Çocuklara Yönelik Medya Yayınları-I

Medya Nedir?

İnsanoğlunun bilgiye daha hızlı ulaşma arzusunu karşılamak üzere ortaya çıkan medya, zaman içerisinde hızlı bir gelişim kaydederek etrafımızı kuşatmıştır. Başlangıçta sadece görsel ya da işitsel olarak adlandırılan ve dar kapsamlı bir kavram olan medya, teknolojik gelişmelerin neticesinde gelişmiş ve çeşitlenmiştir. İletişimin merkezine yerleşen ve her geçen gün biraz daha etkinliğini artıran medya araçları, çocukların gelişim sürecine de tesir etmeye başlamıştır.

Medyanın Gelişim Süreci

Genel anlamda matbaanın icat edilmesinin ardından gazetenin ortaya çıkmasıyla birlikte toplumun gündeminde yer etmeye başlayan medya araçlarının etkisi radyonun, televizyonun icadı ve internet teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte oldukça fazla bir şekilde artmıştır. Bugün gelinen noktada bütün medya araçları birbirinin içerisine girmiş bir durumda bulunmaktadır. İnternet ortamında bir gazeteyi okurken bir televizyon programı ile karşılaşılabilmekte aynı sayfada radyo haberleri dinlenilebilmektedir.

Medya Çeşitleri

Kitle iletişim işlevi gören medya araçları kullanım biçimlerine göre; işitsel medya araçları, görsel medya araçları, görsel-işitsel medya araçları, etkileşimli medya araçları şeklinde gruplandırılabilir. İnternet teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan ve hızla yayılan etkileşimli medya araçları, kullanıcıları edilgen olmaktan kurtarmıştır. Etkileşimli medya araçlarını kullananlar sürece dâhil olmakta ve medyanın bir parçası hâline gelmektedirler.

Medyanın Toplum ve Çocuk Gelişimi Üzerindeki Etkisi

Medya araçlarının gelişimiyle birlikte içerik üretimi ve içeriklerin çeşitlenmesi de hızlanmıştır. Bu hızlanma birtakım olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu olumsuz etkilerin yansımaları özellikle çocuklar üzerinde kendisini göstermektedir.

Ekolojik Sistem Teorisi göz önüne alındığında medyanın çocuğun ve toplumun yaşantısında önemli bir konumda olduğu görülmektedir. Teoride eksosistemde yer aldığı ifade edilen medya araçları günümüzde daha etkili bir hâle gelmiştir. Burada ebeveynlere düşen görev medya araçlarının çocuklar üzerindeki olumsuz etkisini azaltmak için Ekolojik Sistem Teorisi'nde bulunduğu yerde kalmasını sağlamaktır.

Çocuk gelişimi üzerinde yapılan araştırmalar gelişim sürecinin biyolojik özellikler ve çevresel faktörlerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Biyolojik faktörler daha çok kalıtımla ilgilidir ve bedensel durumu ifade eder. Oysaki çevresel faktörler kişilik gelişimini olumlu veya olumsuz yönden etkileyerek bireyin yaşam standardını belirleyebilmektedir.

Medya araçlarının olumlu ve olumsuz etkileri incelendiğinde bu araçların çevresel faktörler arasında çok önemli bir konumda bulunduğu görülecektir. Medya araçlarına kontrolsüz bir şekilde maruz kalan çocuklarda çeşitli olumsuz etkiler görülmektedir. Bu sebeple çocukların medya araçlarını kullanmaları noktasında dikkatli olunması ve medya araçlarının olumsuz etkilerinden çocukları korumak için tedbirler alınmalıdır. Günümüz medya araçlarında yer alan içeriklerin kontrolsüz bir şekilde üretilmesi ve yayılması ciddi anlamda birtakım problemlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Çocukların kendilerine uygun olmayan içeriklere maruz kalmamaları için dikkatli olunmalı ve tedbirler alınmalıdır. Çocukların medya araçlarını kontrolsüz ve sınırsız kullanmalarına müsaade edilmemelidir.

Çocukların kişisel gelişimlerini tamamlayabilmeleri için aileler tarafından fırsatlar yaratılmalı ve çocukların medya araçlarının esiri olamalarının önüne geçilmelidir. Bu noktada aileler, toplum ve devlet kurumları üzerlerine düşen görevleri yerine getirmelidir. Çocukların özellikle medya okuryazarlığı konusunda bilinçlendirilmeleri gerekir.