İnfazı Gerçekleştirilecek Yaptırımlar

Türk ceza hukukunda yaptırımlar, ceza ve güvenlik tedbirleri olarak ikiye ayrılır. Suç teşkil eden hukuka aykırı fiil karşılığında faile uygulanacak yaptırıma ceza adı verilir. Cezanın amacı konusunda mutlak, nispi ve uzlaştırıcı teoriler ortaya atılmıştır. Kefaret ve adalet teorisi ayrımlarıyla incelenen mutlak ceza teorilerine göre ceza herhangi bir fayda veya netice elde etmek için bir araç olmayıp cezanın kendisi amaçtır. Genel ve özel önleme teorisi ayrımlarıyla incelenen nispi ceza teorilerine göre cezanın amacı kişiye acı çektirilmesi değil, geleceğe yönelik olarak suç işlenmesinin önlenmesidir. Uzlaştırıcı teorilere göre ise ceza hem kefareti sağlamalı hem de özel ve genel önlemeyi gerçekleştirmelidir. Türk hukukunda cezanın genel ve özel önleme işlevine vurgu yapıldığı, fakat cezanın amacının kefaret olarak belirlenmediği söylenebilir.

Cezanın özellikleri şahsilik, kanunilik, orantılılık, bölünebilirlik, onarılabilirlik ve insanilik olarak sıralanabilir. Ceza sorumluluğu şahsidir. Ceza ve güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur. Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur. Cezanın fiilin ağırlığı ile orantılı bir şekilde tayin edilebilmesi ve suçlunun sorumluluk derecesine uydurulabilmesi, bölünebilirliğine bağlıdır. Cezanın neticesi bakımından gerektiğinde tamir edilebilmesi ve geri alınabilmesi mümkün olmalıdır. Suçlu ne kadar ağır bir suç işlemiş olursa olsun kendisine insan onuruna aykırı ceza verilmesi yoluyla mukabele edilmemelidir.

Hukukumuzda suç karşılığında uygulanan yaptırım olarak cezalar, hapis cezası ve adli para cezası olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hükümlünün ceza infaz kurumuna konularak özgürlüğünün kaldırılması sonucunu doğuran cezaya hapis cezası adı verilir. Hapis cezası 5237 sayılı TCK’da infaz süresi ve infaz koşulları bakımından

a) ağırlaştırılmış müebbet hapis,

b) müebbet hapis ve

c) süreli hapis olmak üzere üçlü bir ayrıma tabi tutulmuştur.

Hükümlünün hayatı boyunca devam eden, kanun ve tüzükte belirtilen sıkı güvenlik rejimine göre çektirilen hapis cezası türüne ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası; hükümlünün hayatı boyunca devam eden hapis cezasına müebbet hapis cezası; kanunda aksi belirtilmeyen hâllerde bir aydan az ve yirmi yıldan fazla olamayan hapis cezalarına süreli hapis cezası denir. Süreli hapis cezası da kısa ve uzun süreli olarak ikiye ayrılır.

Suç karşılığında öngörülen, failin kusuru ve ekonomik durumu ile orantılı olarak hâkim tarafından belirlenen para miktarına adli para cezası adı verilir. Adli para cezasının belirlenmesinde klasik para cezası sistemi ve gün para cezası sistemi olmak üzere iki sistem bulunmaktadır. Gün para cezası sisteminde, suç karşılığında sabit bir gün sayısı ya da gün sayısının alt ve üst sınırlarından biri veya her ikisi yahut para cezasının sadece türü gösterilir. 5237 sayılı TCK’da gün para cezası şeklinde belirlenen yaptırım adli para cezası olarak adlandırılmıştır.

Güvenlik tedbirleri, kanunda öngörülen toplumsal savunma vasıtaları olarak toplum için tehlike arz eden suçun işlenmesinden sonra fail hakkında hâkim tarafından hükmedilen yaptırımlardır. Güvenlik tedbirleri, hukuki niteliği açısından cezalardan ve idari tedbirlerden farklıdır. Güvenlik tedbirleri ile cezalar arasında amaç, süre, kişi ve etki bakımından farklar vardır.Güvenlik tedbirlerinin amacı, suçta tekerrürün önüne geçmek ve gelecekte bir suçun işlenmesi tehlikesine karşı toplumu savunmaktır.Güvenlik tedbirleri failin ıslahına yönelik olup kanunilik ilkesine tabidir ve failin tehlikelilik durumunda göre belirlenir. Güvenlik tedbirleri de cezalar gibi kanunilik ilkesine tabidir; ancak bu tedbirler cezalardan farklı olarak işlenen suçun ağırlığından ziyade failin tehlikeli hali ile orantılıdır.

Türk ceza hukukunda güvenlik tedbirlerinin türleri şu şekilde sıralanmaktadır:

a) Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma,

b) eşya müsaderesi,

c) kazanç müsaderesi,

d) çocuklara özgü güvenlik tedbirleri,

e) akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri,

f) suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular,

g) sınır dışı edilme,

h) tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri.