların devamı niteliğindedir.

Radyo

İlk sesli medya aracı olma özelliğini taşıyan radyo da çocuklara yönelik yapılan yayınlarla önemli işlevler görmüştür. Radyoların çocuklar üzerindeki en önemli etkisi dil gelişimine sağladığı faydalar noktasında olmuştur. Yalnızca kulağa hitap eden radyo, günlük hayatta önemli bir yer tutan dinleme becerisinin gelişmesine önemli katkı sağlamanın yanı sıra görsel materyaller içermemesi dolayısıyla çocuğun hayal dünyasının gelişmesine de katkıda bulunmaktadır. TRT Radyo 1’de 1942 yılında yayınlanmaya başlanan “Çocuk Saati” programı uzun yıllar boyunca devam eden ve çocukların merakla takip ettikleri bir program olmuştur.

Televizyon

20. yüzyılın başında görüntü ve sesi birleştirerek bir iletişim devrimine yol açan televizyon çocuk yayınlarını da etkilemiştir. Önceden sadece belirli gün ve saatlerdeki çocuk kuşağı yayınlarının yanına yedi gün yirmi dört saat yayın yapan çocuk televizyonları eklenmiştir. Öyle ki, her yaş grubundaki çocuğa hitap eden bir televizyon kanalı bulmak mümkündür.

Bilgisayar ve İnternet

Bilgisayar ve internet üzerinden çocuklara yönelik yapılan yayınlar oldukça çeşitlidir ve sayıları da fazladır. Çocuklar için bilgisayar temelli olarak yapılan yayınların ilki çocuklara yönelik hazırlanan CD ve DVD’lerdir. CD ve DVD’ler kitap, müzik, film, oyun vb. içeriklere sahip olabilmektedir. Bazı CD ve DVD ortamında sunulan programlar ve oyunlar bilgisayar teknolojisini interaktif, yani etkileşimli bir şekle dönüştürmektedir. Bu noktada çocukların eğitimleri için özel yazılımlar geliştirilmekte ve bu yazılımlar çocukların bilişsel ve duyuşsal gelişimlerini desteklemek için kullanılmaktadır.

Çocuklara Yönelik Medya Yayınlarında Bulunması Gereken Özellikler

Teknolojik gelişmeler, sağladığı bu faydaların yanında çocukların korunması gereken bazı tehlikeler de ortaya çıkarmıştır.

Çocuklara yönelik yayın yapan medya araçlarının gelişim süreçlerinin ve özelliklerinin bilinmesi hem aileler hem de öğretmenler için son derece önemlidir. Çocuğun gelişim sürecinin zarar görmemesi için bu araçların ne surette kullanılırsa faydalı olacağı üzerine kafa yormak bugün bir zorunluluk hâlini almıştır.