Pedagojik Dokümantasyon

Pedagojik dokümantasyon, çocukların öğrenme süreçlerini çocukların kendisi, aileleri ve öğretmenleri için görünür hale getirir. Aynı zamanda, çocukların düşünce, duygu ve anlayışlarını da somutlaştırarak göz önüne serer.

Alan yazında yapılan tanımlardan yola çıkarak pedagojik dokümantasyon için; çocukların bilgiyi nasıl edindiklerini, nasıl düzenlediklerini ve nasıl işlediklerini yansıtan ve bülten, pano gibi araçlarla görünür hale getiren; aynı zamanda öğretmenlerin çocukların özellikleri ve ihtiyaçlarına göre plan yapmasına izin veren ve profesyonel gelişimlerine katkı sunan; öğrenme ve değerlendirme sürecini birleştiren bir uygulama olduğu söylenebilir.

Pedagojik Dokümantasyon Süreci

Pedagojik dokümantasyon, planlı ve aşamalı bir şekilde gerçekleştirildiğinde öğrenilen, kolaylaşan ve adım adım gerçekleştirilen bir süreç olur. Bu da pedagojik dokümantasyonun amacına ulaşmasını kolaylaştırır. Pedagojik dokümantasyon süreci, planlama, gözlem, veri toplama, yorumlama, paylaşım ve karar verme aşamalarını kapsar.

Planlama aşamasında; çocukların gelişim ve öğrenme sürecine yönelik dokümantasyonun hedefi ve odağı belirlenir. Ardından dokümantasyon süreci boyunca ihtiyaç duyulacak materyaller hazırlanır.

Gözlem aşamasında; çocuklarda gelişim ve öğrenmenin nasıl ve ne derece gerçekleştiğini tespit etmek amacıyla sürekli ve sistemli gözlemler gerçekleştirilir.

Veri toplama aşamasında; gelişim ve öğrenmenin hem bireysel hem de grup olarak nasıl ve ne derecede gerçekleştiğine dair kanıtlar toplanır.

Yorumlama aşamasında; pedagojik dokümantasyon için toplanan veriler çocukların öğrenmeleriyle ilişkilendirilerek yorumlanır.

Paylaşım aşamasında; çocuk, aile ve diğer öğretmenlerin yorumlarını almak ve onlara dönüt sağlamak amacıyla dokümantasyon ürünleri paylaşılır.

Karar Verme aşamasında; ailelerle ve diğer öğretmenlerle gerçekleştirilen paylaşımlar sonrasında onlardan gelen dönütler çerçevesinde öğretmen, çocukların gelişim ve öğrenmeleri ve kendi öğretim sürecine ilişkin kararlar alır.

Pedagojik Dokümantasyon Araçları

Çocukların öğrenmelerini somutlaştırıp görünür hale getirmeyi amaçlayan pedagojik dokümantasyon, bunu panel, portfolyo ve bülten gibi araçları kullanarak gerçekleştirir. Panel, portfolyo ve bülten gibi pedagojik dokümantasyon araçları çocukların süreçte gerçekleştirdikleri etkinlikleri, deneyimleri ve ürünleri somut bir şekilde sunarak öğrenme süreçlerini görünür kılar. Bu da çocukların nasıl bir öğrenme sürecinden geçtiklerini, bu süreç boyunca göstermiş oldukları çabalarının ve fikirlerinin dikkate alındığını görmelerine ve çocuğun kendini değerli hissetmesini sağlar.

Panel; dokümantasyon panellerinde, süreçte gerçekleştirilen etkinliklere ilişkin fotoğraflar bulunur. Çocukların öğrenme sürecine yönelik fotoğraflarıyla birlikte ortaya çıkardıkları ürünler, çocuklar arasındaki diyaloglar, çocuklar tarafından oluşturulan metinler ve öğretmen notları da panel aracılığıyla çarpıcı bir şekilde sergilenir.

Bülten; öğrenme süreci hakkında aileye bilgi vermek amacıyla öğretmenler tarafından hazırlanır. Bültenler mutlaka eğitici ve bilgilendirici olmalıdır. Ailelere gerçekleştirilen etkinlikler ve çocuk gelişimi hakkında bilgi vermenin yanı sıra, önerilere de yer vermelidir. Haftalık da hazırlanabilen bültenler genellikle aylık olarak hazırlanır.

Portfolyo; öğrenme süreci içinde, çocukların gelişim ve başarılarını göstermek için, yaptıkları çalışmaların amaçlı olarak toplanması ve bir araya getirilmesinden oluşan koleksiyon olarak ifade edilmektedir.

Portfolyo dosyasının içeriğinde; çocukların çalışma örnekleri, gözlem kayıtları, kontrol listeleri, dereceli ölçekler, görüşme notları, aileye bilgi formları, öğretmen bilgi notları gibi çocuğun öğrenme ve gelişimine ilişkin birçok ürün ve belge yer alabilir.

Pedagojik Dokümantasyonun Yararları

Çocuğu merkeze alan bir bakış açısının yansıması olan pedagojik dokümantasyonun üç temel işlevinden ilki; çocukların daha önce yaptıklarını tekrar anımsayıp üzerinde yeniden düşünmelerini, araştırmalarını ve yeni şeyler keşfetmelerini sağlar. İkinci olarak, öğretmenlerin öğrenme sürecini fark edip anlamalarını ve çocukların sonraki öğrenme deneyimlerine karar verebilmelerini sağlar. Son olarak, çocuğun öğrendikleri görünür kılan pedagojik dokümantasyon ailelere ve topluma okulda neler yapıldığı ile ilgili detaylı bilgi sağlar.

Pedagojik dokümantasyon sürecinin, çocukların eğitime katılımını, motivasyonunu ve ilgisini artırdığı; öğretmenler arası iş birliği geliştirdiği, öğretmen ve aile iletişimini artırdığı, ailelere çocuklarının öğrenmeleri konusunda farkındalık sağladığı söylenebilir. Ayrıca, birçok paydaşı olan pedagojik dokümantasyon, çok sesli bir eğitim süreci sağlayarak; çocuklar, çocukların aileleri ve öğretmenlerin bir araya gelerek çocukların öğrenmelerinin nasıl yapılandırılacağına beraberce karar vermelerine olanak sağlar.

Pedagojik dokümantasyonun bir öğrenme, öğretme ve değerlendirme aracı olarak çocukların öğrenmesini anlama, destekleme ve geliştirmeye önemli katkılar sağladığı kabul etmektedir. Bu doğrultuda, basit bir sürece sahip olmayan pedagojik dokümantasyon, bu sürece katılan çocuk, öğretmen, aile ve diğer paydaşlarının gelişimine katkısı sağlar, ancak başarıya ulaşması için de tüm paydaşların katkısına (çocukların süreci başlatmasına, ailenin paylaşımına, öğretmenin derin düşünmesine, vb.) ihtiyaç duyar. Özetle, pedagojik dokümantasyon iş birliğine dayalı bir süreçtir ve başarısı da bu iş birliğiyle büyür.