Güvenlik Tedbirleri ve Dava Ceza İlişkisini Düşüren Hâller

Güvenlik tedbirleri: Güvenlik tedbirleri, suç işleyen kişiye suç işlemesi dolayısıyla uygulanan koruyucu nitelikte ceza hukuku yaptırımlarıdır.

Güvenlik tedbirleri, failin tehlikelilik hâliyle orantılı olarak uygulanmaktadır.

Güvenlik tedbirleri, suç işledikten sonra uygulanmalıdır. Güvenlik tedbirlerinin Kanun tarafından öngörülmesi gereklidir.

Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen güvenlik tedbirleri, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, eşya ve kazanç müsaderesi, akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri, alkol ve uyuşturucu madde bağımlılarına özgü güvenlik tedbirleri, tekerrür, tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri ve sınır dışı edilmedir.

Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma güvenlik tedbiri: Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakma, güvenlik tedbirinin uygulanması için failin kasıtlı bir suç işlemiş olması ve hapis cezasına mahkûm edilmiş olması gerekir. Fail, kasten işlediği bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmekle belli haklardan yoksun kalır. Kişi işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar belirli hakları kullanamaz.

Müsadere: Müsadere ile bir şeyin mülkiyeti devlete geçmektedir. Müsadere eşya ve kazanç müsaderesi olmak üzere iki çeşittir. Suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen eşyanın müsaderesine karar verilmektedir. Eşya müsaderesinin uygulanabilmesi için suçun kasıtlı bir suç olması gereklidir, taksirli suçlarda bu tedbir uygulanmaz. Kazanç müsaderesi suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesidir.Kazanç müsaderesi tedbirinin uygulanabilmesi için; kasıtlı bir suçun işlenmiş olması veya teşebbüs aşamasında kalmış olması gereklidir.

Çocuklara özgü güvenlik tedbirleri: Çocuklara özgü güvenlik tedbirlerinin neler olduğu ve ne suretle uygulanacakları Çocuk Koruma Kanunu'nda gösterilmektedir.

Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri: Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri ile alkol ve uyuşturucu madde bağımlılarına özgü güvenlik tedbirleri Türk Ceza Kanunu'nun 57. maddesinde düzenlenmiştir.

Suçta tekerrür: Tekerrür, bir kişinin işlediği suçtan dolayı mahkûm olduktan sonra yeniden suç işlemesi veya önceki suçundan dolayı cezalandırıldıktan sonra yeni bir suç işlemesidir. Mükerrir suçlular, daha tehlikeli kabul edildikleri için bunlar hakkında güvenlik tedbiri uygulanması gereği kabul edilmiştir.

Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Ayrıca mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.

Sınır dışı edilme: İşlediği suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm edilen yabancı, koşullu salıverilmeden yararlandıktan ve her hâlde cezasının infazı tamamlandıktan sonra durumu sınır dışı işlemleriyle ilgili olark değerlendirilir.

Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri: Bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet hâlinde, iznin iptaline karar verilir.

Dava ve ceza ilişkisini düşüren sebepler: Dava ve ceza ilişkisini düşüren sebepler, Türk Ceza Kanunu’nda üçüncü kısım dördüncü bölümde “Dava ve Cezanın Düşürülmesi” başlığı altında düzenlenmiştir.

Sanığın veya hükümlünün ölümü, genel ve özel af, dava ve ceza zaman aşımı, şikâyetten vazgeçme ve önödeme dava ve ceza ilişkisini sone erdiren sebeplerdir.

Sanığın ölümü: Sanığın ölümü hâlinde kamu davasının düşürülmesine karar verilir. Hükümlünün ölümü, hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarını ortadan kaldırır.

Af: Hukukumuzda genel af ve özel af olmak üzere iki çeşit af vardır. Genel af ve özel af arasındaki fark kapsadığı alan veya kişi itibarıyla değil, affın sonuçları bakımındandır.

Genel af hâlinde, kamu davası düşer; hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar. Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adli para cezasına çevrilebilir. Özel af ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırmaz.

Zaman aşımı: Zaman aşımı, dava ve ceza zaman aşımı olmak üzere iki çeşittir. Kanunda gösterilen süreler içinde bir suçtan dolayı dava açılamaması ya da davanın sona erdirilememesi hâlinde dava, zaman aşımına uğrar. Dava, zaman aşımı hâlinde belirli bir suçtan dolayı dava açılamaz veya açılan davaya devam edilemez. Kesin hükme bağlanmış bir cezanın hüküm tarihinden itibaren kanunda belirtilen süreler içinde infaz edilmemiş olması hâlinde, artık infaz edilememesi hâlinde ceza zaman aşımı söz konusudur.

Şikayetten vazgeçme: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikâyette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz .

Ön ödeme: Ceza hukukunda ön ödeme, uzlaşmaya tabi suçlar hariç olmak üzere sadece adli para cezası yaptırımını içeren suçlarda veya yasa maddesinde belirlenen hapis cezasının üst sınırı 6 ayı geçmeyen suçlarda failin belli bir miktar para ödeyerek soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlarından kurtulmasını sağlamaktadır.