Kanun Yolları

CMK’da “olağan kanun yolları” ve “olağanüstü kanun yolları” şeklinde ikili bir ayırım yapılmıştır. Aleyhine kanun yoluna başvurulan karar henüz kesinleşmemiş ise olağan kanun yolu; şayet karar kesinleşmiş ise olağanüstü kanun yolu söz konusudur. Olağan kanun yolları; itiraz, istinaf ve temyizdir.

Olağanüstü kanun yolları ise Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcısı'nın itirazı, kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesidir. Kanun yoluna başvurabilecek olan kişiler Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık, katılan, müdafi veya vekil, şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşidir. Dava ile ilgisi bulunan tanık, bilirkişi veya malen sorumlu olan kişiler de kendilerini ilgilendiren kararlara karşı kanun yoluna başvurabilirler. Kanun yoluna sanık lehine başvurulması durumunda yeniden verilen hükmün önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olmamasına aleyhe değiştirme yasağı denir.

Olağan kanun yollarına kısaca bakılacak olursa itiraz, kural olarak hâkim ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarının bir başka merci tarafından yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur.

İstinaf ilk derece mahkemelerince verilen hükümlerin maddi ve hukuki yönden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Bölge adliye mahkemeleri henüz kurulamamıştır. Bu nedenle hâlen istinaf hükümlerinin değil, 1412 sayılı CMUK’un temyize ilişkin hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir. İlk derece mahkemelerinden verilen hükümler temyiz edilebilir. Temyiz incelemesi sonunda onama (red), bozma, hükmü ıslah etme (bozarak düzeltme) veya düşme kararlarından biri verilir.

Olağanüstü kanun yollarına kısaca bakılacak olursa Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı, Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı ilamın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde resen ya da istem üzerine Ceza Genel Kuruluna itiraz etmesidir. Aynı yetki bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığına tanınmış bulunmaktadır. Kanun yararına bozma, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlara karşı başvurulan olağanüstü kanun yoluna verilen isimdir.

Yargılamanın yenilenmesi ise kesinleşen son kararlara karşı başvurulabilen olağanüstü bir kanun yoludur.