Çocuğu Tanımada Ailenin Rolü

Aile Kavramı

Aile kavramı yapısı ve özellikleri açısından pek çok farklı tanımlaması yapılan ve günümüzde tek bir tanımı olmayan bir kavram olmuştur. Meşhur ve genel tanımlardan birisi “toplumun en küçük yapı taşı” tanımıdır.

Çağdaş toplumlarda aile kurumu evlilik yoluyla kurulmaktadır. Tarihi süreç boyunca toplumların yaşam biçimleri, gelenek ve görenekleri, dini ve kültürel öğeleri, siyasi ve toplumsal dinamikleri, bazen de coğrafi konumları değişime uğradıkça aile kavramının biçimi de birtakım değişimler ve dönüşümler geçirmiştir. Aile kurumu çocuğun pek çok durumuna etki ettiği gibi, tanıma sürecine de doğrudan etki etmektedir.

Aile Türleri ve Çocuğu Tanımada Aile Türlerinin Etkisi

İlk olarak aile sınıflaması yapılırken, sağlıklı ve sağlıksız aile şeklinde iki türde bir sınıflama yapılmıştır. Sağlıklı aile, sağlık kavramından da anlaşılacağı üzere bir aile için gerekli olan özelliklere yeterince ve dozunda sahip olan ailedir. Sağlıksız aile ise sağlıklı ailenin tam zıddı olan ve çocuğun problemli bir aile ortamı sunulan türdeki ailedir. Çocuğu tanıma sürecinde sağlıklı aile süreci daha kolaylaştırıcıdır.

Aile sınıflaması yapılırken; kapalı, gelişigüzel, açık ve eşzamanlı aile şeklinde dört türde bir aile sınıflaması da yapılmıştır. Ayrıca aile sınıflamasında otoriter/baskıcı, ilgisiz/kayıtsız, aşırı hoşgörülü/serbest, tutarsız/dengesiz, aşırı koruyucu, mükemmeliyetçi ve demokratik aile şeklinde yedi tipte aile tutumunun olduğu da ifade edilmektedir. Bu yedi tipten demokratik aile çocuğu tanıma sürecini daha kolaylaştırıcı olmaktadır.

Aileyle Çocuk İletişiminin Çocuğu Tanıma Sürecine Yansıması

İletişimin temel öğeleri olan gönderici(kaynak), ileti(mesaj), kanal, hedef ve dönüt aile çocuk iletişiminde de geçerli öğelerdir. Ailenin yaptığı iletişim hataları çocukların kendini ifade edememesine, bunun sonucu olarak da içine kapanmasına neden olmaktadır. İçine kapanan, özgüveni düşük ve kendini ifade edemeyen çocukların tanınması, yeteneklerinin belirlenmesi süreçleri zor olmaktadır. Bu yüzden aile çocuk iletişimi çocuğu tanıma süreci için kritiktir.

Çocuğu Tanıma Sürecinde Aile ve Okul İşbirliği

Çocuğun aileden sonra ilk adımını attığı yer okul olmaktadır. Okul süreci çocuğun vaktinin büyük bir çoğunluğunu geçirdiği yerdir. Bundan dolayı aile okul iş birliği çocuğun pek çok yönden gelişmesi açısından önemli olduğu gibi, çocuğu tanıma süreci açısından da önemlidir. Her eğitim kademesindeki çocuk için ailenin çocuğun tanınması konusunda belli başlı rolleri bulunmaktadır.

Çocuğu Tanıma Sürecinde Aileyle Okul ve Diğer Kurumların İşbirliği

Çocuğu tanıma süreci genelde aile içinde veya okulda gerçekleşmektedir. Ancak çocukların tanıma sürecinde bazen farklı resmi ya da özel kurumlardan destek ve yardım alınmasının gerekli olduğu durumlar söz konusu olmaktadır. Bu durumlarda söz konusu kurumlarla işbirliği ve kurumlardan destek alınması noktasında ailelerin önemli rolü bulunmaktadır.

Çocuğu Tanıma Sürecinde Aile Katılım Modelleri

Ailelerin çocuğu tanıma sürecinde, eğitim sürecinde ya da çocuğun herhangi bir gelişim alanıyla ilgili bir sürece katılımının önemi ve nasıl olacağı ile ilgili farklı aile katılım modelleri bulunmaktadır. Bu modeller; Grolnick ve Slowiaezek Modeli, Hoover -Dempsey ve Sandler Modeli, Epstein Aile Katılım Modeli ve Hill ve Taylor Modeli'dir.